Кіріспе

Metallica (көбінесе The Black Album деп аталады) – американдық хэви-метал тобы Metallica-ның бесінші студиялық альбомы. Ол 1991 жылғы 12 тамызда Elektra Records лейблы арқылы шығарылды. Жазу сессиялары Лос-Анджелестегі One on One Recording Studios студиясында сегіз айға созылды, осы кезеңде Metallica жаңа продюсері Боб Рокпен жиі келіспеушіліктерге тап болды. Альбом топтың музыкасындағы өзгерісті білдірді – бұрынғы төрт альбомының трэш-метал стилінен баяу, ауыр және жетілдірілген дыбысқа көшу. Metallica альбомды концерттік турлар сериясымен насихаттады. Сондай-ақ, альбомды жарнамалау мақсатында бес сингл шығарды: "Enter Sandman", "The Unforgiven", "Nothing Else Matters", "Wherever I May Roam" және "Sad but True" – олардың барлығы топтың ең танымал әндерінің қатарына жатты. "Don't Tread on Me" әні де альбом шыққаннан кейін қысқа уақыттан соң рок-радиоларға жіберілді, бірақ коммерциялық сингл ретінде шығарылмады. Metallica сыншылар тарапынан жоғары бағаланды және топтың ең көп сатылған альбомына айналды. Ол он елде бірінші орынға шықты және Billboard 200 чартында төрт апта бойы көшбас болды, бұл Metallica-ның альбомдық чарттарда алғаш рет көшбас болған альбомы болды. Әлем бойынша 30 миллионнан астам данасы сатылған Metallica – әлемдегі ең көп сатылған альбомдардың бірі, сондай-ақ Nielsen SoundScan жүйесі қолданысқа енгеннен бері АҚШ-тағы ең көп сатылған альбомдардың бірі. Альбом 2012 жылы Америка Жазу Индустриясы Ассоциациясы (RIAA) тарапынан 16x платиналық сертификат алды және АҚШ-та он алты миллионнан астам данасы сатылды, SoundScan дәуірінде бұл көрсеткішті алғаш рет жеткен альбом атанды. Metallica 2012 жылғы Еуропалық Black Album турнесі аясында Metallica альбомын толығымен орындады. 2020 жылы альбом Rolling Stone журналының "Барлық уақыттың 500 ең ұлы альбомы" тізімінде 235-ші орынға ие болды. 2019 жылдың желтоқсанында Metallica американдық тарихта Billboard 200 чартында 550 апталық шегіне жеткен төртінші альбом болды. Бұл альбом Pink Floyd-тың 1973 жылғы "The Dark Side of the Moon" альбомынан кейін тарихтағы екінші ең ұзақ уақыт бойы чартта сақталған дәстүрлі альбом атанды және альбомдық чарттарда 550 апта өткізген екінші альбом болды.

Өмірбаян және жазу

Metallica жазбалары кезінде топтың әндерін негізінен фронтмен Джеймс Хетфилд пен барабаншы Ларс Ульрих жазды, ал Хетфилд лирика авторы болды. Мысалы, Ньюстед "My Friend of Misery" әнінің негізгі риффін жазды, ол бастапқыда аспаптық туынды болуы тиіс еді, осындай туынды бұрынғы Metallica альбомдарының әрқайсысына енгізілген. Бастапқыда топ мүшелері Роктың альбомды өндіруіне ынтақтанбады, бірақ кейін ойларын өзгертті. Ульрих былай деді: "Біз әлі де ең жақсы альбомымды жасай аламыз деп ойладық және Боб Рок осыған көмектесе алады". Ол сондай-ақ Хетфилд үшін тікелей жазба жасауды және гармониялық вокалдарды пайдалануды ұсынды. Рок өндірістің "оңай" болатынын күткен, бірақ топпен жұмыс істеу қиын болды, нәтижесінде альбомның әр қыры бойынша топ мүшелерімен жиі және белсенді пікірталастар туды. Рок қалаған дыбысты алу үшін қажет болғанша көптеген нұсқаларды жазу керектігін талап етті. Альбом үш рет ремикстелді және көп шығынды келтірді. Қиын өндіріс Ульрих, Хаммет және Ньюстед әйелдерінен ажырасқан кезге сай келді; Хаммет бұл олардың ойнауына әсер еткенін айтты, себебі олар "кінә мен сәтсіздік сезімін музыкаға сіңіріп, одан позитивті нәтиже алуға тырысты". Рок Metallica-ның әдеттегі жазба тәртібін өзгертті және жазба процесі соншалық стрессті болды, Рок қысқа мерзімге топпен жұмыс істемеуге серт берді. Топ пен продюсер арасындағы шиеленіс "Metallica өмірінің бір жарым жылы" және "Classic Albums: Metallica – Metallica" деректі фильмдерінде көрсетілген, олар Metallica альбомын жасаудың қарқынды процесін зерттейді.

Композиция және әндер

Роберт Палмердің Rolling Stone журналында жазғанынша, "темптер көбінесе баяулатылып, оның орнына BPM төмендетілді, бұл музыка мен шырағын кеңейтті". Ульрих барабанда ойнағанда "тіріде ойнауға жалықтырған прогрессивті Пирт парадиддлдарынан" аулақ болуға тырысқанын, ал "Роллинг Стоунз" тобының Чарли Уоттс және AC/DC тобының Фил Радд сияқты қарапайым дыбысты қолданғанын айтты. Ульрих тобының музыкалық әлсіздік сезімін бастан өткергенін жеткізді: "Біз музыканттар және ән жазушылар ретінде өзімізді жеткіліксіз сезіндік. Бұл бізді 'Күшелер иесі' мен 'Әділет' сияқты туындыларды айналып өтіп, өзімізді дәлелдеуге ұмтылдырды. 'Біз өзіміздің қабілетті музыканттар және ән жазушылар екенімізді көрсету үшін барлық осы ерекше нәрселерді қисық жасауға тырысамыз' деді ол. Хетфилд ескіруден қашынғысы келгенін айтты: 'Онда отырып, адамдар альбомды ұнататынына алаңдасаң, сол себепті белгілі бір ән жазу керек болады – нәтижесінде, сіз басқа біреу үшін жазасыз. Әркімнің өзіндік ерекшелігі бар. Егер бәрі бірдей болса, бәрі де қызықсыз болар еді.' Джеймс Хетфилд жазған Metallica әндерінің мәтіндері бұрынғы Metallica альбомдарына қарағанда жеке және терең ойлы болды; Рок Хетфилдтің ән жазу шеберлігі артып, ол Боб Дилан, Боб Марли және Джон Ленноннан шабыттанғанын айтты. 'Құдайдың сәтсіздігі' Хетфилдтің анасының қатерлі ісіктен қайтыс болуы және оның христиан ғылымына сенуімен байланысты, бұл оны медициналық көмек алудан тоқтатты. 'Nothing Else Matters' – Хетфилдтің гастроль кезінде сүйіктісін сағынып, жазған махаббат әні.

Қаптама

Metallica альбомның атауы туралы көп талқылады; топ мүшелері оны "Бес" деп атауды немесе әндердің бірінің атауын пайдалануды қарастырды, бірақ ақырында эпонимді таңдады, себебі олар "оны қарапайым қалдырғысы келді". "Don't Tread on Me" синглы жарнамалық мақсатта шығарылды, бірақ хит-парадқа ілеспеді. Metallica 1991 жылдың 12 тамызында жарық көрді және бұл топтың алғашқы альбомы болды, Billboard 200 хит-парадында бірінші орынға дебют жасады, алғашқы аптада 598 000 дана сатылды. Ол екі апта ішінде платиналық сертификат алды және Billboard 200 хит-парадының төбесінде бес апта тікелей тұрды. Осы аралықта, сәттілікті одан әрі арттыру үшін тағы да бірнеше сингл шығарылды. "Nothing Else Matters" Ұлыбритания мен Ирландияда алтыншы орынға, ал "Wherever I May Roam" Hot Mainstream Rock Tracks синглдар тізімінде екінші орынға жетті.

Халықаралық аренада да Metallica табысқа жетті. Ол Ұлыбритания альбомдар тізімінде бірінші орынға шықты және 600 000 дана сатылғаны үшін Британдық фонографиялық индустрия (BPI) тарапынан 2x платиналық сертификат алды. Metallica Австралия, Канада, Германия, Жаңа Зеландия, Норвегия, Нидерланды, Швеция және Швейцарияда хит-парадтардың басына шықты. Ол сондай-ақ Австрия, Финляндия және Жапонияда топ-5-ке, Испанияда топ-10-ға енді. Альбом Ирландияда топ-20-ға ілесе алмады, ең жоғары көрсеткіші 27-орынды құрады. Австралиялық жазу индустриясы қауымдастығы (ARIA) альбомды 12x платиналық сертификатпен марапаттады. 2009 жылы ол SoundScan дәуіріндегі ең көп сатылған альбом ретінде Шания Твеннің Come On Over альбомын басып өтті. Ол SoundScan дәуірінде 16 миллионнан астам дана сатылған алғашқы альбом болды, ал 2016 жылға қарай 16,4 миллион дана сатылып, Metallica 1991 жылы Nielsen SoundScan бақылауы басталғаннан бері АҚШ-та ең көп сатылатын альбом атанды. Оның 5,8 миллионы кассетада сатылды. Альбом бір аптада 1000 данадан кем сатылмады және 2016 жылы апталық орташа 5000 данаға жетті. 2012 жылы Американың Жазу индустриясы қауымдастығы (RIAA) Metallica-ны АҚШ-та он алты миллион данаға жеткізгені үшін 16x платиналық сертификатпен марапаттады. Metallica-ның "Enter Sandman", "The Unforgiven", "Nothing Else Matters", "Wherever I May Roam" және "Sad but True" синглдарының барлығы Billboard Hot 100 хит-парадына енді. Кейбір бейресми бағалаулар бойынша, концертке жиналған адамдардың саны 1 600 000-ға жетті. Альбомды тікелей қолдау үшін жоспарланған алғашқы тур, Wherever We May Roam Tour, Фредди Меркьюриге арналған концертте өнер көрсетуді қамтыды, онда Metallica "Enter Sandman", "Sad but True" және "Nothing Else Matters" әндерінен тұратын қысқа тізім орындады, ал Хетфилд Джон Дикон, Брайан Мей және Роджер Тейлормен Queen және Black Sabbath тобының Тони Иоммимен Queen әнін "Stone Cold Crazy" орындады. Турдың алғашқы концерттерінің бірінде сахнаның едені құлады. Осы оқиғадан кейін көп ұзамай шоу тоқтатылды, нәтижесінде Guns N' Roses әдемі реакциясыздықпен күйшілердің наразылығына ұшырады. Ньюстедтің айтуынша, Хетфилдтің терісі "Тексикалық кекшіл" фильміндегідей "көпіршіктеп бастады". Бастапқыда турнеге Sepultura тобының бразилиялық музыканты Андреас Киссер қосылуы жоспарланған, бірақ ақырында Маршалл таңдалды. 1993 жылдың ақпан және наурыз айларында Мексика қаласында Nowhere Else to Roam турнесі кезінде өткен концерттер жазылып, түсіріліп, кейіннен топтың алғашқы жинағының бір бөлігі ретінде шығарылды. 2002 жылдың қарашасынан бастап жинақтың басылымдары екі DVD-ді қамтиды, біріншісі Сан-Диегода түсірілді, ал екіншісі Сиэтлдағы Damaged Justice Tour кезінде түсірілді. Мексика қаласындағы концерттерде топ болашақ мүшесі Роберт Трухильомен танысты, ол сол кезде Suicidal Tendencies тобында болды. Альбомды қолдау үшін соңғы тур, Shit Hits the Sheds Tour, Woodstock '94 фестивалінде өнер көрсетуді қамтыды, ол Nine Inch Nails-тен кейін және 13 тамызда Aerosmith-тің алдында 350 000 көрерменнің алдында өтті. "Enter Sandman", "Nothing Else Matters" және "Sad but True" сияқты кейбір әндер осы және келесі турлар кезінде Metallica концерттерінің тұрақты бөлігіне айналды. Дегенмен, "Holier than Thou", "The God That Failed", "Through the Never" және "The Unforgiven" сияқты басқа әндер 1995 жылдан кейін өнер көрсетуге енгізілмеді және 2000 жылдарға дейін қайта ойналмады, ол кезде Metallica Роберт Трухильо бас гитарада әндердің кең ауқымды каталогын орындауды бастады. Альбом үшін гастрольдік міндеттемелер аяқталғаннан кейін, Metallica Elektra Records-қа қарсы сотқа жүгінді, ол лейблді топтың келісім-шартын бұзуға және топқа өздерінің бас жазбаларының меншік құқығын беруге мәжбүрлеуге тырысты. Топ өз талаптарын Калифорнияның Еңбек кодексіндегі жеті жылдан кейін қызметкерлерге жеке қызмет көрсету келісімшартынан босатуға мүмкіндік беретін бөлімге негіздеді. Metallica бұл талапқа қол қойғаннан кейін бүкіл әлем бойынша 40 миллион дана сатты. Metallica компаниясы он жылдан астам уақыт бойы лейблмен келісімшарт жасасқан, бірақ әлі де 1984 жылғы бастапқы келісімшарт шарттары бойынша жұмыс істеді, ол салыстырмалы түрде төмен 14% роялти мөлшерін қамтамасыз етті. Топ мүшелері Роберт Морғадоның оларға тағы бір жазба келісімін беруден бас тартуына және лейблдегі жұмысынан жақын арада кеткен Боб Красновқа байланысты осы қадамды жасап отырғанын айтты. Elektra тарапынан қарсы сот арызы келіп түсті, бірақ 1994 жылдың желтоқсанында Warner Music Group United States төрағасы Даг Моррис Metallica-ға бұл сотты тоқтату үшін кеңпазды жаңа келісім ұсынды, ол Красновтың бұрынғы келісімінен де жоғары болды. 1995 жылдың қаңтарында екі тарап та тараптардың келісімі бойынша соттан тыс келісімге келді. Metallica 2012 жылғы Еуропалық Black Album Tour кезінде альбомды толығымен орындады.

Сыншылдық қабылдау және мұра

Metallica heavy metal журналистерінің де, NME, The New York Times және The Village Voice сияқты негізгі басылымдардың да кеңінен мақтауына ие болды. Entertainment Weekly журналында Дэвид Браун оны "роктың ең көрнекті жылдам металл дауылы" деп атады және "Metallica жаңа жанрды ойлап тапқан болуы мүмкін: прогрессивті трэш" деді. Роберт Палмер Rolling Stone журналында жазған хатында бірнеше әннің "хард-рок классикасы" сияқты екенін айтты және "Don't Tread on Me" әнінен басқа Metallica "жетілген, бірақ әлі де күшті рок-н-ролл альбомының үлгісі" екенін мәлімдеді. Роберт Кристагау The Village Voice газетіндегі "Тұтынушы нұсқаулығында" жазғанда, альбомды бес рет тыңдағаннан кейін "Джеймс Хетфилдтің азабын басамын" деді және "әр әнмен өмір қысқарады" деп жазды. 2000 жылы жарық көрген Christgau's Consumer Guide жинағында Кристагау кейіннен Metallica-ны "сәтсіз" деп бағалады, бұл "жаман жазба, оның егжей-тегжейлеріне көбірек ойланудың қажеті жоқ" дегенді білдіреді. Кейінгі бағалаулар оңтайлы болды. Kerrang! журналындағы ретроспективті мақалада Metallica альбомы "топты металл геттосынан шығарып, әлемдік рок жұлдызы деңгейіне көтерген" деп айтылды. Melody Maker журналы And Justice for All альбомындағы топтың трэш стилінен түбегейлі өзгешелігін атап, "Metallica бұрынғыдан гөрі баяу, аз күрделі және екі есе ауыр болды" деді. Classic Rock оны "Metallica-ның ұзақ және сәтті мансабының абсолютті шыңы" деп атады және альбомның 1990-жылдардағы пост-гранж музыкасына шабыт сыйлап, музыка индустриясын ауыр металл жанрының кең танымалдылығына көндіргенін мәлімдеді. Автор және философ Томас Уокер 2020 жылы "Музыкалық формада [жекелейшілдік] идеяларды тұжырымдап, оларды әлемдік аудиторияға жеткізудегі табысы шынымен де бірегей" деп жазды. AllMusic-тің Стив Хьюи Metallica-ның үлкен танымалдылығы басқа жылдам металл топтарын да қарапайым, прогрессивті емес дыбысқа көшуге ынталандырды деп сенді. Ол оны "жақсы, бірақ толыққанды керемет емес альбом" деп санады, "оның ең жақсы сәттері ауыр металл тәжін лайықты түрде басып алды, бірақ оның тәсілі [Metallica үшін] шығармашылық құлдыраудың алғышарты болды" деді. Iron Maiden вокалисі Брюс Дикинсон Metallica-ға "мүмкіндікті пайдаланғаны үшін, тәуекел етіп, лайықты үлкен сыйақы алғаны үшін" үлкен құрмет көрсетілуі керектігін айтты және олардың альбоммен қол жеткізген жетістігін бағалап үлгеруге болмайды деді. Ол сондай-ақ, "Бұл дұрыс жасалған алғашқы альбомдардың бірі. Ол өте жақсы жазылған, альбомдағы әрбір нота толық бақылауда. Мен олардың қалай істегенін, әндермен не істегенін таңғаламын, және бұл өте тиімді болды: бұл металлдың негізгі ағымына енуіне көмектесті" деп өз ойын білдірді. Metallica-ның 30 жылдығын мерекелеу үшін 2021 жылдың 10 қыркүйегінде The Metallica Blacklist атты 53 тректен тұратын каверлер альбомы жарық көрді. Альбомда Metallica-ның әндерін 50-ден астам әртіс әртүрлі стильде орындаған. Альбомнан түскен барлық табыс топтың All Within My Hands Foundation және әрбір қатысушының таңдаған қайырымдылық ұйымдарына беріледі.

Марапаттар

Metallica, The Village Voice жариялаған АҚШ-тың бүкіл ел бойынша сыншылардың жылдық сауалнамасы Pazz & Jop-та 1991 жылдың ең жақсы альбомы деп сегізінші орынға ие болды. Melody Maker журналы 1991 жылғы желтоқсан айындағы жылдың ең жақсы альбомдарының тізімінде 16-шы орын берді. 2000 жылы Колин Ларкиннің "Барлық уақыттың ең жақсы 1000 альбомы" тізімінде 88-ші орынды алды. 2012 жылы Rolling Stone журналы Metallica-ны "Барлық уақыттың 500 ең ұлы альбомы" тізімінде 255-ші орынға, ал 2020 жылы жаңартылған тізімде 235-ші орынға қойды. Spin журналы оны "90-шы жылдардың 90 ең ұлы альбомы" (1999) тізімінде 52-ші орынға орналастырып, былай деп сипаттады: "Бұл альбом топтың ресми емес гитаралық әуесқойлығын мелодиялық, радиоға дайын әндер мен балладаларға дейін азайтты".

Трек тізімі

Винилдік пластинкаларда 1–3 тректер А жағында, 4–6 тректер B жағында, 7–9 тректер С жағында, ал 10–12 тректер D жағында болды.

Қайта шығарылғандар

Metallica бірнеше рет қайта шығарылды, оның ішінде 2008, 2010 және 2014 жылдары. 30 жылдығын мерекелеу үшін 2021 жылдың 10 қыркүйегінде жаңадан өңделген (ремастерингтелген) нұсқасы жарық көрді. Альбомды Gateway Mastering студиясында Боб Людвиг жаңадан өңдеді, ал барлық мазмұнды атқарушы продюсер Грег Фидельман бақылады. Шешілген сандағы жинақ қорабы шығарылды, оған жаңадан өңделген альбом 180 граммдық екі дискіден (LP) және CD, сондай-ақ бұрын жарияланбаған материалдармен бірге үш концерттік LP, 14 CD және алты DVD, әртүрлі физикалық тауарлар кіреді.