Кіріспе
Шағын батарея Батырмалы батарея, сағаттық батарея немесе монета батареясы - әдетте диаметрі және жоғары батырмаға ұқсас, кесілген цилиндр пішіндес шағын бір жасушалы батарея. Тұтқырданбайтын болат әдетте төменгі корпусты және жасушаның оң жағын құрайды; одан оқшауланған металл жоғарғы қақпақ теріс жағын құрайды. Батырмалы элементтер кішкентай портативті электронды құрылғыларды, мысалы, қол сағаттары мен қалталық калькуляторларды қуаттандыру үшін қолданылады. Кең нұсқалары әдетте монеталы жасушалар деп аталады. Батырмалы ұяшықты пайдаланатын құрылғылар әдетте ұяшықты құрастырады, бұл ұзақ қызмет ету мерзімін береді, әдетте қол сағатында бір жылдан астам уақыт үздіксіз пайдаланылады. Көптеген түймелі элементтердің өздігінен зарядталу деңгейі төмен, егер олар пайдаланылмаса, көп уақыт бойы зарядталады. Құлаққа естіргіштер сияқты салыстырмалы түрде қуатты құрылғылар цинк-ауа батареясын қолдана алады, ол берілген өлшемге қарағанда әлдеқайда жоғары сыйымдылыққа ие, бірақ оны қолданбаған жағдайда да бірнеше аптадан кейін кептіреді. Батырма жасушалары - бір жасушалы, әдетте бір рет пайдаланылатын бастапқы жасушалар. Анод материалдары цинк немесе литий болып табылады. Катодтық материалдар арасында кең тараған - марганец диоксиді, күміс оксиді, көміртек монофтор, мыс оксиді немесе ауадағы оттегі. Меркурий оксидті түймелі жасушалар бұрын кең таралған, бірақ олар енді сынаптың уыттылығы мен қоршаған ортаға әсерінен қол жетімді емес. Батырма жасушалары кішкентай балалар үшін қауіпті, өйткені олар жұтқан кезде ауыр ішкі күйік алуы және елеулі жарақат алуы немесе өлімі мүмкін. Duracell бұл жағдайды азайтуға тырысты, батареяларына ащы қабық қосылды.
A button cell, watch battery, or coin battery is a small single cell battery shaped as a squat cylinder typically in diameter and high – resembling a button. Stainless steel usually forms the bottom body and positive terminal of the cell; insulated from it, the metallic top cap forms the negative terminal. Button cells are used to power small portable electronics devices such as wrist watches and pocket calculators. Wider variants are usually called coin cells. Devices using button cells are usually designed around a cell giving a long service life, typically well over a year in continuous use in a wristwatch. Most button cells have low self discharge, holding their charge for a long time if not used. Relatively high power devices such as hearing aids may use a zinc–air battery, which has a much higher capacity for a given size, but dries out after a few weeks even if not used. Button cells are single cells, usually disposable primary cells. Common anode materials are zinc or lithium. Common cathode materials are manganese dioxide, silver oxide, carbon monofluoride, cupric oxide or oxygen from the air. Mercuric oxide button cells were formerly common, but are no longer available due to the toxicity and environmental effects of mercury. Button cells are dangerous for small children, as when swallowed they can cause severe internal burns and significant injury or death. Duracell has attempted to mitigate this by adding a bitter coating to their batteries.
Типтің атауы
Халықаралық IEC 60086 3 стандартында "сағат батареялары" үшін әріптік-цифрлық кодтау жүйесі анықталады. Өндірушілердің көбінесе өздерінің атау жүйесі бар; мысалы, IEC стандарты бойынша LR1154 деп аталатын ұяшықты әр түрлі өндірушілер AG13, LR44, 357, A76 және басқа атаулармен атайды. IEC стандарты және басқалары кодтың сандық бөлігі тек кейс өлшемімен анықталатын етіп кодтайды; басқа кодтар өлшемені тікелей кодтамайды. IEC стандартына сәйкес келетін батареялардың мысалдары CR2032, SR516 және LR1154 болып табылады, онда әріптер мен сандар келесі сипаттамаларды көрсетеді.
Күн коды
Көбінесе 2 әріпті код (кейде батареяның жағында), онда бірінші әріп өндірушіні, ал екіншісі - өндірілген жылды анықтайды. Мысалы: YN N әрпі - алфавитіндегі 14-ші әріп жасуша 2014 жылы өндірілгенін көрсетеді. Жалпыға бірдей стандарт жоқ. Өнімнің шығарылған күні жылдың соңғы цифрларымен қысқартылуы мүмкін, содан кейін O, Y және Z айды көрсететін цифр немесе әріп қолданылады, онда қазан, қараша және желтоқсан айлары қолданылады (мысалы, 01 = 2010 жылдың қаңтары немесе 2000 жыл, 9Y = 2019 жылдың қарашасы немесе 2009 жыл).
YN – the letter N is the 14th letter in the alphabet – indicates the cell was manufactured in 2014. There is no universal standard. The manufacturing date can be abbreviated to the last digit of the year, followed by a digit or letter indicating the month, where O, Y, and Z are used for October, November and December, respectively (e. g., 01 = January 2010 or 2000, 9Y = November 2019 or 2009).
Қайта зарядталатын нұсқалар
Бір рет қолданылатын (бір рет қолданылатын) түймелі элементтерден басқа, бір рет қолданылатын элементтерден төмен қуаттылығы бар, көптеген бірдей өлшемдегі қайта зарядталатын батареялар бар. Бір рет және қайта зарядталатын батареялар ұстаушыға немесе тұрақты қосылу үшін дәнекерлеу белгілерімен жабдықталады. Батарея ұстағышқа ие жабдықтарда кернеудің үйлесімділігі болған жағдайда бір рет пайдаланылатын немесе зарядталатын батареялар пайдаланылуы мүмкін. Кішкентай батареяны (монета немесе басқа форматта) әдеттегідей тұрақты желімен жабдықталған жабдықтың параметрлерін электр қуаты тоқтаған жағдайда резервтік көшіру үшін пайдалану. Мысалы, көптеген орталық жылуды басқарушылар жұмыс уақытын және ұқсас ақпаратты құбылмалы жадыда сақтайды, олар электр қуаты тоқтаған жағдайда жоғалады. Мұндай жүйелерде әдетте резервтік батарея болады, яғни бір рет пайдаланылатын батареяны ұстаушыда (ағымдағы ағын өте аз және өмір ұзақ) немесе қайта зарядталатын батареяға дәнекерленеді. Қайта зарядталатын NiCd түймелі элементтері көбінесе ескі компьютерлердің резервтік батареясының құрамдас бөліктері болды; бірнеше жыл өмір сүретін қайта зарядталатын литий түймелі элементтері кейінгі жабдықтарда қолданылады. Қайта зарядталатын батареялар әдетте әртүрлі әріптермен бірдей өлшемді сандық кодқа ие; осылайша CR2032 бір рет пайдаланылатын батарея, ал ML2032, VL2032 және LIR2032 - егер сольдерлік таңбалар орнатылмаса, бір ұстаушыға сыятын қайта зарядталатын батареялар. Бір рет қолданылатын батареяны қайта зарядталатын батареяға арналған ұстауға механикалық тұрғыдан мүмкін, бірақ қауіпті; ұстағыштар жабдықтың тек қызмет көрсетушілерге қолжетімді бөліктеріне орнатылады.
Қасқырдың ішке сіңуі
Батырма жасушалары кішкентай балаларға ұнайды, олар оларды аузына салып, жұтады. Ауыртпалық заттардың батареясы ішкі ағзаларға елеулі зақым келтіреді. Батарея ағзадағы сұйықтықтармен, мысалы, шырышты немесе сілекеймен әрекеттесіп, адам тінін өртеп жіберуге жеткілікті күшті сілті шығаратын схеманы жасайды. Батареяларды жұтқанда, олар тамақ ішек қабығына зақым келтіріп, екі сағат ішінде тамақ ішек қабығында тесік пайда болуы мүмкін. Диаметрі 20 мм немесе одан үлкен монеталар жасушалары, тіпті шығынға ұшыраған және тұтас болса да, ең ауыр жарақаттарға әкеледі. 2018 жылы Жаңа Зеландияның Окленд қаласында жылына 20 жуық ауруханаға жатқызуды қажет ететін жағдай орын алды. 2020 жылы Duracell компаниясы литий түймелі жасушаларының кейбіреулерін балаларды оларды ішуден қорғайтын ащы қоспамен қаптағанын мәлімдеді. Алдыңғы шешім - бұл 20 мм литий элементтерін жеткізу тізбегінен шығарып салу (немесе сотқа беру). Батырма батареясын жұту қаупі 5 жасқа дейінгі балаларға аса жоғары.