Кіріспе
DTPA: аминополикарбоксил қышқылы Австралияда қолданылатын дифтерия тетанусы акцеллюлярлық көкпекпен қарсы вакцина Пент қышқылы немесе диэтилентриамин пентаацет қышқылы (DTPA) - бес карбоксиметил тобы бар диэтилентриамин омыртқасынан тұратын аминополикарбоксил қышқылы. Молекуланы EDTA кеңейтілген нұсқасы ретінде қарастыруға болады және ұқсас қолданылады. Бұл судағы ерігіштігі шектеулі ақ қатты зат.
the combined diphtheria tetanus acellular pertussis vaccine used in Australia
Pentetic acid or diethylenetriaminepentaacetic acid (DTPA) is an aminopolycarboxylic acid consisting of a diethylenetriamine backbone with five carboxymethyl groups. The molecule can be viewed as an expanded version of EDTA and is used similarly. It is a white solid with limited solubility in water.
Үйлестіру қасиеттері
DTPA-ның конугатты негізі металл катиондарға жоғары аффинитетке ие. Осылайша, DTPA5− пента анионы әр азот орталығы мен әр COO− тобы үйлестіру орталығы ретінде есептеледі деп болғанда, потенциалдық түрде октадентатты лиганд болып табылады. Оның кешендерінің қалыптасу константалары EDTA-ға қарағанда шамамен 100 есе жоғары. Келаттағыш ретінде DTPA сегіз байланысты құрау арқылы металл ионын айналдырады. Оның кешендерінде металл ионын үйлестіретін қосымша су молекуласы да болуы мүмкін. Алайда, өтпелі металдар әдетте сегізден аз координациялық байланыстарды құрайды. Демек, металлмен кешен құрғаннан кейін, DTPA-ның басқа реагенттерге байланысу мүмкіндігі бар, бұл оның туындысы пендетидпен көрсетіледі. Мысалы, мыспен ((II) кешенінде DTPA үш амин орталығын және бес карбоксилдің үшін пайдалана отырып, алты тісті түрде байланысады.
Келаттау қолданбалары
Көп таралған EDTA сияқты, DTPA негізінен металл иондарын кешендеу және оқшаулау үшін хелат құралы ретінде қолданылады. DTPA плутоний, америций және басқа актинидтер сияқты радиоактивті материалдарды өңдеу үшін қарастырылған. 2004 жылдың тамызында АҚШ-тың Азық-түлік және дәрі-дәрмек басқармасы (USFDA) мырыш DTPA және кальций DTPA-ны плутониймен, америциймен немесе куриуммен тыныс алған немесе басқаша ішкі ластанған адамдарды емдеу үшін қауіпсіз және тиімді деп анықтады. ДТПА кальциясының бастапқы дозасы ұсынылады, өйткені ДТПА тұзы плутониймен, америциймен немесе куриуммен ішкі ластанудан кейінгі алғашқы 24 сағат ішінде тиімдірек болып көрінеді. Осы уақыт өткеннен кейін кальций DTPA және мырыш DTPA плутониймен, америциймен немесе куриймен ішкі ластануды азайтуда бірдей тиімді, ал мырыш DTPA дененің мырыш пен басқа да денсаулық үшін маңызды металдардың қалыпты деңгейін азайту ықтималдығы аз. Әр дәрі-дәрмекті залалданған адамдар үшін небулайзер арқылы, ал басқа жолдармен залалданған адамдарға интравенттік инъекция арқылы қолдануға болады. DTPA сондай-ақ МРТ контрастты агенті ретінде қолданылады. DTPA магниттік-резонанстық томографияның (МРТ) ажыратылуын гадолиний (Gd3+) ионымен еритін кешенді қалыптастыру арқылы жақсартады, бұл жақын маңдағы су молекулаларының протондарының магниттік-резонанстық мінез-құлқын өзгертеді және суреттердің контрастын арттырады. DTPA темір ((II) хелат (Fe DTPA, 10 11 мас. %) аквариум өсімдіктері үшін тыңайтқыш ретінде де қолданылады. Темірдің ерігішті түрі Fe ((II) - су өсімдіктеріне қажетті микроэлемент. Fe2+ иондарына байлану арқылы DTPA олардың Fe ((OH) 3) немесе Fe2O3 · n H2O аз ерійтін оксигидроксидтері ретінде еріген оттегіні окистенгеннен кейін олардың тұнбалануына жол бермейді. Ол Fe2+ және Fe3+ иондарының суда ерігіштігін арттырады, сондықтан су өсімдіктері үшін темірдің биологиялық қол жетімділігін арттырады. Ол темірді су бағанында еріген күйінде (бәлкім, Fe (II) және Fe (III) DTPA кешендерінің қоспасы) сақтауға ықпал етеді. ДТПА еріген Fe2+-ді ауа окистенуінен қорғауға қаншалықты ықпал ететіндігі және Fe(III) DTPA кешенін су өсімдіктері оның ерігіштігін арттырғандықтан тікелей сіңіре алмайтыны белгісіз. Табиғи жағдайларда, яғни DTPA кешендеудің жоқтығында Fe2+ көбінесе организмдермен оңай сіңіріледі, өйткені оның ерігіштігі Fe3+ -ге қарағанда 100 есе жоғары. ДТПА целлюлоза және қағаз фабрикаларында еріген темір және темір иондарын (және басқа да редокстық белсенді металл иондарын, мысалы Mn немесе Cu) жою үшін қолданылады, әйтпесе олар сутек переоксидінің каталитикалық ыдырауын жеделдетеді (Фентон реакциясы механизмі бойынша Fe2 + иондарымен H2O2 азайту). Бұл хлорсыз қағаз жасау процесінде целлюлозаны ағарту үшін тотықтырғыш ретінде қолданылатын сутегі пероксидінің тотықтырғыш қабілетін сақтауға көмектеседі. Осы механизм арқылы H2O2 жоғалтуды азайту үшін жыл сайын бірнеше мың тонна DTPA өндіріледі.
Биохимия
DTPA-ның реакциясы ЭДТА-ға қарағанда ферменттердегі активті металл иондарын (Fe (II) / (III), Mn (II) / (IV) және Cu (I) / (II) сияқты реакцияларды деактивациялауға тиімдірек. ДТПА- ның дүниежүзілік өндірісінің басым бөлігі (бірнеше мың тонна) Капромаб пендетиді мен сатумомаб пендетиді - келатор пендетиді (GYK DTPA) - келатты антиденеге қосу үшін қолданылатын пептидті байланыстырушыны қамтитын модификацияланған DTPA. Пенттреотид пептид сегментінде бекітілген модификацияланған DTPA. ДТПА және туындылары гадолинийді хелаттау үшін Магневист сияқты МРТ контраст агентін қалыптастыру үшін қолданылады. Технеций 99m желдету перфузиясы (V/ Q) сканерлері мен радиоизотоптық ренография ядролық медицина сканерлері үшін DTPA- мен хелаттандырылады.
In capromab pendetide and satumomab pendetide, the chelator pendetide (GYK DTPA) is a modified DTPA containing a peptide linker used to connect the chelate to an antibody. Pentetreotide is a modified DTPA attached to a peptide segment. DTPA and derivatives are used to chelate gadolinium to form an MRI contrast agent, such as Magnevist. Technetium 99m is chelated with DTPA for ventilation perfusion (V/Q) scans and radioisotope renography nuclear medicine scans.