Кіріспе
Того футболшысы (туған жылы 1985)
Йоан Фоли (6 маусым 1985 жылы туған) – карьерасын аяқтаған футболшы. Оның бұрынғы клубтары: Франциядағы «Сент-Этьен», Англиядағы «Саутгемптон», «Шеффилд Уэнсдей» және «Плимут Аргайл», сондай-ақ Шотландиядағы «Абердин». Францияда туған, ол халықаралық аренада Того құрамасынан өнер көрсетті. Денсаулығының нашарлауы мен түрлі жарақаттар тізбегі Фолидің 2012 жылы, 27 жасында ерте зейнетке шығуына себеп болды.
Саутгемптон
Фолли 2003 жылы Англияға Саутгемптонның сол кездегі бас жаттықтырушысы Гордон Страхан әкелді, ол Сент-Этьен клубына оның қызметі үшін 250 000 фунт төледі. Саутгемптон клубында көптеген бас жаттықтырушылар ауысқаннан кейін Фолли командаға ілігуге тырысты, содан кейін «Ноттингем Форест» (онда ол ағылшын футболындағы алғашқы голын ФА Кубогында QPR клубына қарсы соқты) және «Престон Норт Энд» клубтарына жалға берілді. 2006 жылғы қаңтарда Фолли жарақат мәселелерін шешу үшін «Шеффилд Уэнсдей» клубына жалға алынды, себебі сол кездегі бас жаттықтырушы Пол Стуррок 2004 жылы Страханнан кейін «Сенйтс» клубының бас жаттықтырушысы болғаннан кейін оның ойынына әсер қалдырған еді. Ол 31 қаңтарда «Хиллсборо» стадионында өзінің тұңғыш ойынын өткізді, онда «Лутон Таун» клубына 2:0 есебімен жеңілді.
Шеффилд, сәрсенбі
Фоллидің жарқын ойынының арқасында ол 2005/06 маусымның соңында «Шаршамбыға» толыққанды келісімшарт бойынша қосылды, «Сент-Мэридегі» жаңа келісімшартты ұсыныстан бас тартты. Дегенмен, «Саутгемптон» 24 жасқа дейін болғандықтан, Англия футбол қауымдастығының (FA) ережелеріне сәйкес, белгісіз сомада өтемақы алды. 2007 жылдың тамызында «Лига кубогының» екінші турында «Хартлпул Юнайтедпен» өткен ойында ол «Хиллсборо» стадионындағы қосалқы ойыншылар қатарынан шығып, қосымша уақытта «Шаршамбыға» жеңіс әкелді.
Плимут Аргил
Фолли 2008 жылдың қаңтар айында клубқа трансфер сұрауын тапсырды, бірінші команда құрамына қосылмауы туралы алаңдаушылық білдірді және сол айда Чемпионшип лигасының бәсекелесі «Плимут Аргайл» клубына шамамен 200 000 фунт стерлингке ауысты. Дегенмен, Фолли клубтың негізгі құрамында айқын әсер етпеді, бірнеше жарақаттар мен ауруларға байланысты ұзақ уақыт алаңнан шықты. 2009 жылдың қазан айында «Миддлсбро» клубына қарсы матчта күтпеген жерден негізгі құрамға оралды, оған дейін 2009 жылы бір рет қана алаңға шыққан болатын. «Пилгримс» клубы 1:0 есебімен жеңіске жеткен кезде ол өте тыныш ойын көрсетіп, матчтың үздік ойыншысы атанды. Фолли келесі төрт ойынның үшеуінде командадағы орнын сақтап қалды, бірақ жаңа бас жаттықтырушы Пол Маринер кезінде жақсы бағаланбады. 2010 жылдың ақпан айының соңында бірінші лигадағы «Дагенхэм энд Редбридж» клубына бір айға жалға берілді. 2010 жылдың 29 наурызында Фолли «Дагенхэмдегі» жалға алу кезеңінен кейін клубтың орта алаңындағы қиын жағдайға байланысты «Плимут Аргайл» клубына қайта оралды, бірақ 2010 жылдың 2 мамырында Фолли, қорғаушы Дэвид МакНами және қақпашы Ллойд Сакстонмен бірге босатылатыны жарияланды.
Абердин
Шотландия Премьер-лигасының «Абердин» клубында сынақтан өткеннен кейін, ол 2010 жылдың 26 шілдесінде клубқа қосылды. Фолли тез арада жергілікті жанкүйерлердің сүйіктісіне айналды, команданың орта шебінде, жазғы трансфердің тағы бір ойыншысы, шотландтық құрама шебері Пол Хартлимен бірге маңызды рөл атқарды. Фолли «Абердин» сапындағы алғашқы голын 2010 жылдың 26 желтоқсанында «Хибернианға» қарсы өткен матчта 2:1 есебімен жеңіске жеткізді. Бірақ бір аптадан соң, «Данди Юнайтед» клубына қарсы ойында, 65-ші минутта Пол Диксонның қимылынан кейін Фолли тобығын сындырып алды. Бапкер Крейг Браун сол күні Фоллидің 2010–11 маусымында қайтадан алаңға шыға алмайтынын растады. 2011–12 маусымының соңында Фоллиге «Абердинмен» жасасқан келісімшартының ұзартылмауы туралы хабарланды. 2012 жылдың 25 тамызында созылмалы өкпе эмболиясы диагнозы қойылғаннан кейін Фолли кәсіби футболдан кетуге мәжбүр болды.
Халықаралық мансап
Фолли Францияның 21 жасқа дейінгі құрамасынан өнер көрсеткен, бірақ кейін Того құрамасына адалдығын ауыстырды. Ол 2006 жылғы ФИФА әлем чемпионатына Тогоның алдын ала құрамына енді, бірақ Франциядағы халықаралық карьерасын дамыту үшін қатысудан бас тартты. Дегенмен, Фолли 2008 жылдың тамызында Конго Демократиялық Республикасына қарсы өткен матчта Того құрамасы сапындағы тұңғыш ойынын өткізді.