Кіріспе

Бронзадан жасалған айналар қазіргі шыны айналардан бұрын пайда болған. Археологтар бұл айнаны этрус Италиясынан бастап Жапонияға дейінгі түрлі мәдениеттердің таңдаулы бұйымдарынан тауып алған. Әдетте олар дөңгелек және өте кішкентай, батыста тұтқасы бар, Шығыс Азияда артқы жағында ұстайтын түймесі бар, көбінесе арқан немесе жібек шүберекке арналған бұрандасы бар. Кейбірінде шағын тұрақтар, ал басқаларында қорғаныш қақпағы бар. Ежелгі үлгілерде беткі қабығы өте тозған, бірақ кейбір қола айналар әлі де жасалуда. Олар бірінші беткі айналар, онда бронза беткі жалпақ, жай және өте жылтыратылған, керісінше, қазіргі шыны айналар сияқты екінші беткі айналар, онда шағылысу шыныға салынған арқаудан келеді. Олар қазіргі заманғы айналардан көрініс сапасы жағынан айтарлықтай төмен, бірақ ескі қоғамдарда кейбір қоғамдарда діни мәнге ие болу үшін жеткілікті әсерлі болды. Мысалы, Тибет буддизміне жататын мелонг және Азия шаманизміне жататын толи. Ежелгі гректер мен басқалар көру үшін айналарды қолданған, ал қытайлықтар олар күн сәулесін сақтап, "өлі адамды жер асты арқылы жетелейтін" деп сенген, оларды маңызды қабір заттары етіп жасаған. Арқасы әр түрлі техникалар мен стильдерде әшекейленген, және өнер тарихы үшін маңызды болуы мүмкін. Қытай стильдеріне Гүлдік айна, TLV айна және жазулы айна кіреді, ал Үлкен Гүлдік айна және Шиндзю кио жапондық. Көбінесе ежелгі бейнелерде олар әйелдер қолданған, ал артында бейнелі бейнелер, римдік айналарда сияқты, көбінесе әйелдердің қызығушылықтарын көрсетеді.

Тарих

Бұрынғы қола айналардың өзінде Орта Шығыста кездесетін обсидианнан (вулканикалық шыныдан) жасалған айналар болған. Еуропалықтар келгенге дейін Америкада бұл стандарт сақталды. Сондай-ақ, темір пириті де қолданылған. Біздің заманымыздың 1-ші ғасырында Рим империясында жоғары шағылыстыратын шыны айналар жасала бастады, бірақ олар ұзақ уақыт бойы өте қымбат, сондай-ақ сындыруға оңай болды және бастапқыда бұдан былай шағылыстырмады, сондықтан қола айналар әлемнің көптеген жерлерінде 19 ғасырға дейін таралған. Спекулум металл - бұл қола типті қатты қорытпа, оның құрамында 12-15% емес, 30%-ға жуық қалайы бар. Ол өте жақсы шағылыстыратындықты беру үшін жақсы жылтыратылады және ерте заманауи телескоптарда және басқа да мақсаттарда маңызды болды. Оның айналарда қолданылуы Қытайда 2000 жылдан астам уақытқа созылған болуы мүмкін, бірақ ол батыс өркениеттерінің өнертабысы болуы мүмкін. Бұл туралы Плиний Зейнеткердің жазбалары бар. Ол, әрине, Еуропаның орта ғасырларында қолданылған, әдеттегі қоладан гөрі жақсы шағылыстыратын және баяу көмескіленген. Алайда қалайы қымбат болатын, сондықтан оның құрамын дәл бақылау керек еді. Аң-таң қалдыратын жайт, сол кезде және кейінірек "темірден жасалған айналар" деп аталатын, бірақ оларда темір болмаған.

Мысыр және Таяу Шығыс

Мысырлықтар б. з. б. 2900 жылдан бастап жылтыратылған қола айналарды жасаған. Бұл мысырлық айналар туралы Киелі кітапта айтылады.

Қытай

Қытайда қола айналар неолит дәуірінен бастап, Қытайға батыс шыны айналар әкелінгенге дейін өндірілген. Қола айналар әдетте дөңгелек болып, бір жағы жарық етіп жылтыратылған, шағылысу үшін, ал кері жағы әдетте құйма рельефпен әшекейленген, кейде қымбат металлмен орнатылған. Олардың ортасында, әдетте, қолға ұстап, кейде киімге байлап қоюға болатын түймешік немесе бұрандасы болады. Тан және Сун әулеттерінде кейбір үлгілер үлкен және өзгермелі болып көрінді. Басқа үлгілер өте кішкентай, шамамен 5 см, сондықтан олар негізінен ритуалдық мақсатта, "жаман рухтарды қорғайтын сыйлықтар" ретінде қолданылған болуы мүмкін. Қытайдың қола айналарының алғашқы үлгілері шамамен б.з.д. 2000 жылы Неолиттің соңғы кезеңіндегі Цыцзя мәдениетіне жатады (бронзаның кейбір түрлері кейбір заттар үшін жалпыға ортақ болғаннан кейін қола дәуірінен бұрын қолданылған). Алайда, соғысушы мемлекеттердің уақытына дейін қола айналар кең тараған емес, шамамен жиырма ғана табылған. Соғыс патшалықтары дәуірінде айналар әсіресе танымал болды. Хан әулеті кезінде (202 BCE 220 CE) айналар стандартталған дизайндарда, соның ішінде TLV айнасында жаппай өндіріле бастады. Хан және Тан айналары да техникалық жағынан ең озық болып саналады. Қабірлердегі табылған заттардың саны да, сапасы да Тан әулетінен кейін төмендеді, бірақ қола айналар Сун әулетінің кезінде танымал болды, бірақ кейіннен бірте-бірте танымалдылығын жоғалтып, Мин және Цин әулеттері кезінде Батыс айналарының келуінен кейін шығарылмай қалды. Оның ерекше түрлері: жазулы айна, гүлдік айна және үлкен гүлдік айна.

Еуропа

Бронза дәуіріндегі минойлық өркениеттің қолынан жасалған айналар б.з.д. Олар Мысыр мен Таяу Шығыстың дәстүріне еліктеген болса керек. Гректің қараңғы орта ғасырында жоғалғаннан кейін олар Архаикалық Грецияда қайта оралды, оның ішінде күрделі стендтердегі кейбір айналар (бұл мысырлық тип), сондай-ақ тұтқалары бар қол айналары болды. Көбінесе әйелдер аяқ астынан, көбінесе путимен бірге тұрды. Бұларды "кариатид айналары" деп атайды. Б. з. б. шамамен 400-ге дейінгі "қорап айналары" деп те аталатын бүктелген айналарда әдетте қақпақтың сыртында рельефтік дизайндар және ішіндегі оюлы безендірулер болған. Олардың көбі әлі де дөңгелек, тұтқалары жоқ, мүмкін, оларды қызметші қыз ұстаған. Эрос/Купидон көбінесе Афродита/Венераның айнасын ұстап тұрған күйінде бейнеленеді. Ертеде дизайнды әдетте артқы жағына ойылып жазған, бірақ грек-римдік сәнді айналарда көбінесе бейнелі дизайн рельефте болған. Темір дәуірінен қалған айналар Еуропаның көп бөлігінде, әдетте, қабір заттары ретінде табылған. Гректер ең алғашқы жасаушылар болды; этрусктер грек айналарын әкелді, содан кейін өздерінше жасай бастады, бұл тәжірибені римдік жаулап алушыларға берді. Біздің заманымыздың 1-ші ғасырында Сенека қабырғадағы үлкен айналарды атап өтті; бәлкім, Демосфен осылардың біреуінің алдында б.з.д. Байлардың көміршіктері күміспен немесе күміспен қапталған болатын. Британияда кельт айналары Римдіктер басып алғанға дейін шығарылған. Екі елеулі мысалға Birdlip және Langton Herring айналары жатады.

Үндістан

Инд аңғарының өркениетінде қола айналар 2800-2500 жылдар аралығында жасалған. Бронзадан жасалған айналар әдетте дөңгелек пішінді болады. Тамил Надудағы Адичаналлур мен Киладидегі қазба жұмыстарынан Вайгай өзенінің аңғарының айналасында қола дәуірінде қауымдардың өмір сүргендігі расталды. 1899 жылы Адичаналлурда Оңтүстік шеңбердегі Үндістанның археологиялық зерттеулер басқармасының сол кездегі бастығы Александр Риа жасаған қазба жұмыстары екі қола түтік бұйымды алып шықты. Олар басқа өркениеттерде кездесетіндерге ұқсас қола айналар. Сыналған үлгілердің көміртекпен санау нәтижесінде мұндай бұйымдардың жасы б.з.д. Аранмула каннади әлі күнге дейін Кералада, Оңтүстік Үндістанда, мыс пен қалайының қосымша шағылыстыратын қорытпасы болып табылатын спекулум металл түрін пайдалана отырып, шағын көлемде жасалады.

Жапония

Жапондық қола айналар Қытайдан қабылданған, және формасы мен стилі жағынан ұқсас. Олардың көбісі артқы жағындағы қосқышты қызыл жібекпен байлап қойған. Синтоисттерде айналар діни рәсімде қолданылады. 5 ғасырдағы Суда Хачиман ғибадатханасының айнасы Жапонияның ұлттық қазынасы болып табылады, негізінен оның лингвистикалық маңызы бар. Оның жазуына қарағанда, ол ханзада үшін жасалған. (八鏡) - Жапонияның Императорлық регалиясының бір бөлігі болып табылатын қасиетті айна.