Кіріспе
Ғылым аптасы (кейде Ұлттық ғылым аптасы) – белгілі бір елдерде жылының белгілі бір аптасында өткізілетін, ғылымға қатысты іс-шаралар сериясы. Мұндай ғылым апталарының мақсаты – барлық жастағы адамдарды ғылым, инженерия және технологияға қызықтыру және шабыттандыру.
Science Week (sometimes National Science Week) refers to series of science related events for the general public which are held in a specific countries during a designated week of the year. The aim of such science weeks is to engage and inspire people of all ages with science, engineering and technology.
Австралия
Австралияның Ұлттық ғылым апталығы жыл сайын тамыз айында өткізіледі, оны Индустрия, инновациялар және ғылым министрлігі қаржыландырады. Ұлттық ғылым апталығы миллионнан астам көрерменді қабылдайды және бүкіл ел бойынша 1000-нан астам шара ұйымдастырады. Ғылым апталығының арқасында барлық австралиялықтар ғылымды көрсететін шараларға қатысып, жастарды ғылым саласын оқуды жалғастыруға ынталандыра алады. Бұрынғы қатысушылардың арасында полярлық саяхатшы және экологиялық ғалым Тим Джарвис, НАСА астронавы Кэтрин Меган МакАртур, экологиялық белсенді Таня Ха, теориялық физик Лоуренс Краусс және палеонтолог Скотт Сэмпсон болды. Ұлттық ғылым апталығындағы тағы бір маңызды шара – ABC Australia телеарнасымен бірлесіп жүзеге асырылатын Ұлттық жоба. Бұрынғы жобаларға 2014 жылғы «Ауа райы детективі» және 2009 жылғы «Аустралиялық жұлдызды іздеу» кірді. Сондай-ақ 2009 жылы «Космос» журналы «Жерден сәлем» атты веб-сайтты іске қосты, ол 28 000-нан астам хабарлама жинады, олар алғашқы Жерге ұқсас планета кандидаты Глизе 581d-ге жіберілді. 2016 жылы оған австралиялық әйел ғалымдар туралы жоғалған Уикипедия беттерін жасау жобасы – Wikibomb2016 кірді.
Үндістан
Үндістанда Ғылым аптасы Ұлттық ғылым күнімен аяқталады, ол әр жыл сайын 28 ақпанда К. В. Раманның Раман эффектін ашқандығын еске алу мақсатымен өткізіледі.
Ирландия
Ирландияның ғылым апталығы – әр жылғы қараша айында Ирландияда өткізілетін, бір аптаға созылатын жыл сайынғы шара. Ол күнделікті өміріміздегі ғылымды мерекелейді. Ғылым апталығы – Ирландия ғылым қорының (SFI) бастамасы. Бұл елдегі ең ірі ғылым фестивалі, онда ондаған мың адамдар семинарларға, ғылыми шоуларға, лекцияларға, зертханалық демонстрацияларға, ғылыми саяхаттауларға және басқа да ғылыммен байланысты іс-шараларға қатысады. Ғылым апталығы – Ирландия бойынша өнеркәсіп, жоғары оқу орындары, мектептер, кітапханалар, мұғалімдер, зерттеушілер және студенттердің бірлескен іс-шаралары. Ол Ирландия ғылым қорының ғылым, технология, инженерия және математика (STEM) саласындағы білім беруді және қоғамдық қатысуды дамыту, шабыттандыру және бағыттау миссиясын қолдайды. Осы жұмыстың басты мақсаты – 2020 жылға қарай Ирландия халқының ғылымға ең көп қызығушылық танытып, ғылыми білімі жоғары деңгейде болуы. Бұл "Инновация 2020" ұлттық ғылыми-инновациялық стратегиясымен де үйлеседі. 2021 жылғы ғылым апталығы 7-14 қараша аралығында өтеді.
Ұлыбритания
Ұлыбританияда Ұлттық ғылым апталығы алғаш рет 1994 жылы өткізілді. Қазір ол Британдық ғылым апталығы деп аталады және ғылымды ұлтарақтататын ең ірі шаралардың бірі болып саналады. Оны Британдық ғылым қауымдастығы ұйымдастырып, BEIS (Ұлыбританияның бизнес, энергетика, инновациялар және дағдылар министрлігі) және басқа да серіктестер қаржылай қолдайды. Британдық ғылым апталығы – бүкіл Ұлыбритания бойынша кең ауқымды, халықтың қатысуымен өткізілетін ғылымның үлкен мерекесі. 2017 жылы 1 миллионнан астам адам 2300-ден астам іс-шара мен қызметке қатысты.
Америка Құрама Штаттары
АҚШ-та Ұлттық ғылым және технология апталығы 1985-1999 жылдар аралығында Ұлттық ғылым қорының маңызды насихаттау шараларының бірі болды. Бұл бағдарламаны «Неліктен біл?» (Find Out Why) жобасы алмастырды, ол отбасыларға бағытталған, жыл бойы жүргізілетін, күнделікті ғылыми қызметтер ұсынатын насихаттау шарасы еді. Бұл идея 2005 жылы АҚШ Білім департаменті мен Ұлттық аэронавтика және ғарыш басқармасы, сондай-ақ басқа да мемлекеттік және ғылыми серіктестермен бірлесіп «Ғылым, технология, инженерия және математика біліміндегі үздіктер апталығы» (ESTEME) арқылы қайта қарастырылды.
Басқа бағдарламалар
Басқа ұлттық ғылым апталарына Норвегияның Forskningsdagene ("Зерттеу күндері"), Канаданың Ұлттық ғылым және технология аптасы, Оңтүстік Африканың Ұлттық ғылым аптасы және 2006 жылдың мамыр айында басталган Қытайдың Ұлттық ғылым аптасы кіреді. Халықаралық деңгейде, 2000 мен 2006 жылдар аралығында Еуропалық Одақ бүкіл Одақ бойынша ғылым апталарын өткізді.
Каталония
Каталониядағы ғылым аптасы – Испанияның солтүстігіндегі Каталония автономиялық аймағында ғылыми білімді тарату мақсатында өткізілетін, 350-ден астам іс-шараны қамтитын ұжымдық бағдарлама. Каталондық зерттеу және инновациялар қоры (FCRi) ұйымдастырған бұл бағдарламаға университеттер, зерттеу орталықтары, мұражайлар, қауымдастықтар және компаниялардан шамамен 150 ұйым қатысады. Бағдарламаның мақсаты – қоғамға, әсіресе жастарға ғылыми білімді түсінікті және жаңа тәсілдермен жеткізу арқылы болашақ ғылыми мансаптарға қызығушылықты арттыру. Сонымен қатар, бағдарлама Каталония зерттеу жүйесінің ғылыми білімді тарату жұмысын жеделдетуге көмектеседі. Каталониядағы ғылым аптасының ең маңызды шараларының бірі – мектептердегі ғылым күні. Каталониядағы ғылым аптасының тұңғыш рет өткізілуі 1996 жылға дейін барады, ал одан бері әртүрлі каталондық мекемелер, компаниялар мен қауымдастықтардың қаржыландыруымен жыл сайын іс-шаралар ұйымдастырылып келеді.