Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мәдени қозғалыс АҚШ тарихында таза өмір сүру қозғалысы - денсаулық сақтау реформасының крест жорықтарының кең тараған санаға енген кезеңі. Бұл жеке немесе топтық реформаторларға әкеледі, мысалы, темекіге немесе алкогольге қарсы коалиция жиырмасыншы ғасырдың соңында денсаулық проблемасын жою немесе қоғамды "тазалау" үшін науқан өткізеді. "Таза өмір сүру қозғалысы" термині 1990 жылы Индиана университетінің қолданбалы денсаулық сақтау ғылымдарының профессоры Рут С. Энгспен бірге пайда болды.
Cultural movement
In the history of the United States, a clean living movement is a period of time when a surge of health reform crusades erupts into the popular consciousness. This results in individual, or group reformers such as the anti tobacco or alcohol coalitions of the late twentieth century, to campaign to eliminate the health problem or to "clean up" society. The term "Clean Living Movement" was coined by Ruth C. Engs, a professor of Applied Health Sciences at Indiana University in 1990.
Өмірбаян
Әлеуметтік реформалар дін, саясат, экономика және басқа да салаларда байқалды. Қоғамды тазалау мақсатында денсаулық сақтау саласы бойынша да реформалар жүргізіліп жатыр. Таза өмір сүру қозғалысы кезінде реформалау науқандарына ұстамдылық (алкогольге қарсы), әлеуметтік тазалық (жыныстық қатынас), тамақтану, дене шынықтыру, евгеника (жеңiл), қоғамдық денсаулық, темекі мен есірткіге қарсы науқандар жатады. Бұл мәселелерге қызығушылық бір мезгілде көтеріліп, бір мезгілде төмендейді және көбінесе евангелистік сезімдер мен жаңа секталардың дамуы пайда болатын діни оянудан кейін келеді. Бұл қозғалыстар сондай-ақ ксенофобия немесе моральдық үрей эпизодтарымен тұспа-тұс келеді, онда әртүрлі азшылықтар медициналық немесе моральдық себептермен жағымсыз әсер ретінде нысанаға алынады. Америка Құрама Штаттарында және Біріккен Корольдікте және басқа Батыс Еуропа мәдениеттерінде денсаулық сақтау реформасы қозғалыстары шамамен 80 жылдық циклмен келеді, жекелеген мәселелер үшін 70-тен 90 жылға дейін. Алайда, полиомиелитті жою науқаны таза өмір сүру қозғалысы деп қарастырылмайды, өйткені бұл бір мәселе бойынша қимыл болды. Бұл қозғалыстардың реформаторлары алдымен адамдарды ішімдікке, темекіге, денсаулыққа зиянды мінез-құлықтарға немесе өмір салтына араласпауға сендіруге тырысады. Бұл жұмыс істемегенде, мінез-құлықты тыйым салу үшін мемлекеттік саясат орнатылады. Қозғалыстың негізгі бағытынан кейін реформаторлар тіпті заң арқылы да мінез-құлықты өзгерте алмағанда, тұқым қуалаушылық немесе евгеника қозғалысы өзінің ең жақсы кезеңіне жетеді. Реформашылар бұл аурудың түпкі себебі гендерінде болуы керек деп ойлайды. Циклдің төмендеуі кезінде, қоғамдық өзгерістер немесе реформалар, мысалы, жеке гигиена немесе санитарлық жағдай, институционалды болады. Екінші жағынан, алкогольге тыйым салу сияқты танымал емес немесе шектеуші реформаларға қарсы реакция жиі пайда болады. АҚШ-та денсаулық сақтау саласы бойынша кең таралған агитация және одан кейінгі реформалар он жыл ішінде Джексондық (1830-1860), Прогрессивтік (1890-1920) және Миллениумдық (1970) реформалар дәуірінің діни оянуымен сәйкес келді.
Cycles of social reforms have been observed in religion, politics, the economy and other areas of human endeavor. Reforms to clean up society in regard to issues related to health also appear to come in cycles. Reform campaigns during Clean Living Movements include temperance (anti alcohol), social purity (sexuality), diet, physical exercise, eugenics (heredity), public health, and anti tobacco and drug campaigns. Interest in these issues rise and fall more or less simultaneously and often follow a religious awakening in which both evangelical sentiments and the development of new sects emerge. The movements also coincide with episodes of xenophobia or moral panic in which various minorities are targeted as undesirable influences for medical or moral reasons. In the United States of America, and to somewhat of a lesser extent in the United Kingdom and other Western European cultures, these health reform movements tend to come in approximate 80 year cycles, ranging from about 70 to 90 years for individual issues. However, the campaign to eliminate polio would not be considered a clean living movements as it was a single issue crusade. Reformers in these movements first attempt to convince individuals they should not drink, smoke or engage in behaviors or lifestyles harmful to health. When this does not work, public policies to prohibit the behaviors are instituted. After the main thrust of the movement, when reformers have failed to change behaviors even by legislation, a hereditarian, or eugenics movement reaches its prime. Reformers may reason that the root causes must be in the genes. During the cycle's ebb, popular changes or reforms that make sense, such as personal hygiene or sanitation, become institutionalized. On the other hand, a backlash often emerges against unpopular or restrictive reforms, such as prohibition of alcohol. In the United States, widespread health agitation and subsequent reforms have, within a decade or so, coincided with the religious awakenings of the Jacksonian (1830 1860), the Progressive (1890 1920), and the Millennial (1970 ) reform eras.
Джексон дәуірі (1830-1860)
Джексон дәуірінде және екінші ұлы ояну кезінде "Демондар ромы" мен басқа да рухтарға қарсы крест жорығы Миссисипи өзенінің шығысында және Мейсон Диксон сызығының солтүстігінде болды. Бұл 1851 жылы Мэн штатынан басталған осы аймақта алкогольге мемлекеттік тыйым салуға әкелді. Алайда, Огайо өзенінен және Канададан төмен қарай контрабандалық жолмен әкету көп ұзамай осы мемлекеттік заңдарды тоқтатты, өйткені олар орындалмайтын болды. Бұл кезеңде ирланд иммигранттары мен рим католиктері сияқты әртүрлі этникалық, мәдени және діни азшылықтар адамгершілік үлгілері ретінде ұсталды, олар шамадан тыс ішімдік ішуге және холера сияқты аурулардың таралуына жауапты деп ойланды. Осы дәуірде жаттығуларға, темекіге, кофе, шай, қант, ет пен дәмдеуіштерді диетадан алып тастауға назар аударылды, оны "Грахамдық" деп атады. Евгеникалық немесе "жеңел" проблемалар мастурбация ақылсыздыққа әкеледі және ауру немесе әлсіз жұбайларды таңдау одан әрі бүлінуге әкеледі. Осы дәуірде френология - сау жұбайларды таңдау үшін пайдаланылатын бас пішіндері мен дөңестерін зерттеу кең тараған. Соңғы күнгі қасиеттілер және жетінші күнгі адвентистер сияқты дұрыс өмір салтын насихаттайтын жаңа діндер пайда болды.
During the Jacksonian era and out of the second great awakening, a crusade against "Demon rum" and other spirits ensued in states east of the Mississippi River and north of the Mason–Dixon line. This resulted in statewide prohibition of alcohol in this region beginning in the state of Maine in 1851. However, rampant smuggling across the Ohio River and down from Canada soon ended these state laws as they were unenforceable. Various ethnic, cultural, and religious minorities such as Irish immigrants and Roman Catholics were held up as moral examples during the period, thought to be responsible for both excessive drinking and the spread of diseases such as cholera. During this era a focus on exercise, non use of tobacco, and the elimination of coffee, tea, sugar, meat and spice from a diet, called "Grahamism," – named after reformer Sylvester Graham – was promoted. Eugenic or "hereditarian" concerns that masturbation would lead to insanity and that choosing sick or feeble spouses would lead to further degeneration were discussed. Out of this era Phrenology – the study of shapes and bumps on the head – used to select a healthy marriage partner was popular. New religions that promoted wholesome lifestyles, such as the Church of Jesus Christ of Latter day Saints and Seventh day Adventists emerged.
Прогрессивті дәуір (18901920)
Прогрессивті дәуірдегі денсаулық сақтау реформасы қозғалысы үшінші ұлы ояну кезінде пайда болды. Жеке денсаулықтың жорықтарына жалпы таза өмір сүру қозғалысының бір бөлігі ретінде, ішімдікке қарсы және салонға қарсы қозғалыстар кірді, олар тыйым салу қозғалысына айналды. Бұл он сегізінші түзету немесе тыйым салуға әкелді. Бұл дәуірде темекіге қарсы қозғалыстың пайда болуы және бірқатар қалаларда қоғамдық ғимараттарда темекі шегуге қарсы заңдар болды. Пойыздарда, мейрамханаларда және трамвайларда жиі темекі шегуге және темекі тартпауға арналған бөлімдер болады. Алайда, бұл заңдар жиырмасыншы ғасырдың ортасына қарай жалпыға бірдей елемелі болды. Осы кезеңде есірткілерді реттеудің алғашқы ережесі қабылданды, бұл патенттелген дәрілік заттардың мазмұнын реттейді. 1906 жылы алғашқы таза азық-түлік және дәрі-дәрмек туралы заң қабылданды, ол патенттелген дәрі-дәрмектердің таңбалануын және олардың жарнамасында айтылған талаптарды реттейді. 1914 жылы Харрисонның есірткі салығы туралы заңына сәйкес қытайлық иммигранттармен бірге әкелінген экзотикалық құмарлық ретінде опийді тартуға тыйым салынды. Осы есірткіге тыйым салуға қоса, Шығыс Азиядан келген иммиграция 1924 жылғы Азиялық шектеу туралы заңмен күрт қысқартылды. Осы кезеңде кокаинге тыйым салу афроамерикалықтардың есірткі әсерінен қылмыс жасағаны туралы анекдоттармен байланысты болды. "Тазалық" немесе жезөкшелікке қарсы және әлеуметтік гигиена (жыныстық жолмен берілетін аурулар) қозғалысы қоғамнан алкоголь сияқты басқа да жамандықтарды жоюмен қатар барды. Тазалық қозғалысына ерлер мен әйелдер арасындағы жыныстық қатынастың қос өлшемдерін жою да кірді. Адамзатты жақсартуға бағытталған евгеника қозғалысы осы басқа қозғалыстармен өзара байланыста болды. Көптеген штаттарда жұбайлардың ешқайсысында сифилис жоқ екендігін растайтын некеге дейінгі тестілеу жүргізілді. АҚШ-та евгеникалық стерилизация заңдары ауыр психикалық немесе физикалық проблемалары бар адамдардың, соның ішінде алкоголизмнің, ұрпақ алуына жол бермеу үшін 30 штатта қабылданды.
The Progressive era's health reform movement emerged in the third great awakening. Individual health crusades, as part of an overall Clean Living Movement, included the temperance and the anti saloon movement, which evolved into the prohibition movement. This resulted in the Eighteenth Amendment, or prohibition. An anti tobacco movement was found during this era, and a number of cities had anti smoking laws in public buildings. Trains, restaurants, and streetcars often had smoking and non smoking sections. However, these laws by the mid twentieth century were generally ignored. The first regulation of narcotic drugs were enacted during this period, regulating the contents of patent medicines. The first Pure Food and Drug Act, regulating the labelling of patent medicines and the claims made in their advertising, was passed in 1906. The smoking of opium was prohibited by the Harrison Narcotics Tax Act of 1914 as an exotic vice imported with immigration from China. In addition to these drug prohibitions, further immigration from East Asia was sharply curtailed by the Asian Exclusion Act of 1924. Likewise, the prohibition of cocaine during this period was associated with anecdotes about African Americans committing crimes under the influence of the drug. A "purity" or anti prostitution and social hygiene (sexually transmitted diseases) movement went hand in hand with the elimination of other supposed evils, such as alcohol, from society. The purity movement also included the elimination of the double standard of sexuality for men and women. The eugenics movement to improve the human race was intertwined with these other movements. Pre marital testing to ensure that neither partner had syphilis were passed in many states. In the United States, Eugenic sterilization laws were passed to prevent individuals with severe mental or physical health problems including alcoholism from reproducing were instituted in over 30 states
Мыңжылдық дәуірі (1970 жылдан қазіргі уақытқа дейін)
ХХІ ғасырдың басында "Таза өмір" қозғалысы көптеген крест жорықтары мен қарсы крест жорықтарымен сипатталды. Осы дәуірдің алғашқы жылдары қарқынды дамыған іс-әрекеттер он жылдай уақыттан кейін қарсы қозғалыстармен кездесті. Мысалы, "әйелдерді азат ету" "отбасыға қолдау" қозғалысымен қарсыланды; марихуана және басқа да есірткілерді қолдану " есірткіге қарсы соғыс" болды; ішімдік ішу жасын төмендету ішімдік ішу жасын көтерумен ұштасты; некеден тыс жыныстық қатынасқа жаңа "тазалық" қозғалысы қарсылық білдірді; және абортты заңдастыру құқығы ("pro choice") абортқа қарсы ("pro life") агитациямен кездесті. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі ұрпақ ескі ұрпақ қабылдай алмайтын түрлі мінез-құлықпен тәжірибе жүргізді. 1970 жылдардың ортасына қарай консервативті американдықтар өздері моральдық емес деп санайтын әрекеттерге қарсы әрекет ете бастады. Олар саяси әрекеттерге, яғни есірткі, алкоголь, жыныстық қатынас және басқа да әрекеттерге қарсы науқандарға бірігіп кетті. Кейбіреулер үшін "дін" болып қалған денсаулық сақтау саласын реформалау қозғалысы да жас ұрпақтың арасынан өркендеді. Дене шынықтыру мен дене шынықтыру, тамақтану, баламалы діндер мен медицина, тұтынушылардың құқықтары, темекі тартпайтын орта және басқа да денсаулық сақтау реформалары күннің басты мәселесі болды.
The Clean Living Movement around the turn of the twenty first century was characterized by many crusades and counter crusades. Activities that surged in the earlier years of the era were often met with counter movements about ten years later. For example, "women’s liberation" was countered by a "pro family" movement; the use of marijuana and other drugs was followed by a "war on drugs"; lowering of the drinking age was followed by a raising of the drinking age; non marital sexual activity was challenged by a new "purity" movement; and legal rights to obtaining abortions ("pro choice") were met with agitation against abortion ("pro life"). The baby boom generation of the post World War II era had experimented with different behaviors not tolerated by the older generation. By the mid 1970s, more conservative Americans began to react against what they perceived as immoral behaviors. They coalesced into political action that included campaigns against the use of drugs, alcohol, sexual, and other activities. A secular health reform movement, that to some became a "religion," also surged out of the youthful generation. Fitness and exercise, diet, alternative religions and medicine, consumers rights, smoke free environments, and other health reforms became prime concerns of the day.