Кіріспе

Жапон палеолит кезіндегі қалжың (旧石器捏造事件) - Жапониядағы археолог-әуесқой Шиничи Фудзимура ашқан төменгі және орта палеолит кезіндегі бірқатар табылған заттар. Кейін олардың барлығы жалған екені анықталды. Бұл оқиға Жапонияның археологиялық ортасында 2000 жылдың 5 қарашасында "Маиничи Шимбун" газетінде жарияланғаннан кейін ең үлкен жанжалға айналды. Жомон кезеңінен немесе одан кейінгі кезеңнен табылған құрылыстар бастапқыда сол кездегі жер бетінен төмен қазу арқылы жасалды, бұл топырақтың құрамында өзгерістерге әкеліп, жалғандарды нақты табылғаннан ажыратуды жеңілдетеді. Палеолит туралы аңыз палеолиттік жерлер туралы жапондық археологиялық зерттеулердің кейбір кемшіліктерін көрсетті, мысалы, басқа топырақ қабаттарын елемейтін, жанартау күлінің қабаттарын даталауға тым көп сену.

Фудзимураның табысы

Фудзимура 1970-ші жылдары Мияги префектурасындағы палеолиттік зерттеу топтарының жанында әуесқой археолог ретінде жұмыс істеген кезде жалған жаңалықтарды жасай бастады. Ол тез арада көптеген артефактілер мен жәдігерлерді тапты, олардың барлығы Жапон палеолит дәуірінен. Кейбір зерттеушілер Фудзимураның табылдығына күмәнмен қарады, өйткені Жапонияда осындай дәуірдегі тас құралдар табылады деп күткен жоқ. Алайда, Фудзимураның артефактілерді табудағы табысы көп ұзамай оның сыншыларын үндетті, ал оның жетекші әуесқой археолог ретінде беделі 1980-ші жылдардың басында берік орнады. Ол археологиялық топтың құнды мүшесі ретінде қарастырылды, кейбіреулер оны "құдайдың қолы" деп сипаттауға дейін барды. Фудзимураның елеулі жетістіктері қолдаушы ұйымдардан жанама түрде үлкен көлемде қатысуға мүмкіндік берді. Оның археологиялық қазба орындарының кейбіреулерін, әсіресе Зазарагиді, жапон үкіметі ұлттық тарихи орындар деп белгіледі, ал Мәдени істер агенттігі арнайы көрмелер ұйымдастырды. Көптеген нысандар орналасқан Тохоку аймағындағы жергілікті билік Фудзимураның "табыстарын" жергілікті экономиканы арттыру үшін арнайы өнімдер мен туристік нысандар жасау үшін негіз ретінде қолданды. Кәсіби археологтардың аз ғана бөлігі Фудзимураның табылғандарына күмән келтіреді. Алайда бұл қарсылықтар кеңінен таралған жоқ, бұл Фудзимураға өзінің алаяғын жалғастыруға мүмкіндік берді. 1986 жылы сын мақаласы жарияланды, онда басқа да мәселелердің арасында "Зазарагидің ТЛ даталары археологиялық табылғандардың геологиялық жағдайында кем дегенде сол жерде бірдеңе дұрыс емес екендігін көрсетеді. 4, 6с және 8-ші қабаттар туралы деректер мүлдем дұрыс емес". 1990 жылы Мичио Окамура палеолит дәуірі туралы кітап жариялады, онда ерте палеолит мәдениеті туралы айтылған пікірлер жоққа шығарылды. 1998 және 2000 жылдары тағы үш мақала жарияланды. 2000 жылы айтылған пікірдің басты мақсаты - төменгі және орта палеолиттің басқа палеолиттерімен салыстырғанда палеолиттің проблемалық табылғандары "жиі" болды.

Қалпына келтіру

Фудзимураның археологиялық алдамшылығының шындықты 2000 жылдың 5 қарашасында "Маиничи Шинбун" газетінің таңертеңгі санында жарияланды. Сол кезде Фудзимура Тохоку палеолит институтының директорының орынбасары болып жұмыс істеді. Алдамшылық туралы хабарды естіген "Маиничи" газетінің журналистері Фудзимура жұмыс істеп жатқан жер қазу алаңында жасырын камералар орнатып, оның артефактілерді отырғызатынын ұстады. Кейіннен газет Фудзимураны видеомен бетпе-бет келтіріп, ол өзінің алаяғын мойындауға мәжбүр болды. Майничи Шинбунның ашылуы тек Мияги префектурасының Цукидате қаласына жақын Камитакамори және Хоккайдодағы Сошин Фудозака жерлеріне қатысты, бірақ бұл қулық туралы хабар Фудзимура жұмыс істеген барлық жерлерді қайта бағалауға әкелді. Фудзимураның көптеген артефактілері Тохоку аймағындағы басқа да Жомон дәуіріндегі жерлерден жиналып, ол жұмыс істеген жерлерде отырғызылған. Фудзимураның көптеген палеолиттік артефактілерінен бұрын жерлеуден алынған сызаттар мен зақымданулар табылды. Тергеулер көрсеткендей, бұл қулық бір заттардың бірнеше рет "асықалғаны" және жалған палеолиттік заттардың кейінірек "асықалғаны" үшін көмілгені сияқты болды. Кейіннен Фудзимураның алдауы палеолит дәуірінен тыс, сонымен қатар Жомон кезеңіндегі бұйымдарды қамтитыны белгілі болды.

Реакция

Шетелдік БАҚ-та Фудзимураның екіжүзділігінің ашылуы жапондық төменгі және орта палеолиттік зерттеулерді өзегіне дейін сілкіндіргені туралы кеңінен айтылды, өйткені оның көп бөлігі Фудзимура салған іргетасқа негізделген болатын. Фудзимураның табылған көптеген артефактілері табиғи емес және археологиялық тұрғыдан мағынасы жоқ, мысалы, пирокластикалық ағынды қабаттардан табылған, бірақ археологиялық топтардың көпшілігі, сондай-ақ оның табысынан елеулі пайда алған жергілікті және үкіметтік ұйымдар бұл сәйкессіздіктерді елеметті. Сондай-ақ, ондаған шақырым қашықтықтағы жерлерден табылған бұйымдардың қималарымен сәйкес келетін тас құралдар сияқты сену қиын "талаптар" да болды. Мұндай қателіктерді ұзақ уақыт бойы соқырлықпен қабылдамау керектігі туралы қатты сын айтылды. Жапон археологиялық қауымдастығы бұл қулық-сұмдықты анықтағаннан кейін бірден арнайы комитет құрды, ол екі жарым жыл бойы оқиғаны қарап шығып, 2003 жылдың мамырында Фудзимураның жұмысы шынымен де қулық-сұмдықтың нәтижесі екендігі туралы қорытынды шығарып, бірнеше ерекше жағдайларды қоспағанда, көпшілігі Фудзимураның табылғандарының сәйкессіздіктерін көрсете алмағанын мойындады.

Салдары

2001 жылы 25 қаңтарда, 1 ақпанда және 15 наурызда жарық көрген жапондық "Шукан Буншун" журналында жарияланған мақалалар сериясында журнал Хижиридаки үңгірінен (聖洞窟遺跡) табылған тас құралдар да жалған екендігін және Беппу университетінің профессоры Мицуо Кагава осы қулықпен айналысатын "екінші құдайлық қол" екенін көрсетті. Кагава өзін-өзі өлтіріп, жазықсыз екенін мәлімдеген хат қалдырды. Сол жылы оның отбасы Шукан Буншунға қарсы жала жабу туралы іс қозғады. Оита аудандық соты мен Фукуока жоғары соты журналға залалдарды өтеуді және Кагаваның отбасына кешірім сұрауды бұйырды. Журнал Жапонияның Жоғарғы сотына шағымданды, бірақ 2004 жылдың қыркүйек айында шағым қабылданбайды. 2004 жылдың 2 қыркүйегіндегі санында кешірім сұраған хат жарияланды.