Кіріспе

Mac ойындары — Macintosh жеке компьютерлерінде бейне ойындарды пайдалануды білдіреді. 1990 жылдары Apple компьютерлері Microsoft Windows компьютерлеріне қарағанда бейне ойынды дамытуға онша қызығушылық танытпады, себебі Microsoft Windows өте танымал болды және 3D ойындар үшін Microsoft-тың DirectX технологиясы басымдық құрды. Соңғы жылдары Mac OS X-тің пайда болуы және Intel процессорларын қолдауы көптеген ойындарды, соның ішінде OpenGL және жақында Apple-дің Metal API-ін пайдалану арқылы 3D ойындарды жүктеуді (порттауды) жеңілдетті. Виртуализация технологиясы және Boot Camp Macintosh компьютерлерінде Windows және оның ойындарын пайдалануға да мүмкіндік береді. Бүгінде macOS жүйесінде жергілікті түрде іске қосылатын танымал ойындардың саны артып келеді, бірақ 2019 жылдың басына дейін көпшілігі әлі де Microsoft Windows қолдануды талап етеді. macOS Catalina (және одан кейінгі нұсқалары) 32 биттік ойындарға қолдауды тоқтатты, соның ішінде macOS-тың ескі нұсқаларымен үйлесімді ойындар да осыған қатысты.

Mac-те ойындарын әзірлеудің алғашқы кезеңдері

Macintosh 128K, алғашқы Macintosh компьютері шығар алдында Apple компаниясының маркетингтік басшылары, дайын операциялық жүйеге ойын қосу, графикалық интерфейсі бар Mac-ті ойыншыққа ұқсататын қате пікір тудырады деп қорқып, одан тартынды. Ең маңыздысы, бастапқы Macintosh компьютерінің RAM-ы шектеулі болғандықтан, ойынды операциялық жүйеге орнату өте қиын болар еді. Puzzle – тышқанға арналған алғашқы компьютерлік ойын болды, осы арқылы Macintosh ойын ROM-да бар алғашқы компьютер атанды және ол келесі он жыл бойы Mac OS-тің бөлігі болып қала берді. 1994 жылы оның орнына System 7.5 құрамына енген Jigsaw ойыны келді. Mac-ті жасау барысында, әзірлеушілерге «Алиса Айна арқылы» романына негізделген, Archon ойынына ұқсас шахмат ойыны көрсетілді. Ойынды Стив Каппс Apple Lisa компьютері үшін жазған, бірақ оны Macintosh-қа оңай көшіруге болатын. Аяқталған ойын Mac-тің таныстырылымында көрсетілді және бірнеше айдан кейін «Through the Looking Glass» деген атпен шығарылды. Бірақ Apple ойынның табысы үшін көп маркетингтік күш жұмсаған жоқ, сондықтан ол көп сатылмады. 1980 жылдардың ортасына қарай көптеген компьютерлік компаниялар «үй компьютері» терминін пайдаланудан бас тартты, себебі Compute! журналы оны «негізінен ойын ойнауға арналған, әлсіз қуатты, төмен деңгейлі машина» деп сипаттады. Мысалы, Apple компаниясының Джон Скалли, олар үй компьютері сатпайтынын, керісінше «үйде пайдалануға арналған компьютерлерді» сататынын мәлімдеді. 1990 жылы компания клиенттердің оларды «ойын машинасы» деп ойлауын болдырмау үшін, арзан Macintosh LC және IIsi компьютерлерінде джойстиктерді қолдаудан бас тартқаны хабарланды. Ойынды дамытуға арналған қолдау, Apple жабдықтарына жасалған жеңілдіктерден басқа, минималды болды. Дегенмен, Macintosh-та ойын дамыту жалғасты, мысалы, Dark Castle (1986), Microsoft Flight Simulator (1986) және SimCity (1989) сияқты ойындар шықты, бірақ көбінесе Mac-қа арналған ойындар басқа платформалар үшін де жасалды. Ерекше жағдайларға Myst (1993) кірді, ол Mac-та (ішінара HyperCard-ты пайдаланып) жасалып, кейін Windows-қа көшірілді, сондай-ақ Pathways into Darkness (Halo франшизасын бастаған), The Journeyman Project, Lunicus, Spaceship Warlock және Jump Raven ойындары да Mac-та дамытылды. Apple стандартты жабдық ретінде CD-ROM драйверлерін орнатушы алғашқы өндіруші болғандықтан (Macintosh IIvx және кейінірек Centris модельдерінде), көптеген алғашқы CD-ROM ойындары бастапқыда Mac үшін жасалды, әсіресе мультимедиялық PC стандарттарының шатастыратын дәуірінде. 1996 жылы Next Generation журналы, Mac-қа арналған ойындардың көпшілігі PC ойындарының біршама өзгертілген нұсқалары болғанын, бірақ соңғы кезде Macintosh-та жақсартулар жасалған PC порттары мен Mac-қа ғана арналған ойындар пайда болғанын хабарлады.

Пиппин

Apple Pippin (Bandai Pippin деп те аталады) – Power Mac негізінде құрылған, ойындар ойнауға және басқа да мүмкіндіктерге арналған, Mac OS жүйесінің қысқартылған нұсқасын қолдайтын мультимедиалық ойнатқыш. 1996 және 1998 жылдар аралығында Жапония мен АҚШ-та сатылды, бірақ коммерциялық сәттілікке жете алмады. 42 000-нан аз дана сатылып, мыңнан аз ойын мен бағдарламалық қолданбалар қолдау көрді.

Apple компаниясының Mac-те ойын ойнауды насихаттау әрекеті

Apple компаниясының негізін қалаушысы Стив Джобс бейне ойындарды ұнатпады, бірақ Apple кейде ойын платформасын талқылауға тырысты. 1996 жылы компания Game Sprockets деп аталатын ойынды қолдауға арналған API-лер жиынтығын шығарды. 2007 жылы Valve компаниясының бас директоры Гейб Ньюэллмен болған сұхбатта, оның компаниясы неліктен ойындары мен ойын технологияларын "ексенді түрде Windows жобасы" ретінде сақтап отырғаны туралы сұрақ қойылды. Ньюэлл былай деп жауап берді:

2015 жылы Apple, бір жыл бұрын iOS үшін ұсынылған төмен деңгейлі графикалық API Metal-ді Mac-ке әкелді. Metal Mac платформасында OpenGL-ді алмастыруға және Vulkan немесе Direct3D 12 сияқты ойын өнімділігін қамтамасыз етуге арналған.

Mac-тің түпнұсқалық ойындары

Қазіргі уақытта Mac-тегі ең танымал ойындардың көпшілігі портталған нұсқалар болғанымен, бұл әрқашан солай болған жоқ. Macintosh үшін түпнұсқасы дамытылған ең танымал ойын, мүмкін, 1993 жылғы Cyan компаниясының Myst ойыны болды. Ол келесі жылы Windows жүйесіне портталды, ал Cyan компаниясының кейінгі ойындары Uru: Ages Beyond Myst ойынынан басқа барлық платформалар үшін бірдей уақытта шығарылды. Uru: Ages Beyond Myst ойыны 2007 жылға дейін тек Windows жүйесінде ғана болды, содан кейін GameTap компаниясы TransGaming-тің Cider виртуализациялық бағдарламалық жасақтамасының көмегімен Mac-ке үйлесімді қайта шығарды (қазіргі уақытта бета-тестілеуде). 1980-ші жылдардан бастап атмосфералық әуе хоккей ойыны Shufflepuck Café (Brøderbund, 1989) және графикалық квест Shadowgate (Mindscape, 1987) алдымен Macintosh үшін дамытылып, кейін басқа платформаларға портталған ең танымал ойындардың қатарында болды. 1990-шы жылдардың ортасында Mac-те танымал болған тағы бір ойын – Marathon. Ол DOOM ойынынан кейін шығарылды, DOOM бірінші тұлғадан ату жанрын анықтады, бірақ DOOM-ның ресми портынан бұрын Mac-те пайда болғандығымен танымал болды. Bungie компаниясы серияның екінші ойыны Marathon 2: Durandal-ды Windows платформасына порттады, онда ол біршама сәттілікке жетті. Сонымен қатар, олар Marathon ойынынан кейінгі Myth және Oni ойындарын да Windows жүйесіне порттады. Macintosh-ке бағытталған басқа да дамытушылардың қатарында Casady & Greene, Storm Impact, Ambrosia Software, Pangea Software, Freeverse Software, Koingo Software, Delta Tao Software, Silicon Beach Software және Spiderweb Software, сондай-ақ Strange Flavour, Awem Games, Big Fish Games, Sandlot Games және Melsoft Games сияқты ойын өндірушілер бар.

Windows ойындары

Windows ойындарын Macintosh-қа көшіруге тырысатын компаниялар үшін орта бағдарламалық жасақтамаларды лицензиялау ерекше мәселе болып табылады. Орта бағдарламалық жасақтама – ойынның белгілі бір аспектілерін басқаратын, ойын жасаушыларға ойын жасауды жеңілдететін, ал ойын жасаушылар орта бағдарламалық жасақтаманы әзірлеушіге лицензиялық төлем төлейтін дайын шешім. Алайда, Mac көшіруші үйі ойын жасаушысынан алатын лицензия әдетте орта бағдарламалық жасақтаманы пайдалану құқығын қамтымайды, сондықтан Mac көшіруші компаниясы орта бағдарламалық жасақтаманы жеке лицензиялауға немесе баламасын табуға тырысуы керек. Ойынның бастапқы әзірлеушісі мен көшіруші арасындағы лицензиялық келісім бір реттік төлем, Mac ойыны сатылымынан түскен пайданың үлесі немесе олардың комбинациясы болуы мүмкін. Бұл лицензия көшіруші үйге көркемдік элементтерге және бастапқы кодқа қол жеткізуді қамтамасыз етеді, бірақ әдетте үшінші тараптың ойын қозғалтқыштары сияқты орта бағдарламалық жасақтамаларды қамтымайды. Macintosh платформасына бастапқы кодты өзгерту қиын болуы мүмкін, себебі ойын коды көбінесе Windows операциялық жүйесі мен Intel процессорларына арналған жоғары деңгейде оптимизацияланған. Бұл мәселе бұрынғы жылдары, Macintosh платформасы PowerPC процессорларын қолданған кезде, екі процессордың арасындағы айырмашылықтарға байланысты туындаған, бірақ қазіргі Macintosh компьютерлері Intel процессорларын қолданатындықтан, бұл кедергі азайтылды. Көшіруші үйлердің жұмысының бір мысалы – Microsoft DirectX графикалық кітапханасы үшін жазылған графикалық командаларды OpenGL кітапханасы үшін жазылған командаларға түрлендіру. DirectX көптеген Windows ойын әзірлеушілері арасында танымал болғанымен, Macintosh-пен үйлесімсіз. Лицензиялау және өнімді көшіруге кеткен уақытқа байланысты, үшінші тарап компаниялары көшірген ойындардың Macintosh нұсқалары Windows нұсқаларынан үш айдан бір жылға дейін кешіккен күйде шығарылады. Мысалы, Civilization IV-тің Windows нұсқасы 2005 жылдың 25 қазанында жарық көрді, ал Mac ойыншылары Mac нұсқасының шығуы үшін 2006 жылдың 30 маусымына дейін сегіз ай күтуге мәжбүр болды.

Оқу-жаттығу лагері

2006 жылдың сәуірінде Apple компаниясы Boot Camp бағдарламасының бета-нұсқасын шығарды, ол Intel негізіндегі Macintosh компьютерлерін Windows XP немесе Windows Vista жүйесіне тікелей жүктеуге мүмкіндік беретін өнім болды. Mac ойын әзірлеушілері мен бағдарламалық қамтамасыз ету туралы жазатын журналистердің Boot Camp-тің пайда болуына реакциясы әртүрлі болды: Mac ойын әзірлеу үшін платформа ретінде тоқтатылады деген болжамдардан бастап, Mac пайдаланушылары Windows-қа қайта жүктеудің орнына Mac OS-те ойын ойнауды жалғастырады деген сақтық оптимизміне дейін. Mac пайдаланушыларының саны үнемі артып келе жатқандығына қарамастан, 2006 жылы Windows ойындарының Mac-ке портталған нұсқаларының саны көп болған жоқ. Boot Camp енді Apple кремнийлі M сериялы чиптерімен жабдықталған жаңа Apple компьютерлері үшін қолданылмайды. Алайда, бұл әдіс ескі Intel негізіндегі Mac компьютерлерінде қолжетімді болып қала береді.

Эмуляция және виртуализация

Жылдар бойы Macintosh-қа MS DOS немесе Windows бағдарламалық қамтамасын іске қосуға мүмкіндік беретін бірнеше эмуляторлар болды, ең танымалдары – RealPC, SoftPC, SoftWindows және Virtual PC. Бұл бағдарламалар көбінесе бизнес қолданбалары үшін жеткілікті болғанымен, ойындарды іске қосу кезінде, әсіресе DirectX сияқты жоғары технологиялар қолданылғанда, нашар өнімділік көрсетті. Macintosh платформасына Intel процессорларын енгізгеннен бері, Parallels Desktop for Mac және VMware Fusion сияқты Windows виртуализациялау бағдарламалық қамтамасы Mac операциялық жүйесінде Windows бағдарламалық қамтамасын іске қосу үшін перспективалы шешімдер ретінде қарастырылды. Олар кейбір жағынан Boot Camp-тен артық, себебі машинаны қайта жүктеуді қажет етпейді. VMware Fusion-ның бета-нұсқасы 2 DirectX кітапханасының 9 нұсқасына дейінгі аймағын қолдайтын аппараттық үдетілген 3D графиканы қолдайды. Parallels Desktop for Mac 3.0 нұсқасы GPU үдетуін енгізіп, Mac пайдаланушыларына Windows негізделген ойындар ойнауға мүмкіндік берді. Parallels Desktop 15 DirectX 11 қолдауын қосты, бұл заманауи 3D ойындарды жақсартуға мүмкіндік берді. Apple-дің Metal (API) 3 нұсқасына енгізілген жаңа мүмкіндіктердің арқасында Parallels Desktop-тың болашақ нұсқасы DirectX 12 қолдауын қамтиды деген болжам бар.

Шарап өнімдері жобалары

TransGaming Technologies компаниясы Cider деп аталатын өнімді әзірледі, ол баспагерлердің ойындарды Mac-ке көшірудің танымал тәсілі болып табылады. Cider қозғалтқышы баспагерлер мен әзірлеушілерге Mac OS X жүйесін нысанаға алуға мүмкіндік береді. Ол TransGaming-тің Linux Portability Engine, Cedega сияқты негізгі технологиямен ортақ. Cider арқылы көшірілген ойындарға қоғамдық пікір әртүрлі, себебі ойындар арасында өнімділіктің тұрақсыздығы байқалады; осы себепті "Ciderized" ойындары кросс-платформалық әзірлеме жұмысы деп есептелмейді, сондай-ақ толыққанды, оңтайландырылған порттар деп те қарастырылмайды. Cider де, Cedega да Wine негізінде құрылған. Electronic Arts Mac жүйесіне қайта оралатынын жариялады және Windows пен Mac үшін бірдей Cider арқылы бірнеше ойындарды шығарды. 2010 жылдан бері ашық кодты, Wine негізіндегі Wineskin жобасы кез келген адамға Mac OS X жүйесіне ойындарды көшіруге мүмкіндік береді. Ол толығымен ашық кодты компоненттерді пайдаланады және өзі де ашық кодты. Оның технологиясы TransGaming-тің Cider-мен атқаратынына өте ұқсас, бірақ оны кез келген адам тегін пайдалана алады. Wineskin орнатудан өздігінен ("басылатын") Mac қолданбаларын құрайды. Осыдан жасалған "қаптамалар" достарымен немесе басқалармен ортақ пайдаланылады. Ойынның лицензиялық нұсқаларын ортақ қаптамаға оңай орнатуға болады, содан кейін соңғы нәтиже әдеттегі Mac қолданбасы сияқты жұмыс істейді. Wineskin көбінесе тек "әуесқойлардың көшіруінде" қолданылады, кәсіби көшіруде емес, бірақ кейбір кәсіби ойын компаниялары оны ірі жаңаруларда пайдаланған. 2014 жылдың соңынан бастап PaulTheTall.com сайтында Porting Kit деп аталатын қосымша бар, ол кейбір ойындар үшін автоматты түрде дайын Wineskin қаптамаларын жасайды. CodeWeavers компаниясының CrossOver өнімдері Windows қолданбаларының нұсқауларын Windows-ты іске қосу қажеттілігінсіз, Macintosh операциялық жүйесіне аудару үшін үйлесімділік қабатын пайдаланады. CrossOver Wine жобасының негізінде құрылған және Windows қолданбаларын Wine арқылы орнату және іске қосу процесіне графикалық интерфейс қосады. CodeWeavers Wine жобасын белсенді түрде қолдайды және үнемі бағдарламалық кодты және түзетулерді жобамен бөліседі. PlayOnMac – бұл сол технологияның тегін нұсқасы, ол да Wine негізінде құрылған. Wine-мен үйлесімді Windows бағдарламалық жасақтамаларының тізімі, соның ішінде 5000-нан астам ойын және әрбір ойынның Wine-мен қаншалықты жақсы жұмыс істейтіні appdb.winehq.org сайтында табуға болады. 1500 ойын "Платина" деңгейінде көрсетілген, яғни олар "қораптан шыққан күйінде" жұмыс істейді, ал тағы 1400 ойын "Алтын" деңгейінде көрсетілген, яғни олардың қатесіз жұмыс істеуі үшін орнатуды сәл өзгерту қажет.

Linux ойындары және еркін бағдарламалық қамтамасыз ету ойындары

2000 жылдардың ортасынан бастап Mac ойындары басқа Unix сияқты платформа – Linux ойындарымен тығыз байланысты бола бастады. Бұл үрдіс Linux платформасы Mac стиліндегі порттау орталарына ие болғанда басталды, алғашқысы Loki Software, кейін Linux Game Publishing болды. Осы жаңа саладан туған Linux порттаушылары жиі Mac порттаушылары ретінде жұмысқа алынып, екі жүйе үшін де ойындар шығарды. Мысалы, Райан С. Гордон Unreal Tournament 2003 және 2004 ойындарын Linux және Mac-ке әкелді, ал Hyperion Entertainment сияқты компаниялар негізінен AmigaOS-ты, сондай-ақ Mac және Linux-ты қолдады, немесе Linux Game Publishing үшін порттау жасаған неміс баспагері RuneSoft. Mac-қа бағытталған Aspyr компаниясы 2012 жылы осы жүйе үшін Steam шығарылғаннан кейін Linux үшін ойындар шығаруды бастады, бастапқыда Civilization V ойынымен. Feral Interactive компаниясы Linux үшін XCOM: Enemy Unknown және Middle-earth: Shadow of Mordor ойындарын шығарды. Virtual Programming, Team17 және Devolver Digital екі жүйе үшін де ойындар жариялады. Инди ойын әзірлеу және цифрлық тарату да осы байланысқа ықпал етті, Wolfire Games (Lugaru, Overgrowth), Frictional Games (Penumbra, Amnesia), 2D Boy (World of Goo), Sillysoft Games (Lux), Kot in Action Creative Artel (Steel Storm), Gaslamp Games (Dungeons of Dredmor), Double Fine (Psychonauts, Brütal Legend), Klei Entertainment (Shank, Mark of the Ninja) және Basilisk Games (Eschalon) сияқты дамытушылар бірнеше түпнұсқа нұсқаларын ұсынды. id Software да Mac және Linux ойындарында пионер болды, олардың ойындарының порттарын бұрын Тимоте Бессет жасаған. Illwinter Game Design және Introversion Software да осы платформаларды қолдаумен ерекшеленді, сондай-ақ алғашқы Humble Indie Bundles та. Көп платформалы ойындар қазір Steam, GOG.com және itch.io платформаларында жиі кездеседі. Ашық кодты видео ойындар да Mac-те біршама танымал болды. Жүйенің ашық бағдарламалық қамтамасыз ету табиғатына байланысты, мұндай ойындарды әзірлеу көбінесе Linux-та басталады; кейіннен SDL сияқты кросс-платформалық кітапханаларды пайдалану арқасында негізгі ойындар әдетте Mac және Microsoft Windows-қа портталады. Mac-те Windows-қа қарағанда негізгі ойындар аз болғандықтан, тегін ойындар платформаға үлкен әсер етті. Mac-та танымал тегін ойындарға The Battle for Wesnoth, Nexuiz, OpenArena, X Moto, GLtron, 0 A.D., Tux қатысқан әртүрлі ойындар және тағы да басқалары жатады. Көптеген бастапқы порттар мен ойын қозғалтқыштары да Mac-ті қолдайды. Mac Source Ports веб-сайты әртүрлі ойын порттары үшін macOS қолдауын қамтамасыз етуге тырысады.

Бу

2010 жылдың 8 наурызында Valve компаниясы барлық ойын кітапханасын Mac платформасына көшіруді жоспарлап отырғанын мәлімдеді. Олар эмуляция емес, ойындарының толыққанды (жергілікті) нұсқаларын жасауды көздеді. Сондай-ақ, Windows үшін Steam арқылы сатып алынған кез келген ойынды Mac OS X жүйесіндегі компьютерлерге тегін жүктеуге болады, және керісінше. Valve компаниясы Mac және Windows үшін бірдей уақытта шығарған алғашқы ойын 2011 жылдың сәуір айында Portal 2 болды.

Алма кремнийі

Game Porting Toolkit – Apple компаниясының 6 маусым 2023 жылы жариялаған жаңа аудармалау қабаты. Game Porting Toolkit (GPTK) Wine-ды Apple-дің DirectX 11 және 12-ні қолдайтын D3DMetal-мен үйлестіреді. Бұл CrossOver немесе Parallels-ке қарағанда Apple Silicon Mac-теріне Windows ойындарын орнатудың көбірек күш жұмсалатын тәсілі, алайда ол көптеген DirectX 12 ойындарын ойнау мүмкіндігін ашады. GPTK арқылы әлдеқайда көп ойындар жұмыс істейді, бірақ античит немесе күшті DRM қолданатын ойындар, әдетте, жұмыс істемейді, сондай-ақ AVX/AVX 2 талап ететін ойындар да, мысалы, The Last of Us Part I.