Кіріспе

Көмірді жандырудан пайда болатын газдар қоспасы. Ақ шаң - көмірді жандырудан пайда болатын газдардың зиянды қоспасы, әдетте, көмір шахтасы сияқты жабық ортада. Ең басты, уытты компонент - көміртек оксиді, ол көміртек оксидімен улануды тудырады. Сутек сульфиді, сондай-ақ иіс тұнбасы деп аталады, бірге пайда болуы мүмкін. Көмір атмосфераға шығарылған кезде кен орындарында жиі баяу күйіп, жартылай жанудан көмірқышқыл шығады. Термин этимологиялық және практикалық тұрғыдан басқа жер асты шахта газдары, мысалы, өрт, қара ылғал, иіс ылғал және ылғал сияқты терминдермен байланысты.

Этимология

Бұл терминдегі "құрғақ" мағынасы, көбінесе ылғалдылықты білдіреді деп түсінілсе де, кем дегенде 18 ғасырдың бірінші онжылдығында жаңа, маңызды емес мағынадан бөлінгендігі туралы дәлел келтіреді, мұнда "будың" бастапқы маңызды мағынасы Proto герман шығу тегі, dampaz, оның тікелей ағылшын тіліндегі алдыңғысы, Орта төменгі неміс ылғалдылығы (Ескі ағылшын араласшысының жазбасы жоқ). Протогермандық дампаз көптеген басқа туыстарға, соның ішінде ескі жоғарғы неміс дамп, ескі скандинавтар дампи және қазіргі неміс дампф, соңғысы әлі күнге дейін "бу" деп аударылады.

Анықтау

Тарихи тұрғыдан алғанда, бетонол (әсіресе көмірқышқыл газы) адамдардан гөрі тез өлетін канарилерге әсері арқылы анықталды. Алайда қазір газды анықтайтын құрылғылар бар, олар өте аз мөлшерде улы газдарды анықтайды. Газды анықтау деңгейі газға және қолданылатын әдістерге байланысты. Көміртек тотығын детекторлар үйде жиі кездеседі.