Кіріспе

Менша (/m//ə/'/n//æ//ʃ//ə/) – АҚШ-тың Висконсин штатындағы Калумет және Виннебаго округтерінде орналасқан қала. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 18 268 адамды құрайды. Оның ішінде 15 144 адам Виннебаго округінде, ал 2 209 адам Калумет округінде тұрады. Қала көбінесе Виннебаго округінің құрамына кіреді; тек шағын бөлігі Калумет округіне қарасты Харрисон ауданында орналасқан. Доти аралының бір бөлігі Менша қаласының аумағында жатыр. Қаланың аты "тікен" немесе "арал" деген мағына беретін винебаго сөзінен шыққан. Меномине тілінде ол "кішкентай арал" дегенді білдіретін "Менаэсае" деп аталады. Менша қаласында Барлоу планетарийі мен Вайс Жер ғылымдары мұражайы орналасқан, екеуі де Висконсин университетінің Ошкош, Фокс-Ситиз кампусында орналасқан.

Американың түпкүллі тарихы

Менаша қаласының құрылуына дейін бірнеше ғасыр бұрын Хо-Чанк тайпасының ата-бабалары Доти аралын мекендеген. 1600 жылдары Фокс тайпасы Менашаның солтүстігінде ауыл салған. Француз әскері мен саудагерлері жасаған шабуыл нәтижесінде аймақтағы барлық Фокс тайпасының мүшелері қаза тапты. Олар денелерді үлкен үйіндіге жинап, оны "Өлілер төбесі" деп атаған. Бұл үйінді 1863 жылы теміржол салынуы кезінде қиратылғанға дейін көзге түсетін маңызды орын болды. 1836 жылы Менаша орналасқан жер Седр келісімі арқылы АҚШ-қа берілді. Бұл жерді жалпыға сатуға мүмкіндік берді, ал аймақтық губернатор Джеймс Доти осы жерге алғашқы инвестиция салғандардың бірі болды.

Еуропалық қоныстану

1835 жылы Менашаға алғашқы қоныс аударушылар келді. Ол кезде Менаша қара аюлар мекендейтін жабайы дала ретінде сипатталған. 1848 жылы Доти және оның серіктестері, оның ішінде Кертис Рид, Доти аралының солтүстігіндегі арнада Менаша қаласын құрды. 1849 жылы Рид пен Доти Америка Құрама Штаттарын Фокс-Висконсин су жолының кеме жүзе алатын арнасын Менашаның солтүстік арнасы арқылы жүргізуге көндірді. Ол май құмыралары мен шелектер сияқты ағаш ыдыстарды жасады және әлемдегі ең ірі ағаш өнімдерін өндіруші компанияға айналды. 1900 жылдардың басында ағаш өнімдеріне деген қажеттілік азайғаннан кейін, Menasha Wooden Ware гофрокартон қаптама бизнесіне көшті және өзін Menasha Corporation деп атады. АҚШ Халық санағы бюросының мәліметінше, қаланың жалпы ауданы 19 шаршы километрді құрайды, оның ішінде 16 шаршы километрі құрлық, ал 4 шаршы километрі су.

Демография

Менаша қаласы – Апплтон–Ошкош–Нина CSA-сының құрамындағы, Апплтон (Каллумет және Отагами округтері) және Ошкош–Нина (Уиннебаго округі) қалалық аймақтарын қамтитын Біріктірілген Статистикалық Аймақ. 2010 жылғы халық санауы бойынша аймақтың жалпы халқы 392 660 адамды құрады, ал 2019 жылғы бағалау бойынша 409 881 адамға жетті.

2020 жылғы халық санағы

2020 жылғы санақ бойынша қалада 18 268 адам тұрды. Халық тығыздығы – бір шаршы мильге шаққандағы адам саны. Қаланың нәсілдік құрамы: 85,9% ақ нәсілді, 1,8% афроамерикалық, 1,3% американдық үндістер, 3,1% азиялық, 0,1% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 3,0% басқа нәсілдер, ал 4,7% екі немесе одан көп нәсілге жатады. Кез келген нәсілге жататын испаниялық немесе латын америкалықтары 7,2% құрады.

2010 жылғы санақ

2010 жылғы санақта қалада 17 353 адам, 7 405 үй шаруашылығы және 4 415 отбасы тұрды. Халық тығыздығы көрсетілмеген. 7 973 тұрғын үй болды, орташа тығыздығы көрсетілмеген. Қала тұрғындарының нәсілдік құрамы: 90,8% ақ нәсілді, 1,2% афроамерикалық, 0,7% американдық үндістер, 2,2% азиялық, 0,1% Тынық мұхиты аралдарынан, 3,0% басқа нәсілдер және 2,1% екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілге жататын испандық немесе латиноамерикандықтар 6,9% құрады. 7 405 үй шаруашылығының 30,7%-ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрды, 43,6%-ы бірге тұратын ерлі-зайыптылар, 10,9%-ы күйеуі жоқ әйелдер, 5,1%-ы күйеуі жоқ ерлер, ал 40,4%-ы отбасы емес. Үй шаруашылықтарының 32,2%-ы бір адамнан, ал 9,9%-ы 65 жасқа толған бір адамнан тұрды. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,32 адам, ал отбасының орташа мөлшері 2,95 адам. Орташа жас 36 жас. Тұрғындардың 24,8%-ы 18 жасқа дейін, 8,2%-ы 18 мен 24 жас аралығында, 29,1%-ы 25 пен 44 жас аралығында, 26,4%-ы 45 пен 64 жас аралығында және 11,6%-ы 65 жастан асқан. Қаланың жыныстық құрамы: 49,4% ер адам және 50,6% әйел адам.

2000 жылғы халық санағы

2000 жылғы санақта қалада 16 331 адам, 6 951 үй шаруашылығы және 4 233 отбасы тұрды. Халық тығыздығы бір шаршы мильге 3106,9 адам (1198,8/км²). Орташа тығыздығы бір шаршы мильге 1383,3 (533,7/км²) тұрғын үй бірлігінің саны 7 271 болды. Қала тұрғындарының нәсілдік құрамы: 94,80% ақ нәсілді, 0,54% афроамерикалық, 0,61% американдық үндістер, 1,62% азиялық, 0,02% Тынық мұхиты аралдарынан, 1,38% басқа нәсілдер және 1,04% екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілдегі испандық немесе латын американдықтар 3,61% құрады. Менша қаласының мэрлері (Висконсин штаты), 1874 жылы қала ретінде тіркелгеннен бері:

| № | Қызмет мерзімінің басталуы | Қызмет мерзімінің аяқталуы | Мэр | Ескермелер |
|---|---|---|---|---|
| 1 | 1874 | 1875 | | |
| 2 | 1875 | 1879 | | |
| 3 | 1879 | 1882 | | |
| 4 | 1882 | 1883 | | |
| 5 | 1883 | 1885 | | |
| 6 | 1885 | 1886 | | |
| 7 | 1886 | 1890 | | |
| 8 | 1890 | 1892 | | |
| 9 | 1892 | 1893 | | |
| 10 | 1893 | 1894 | | |
| 11 | 1894 | 1895 | | |
| 12 | 1895 | 1896 | | |
| 13 | 1896 | 1897 | | |
| 14 | 1897 | 1898 | | |
| 15 | 1898 | 1900 | | |
| 16 | 1900 | 1901 | | |
| 17 | 1901 | 1902 | | |
| 18 | 1902 | 1904 | | |
| 19 | 1904 | 1908 | | |
| 20 | 1908 | 1910 | | |
| 21 | 1910 | 1912 | | |
| 22 | 1912 | 1919 | | |
| 23 | 1919 | 1922 | | "Менша қаласының мэрлігіне мерзімі бітпеген қызметті толтыру үшін сайланды" және кейін қарсылықсыз қайта сайланды. |
| 24 | 1922 | 1924 | | |
| 25 | 1924 | 1928 | | |
| 26 | 1928 | 1930 | | |
| 27 | 1930 | 1934 | | |
| 28 | 1934 | 1936 | | |
| 29 | 1936 | 1938 | | |
| 30 | 1938 | 1946 | | |
| 31 | 1946 | 1956 | | |
| 32 | 1956 | 1960 | | |
| 33 | 1960 | 1966 | | |
| 34 | 1966 | 1968 | | |
| 35 | 1968 | 1970 | | |
| 36 | 1970 | 1974 | | |
| 37 | 1974 | 1982 | | |
| 38 | 1982 | 1988 | | |
| 39 | 1988 | 2008 | | |
| 40 | 2008 | 2024 | | |
| 41 | 2024 | Қазіргі уақыт | | |

Дін

Висконсин евангелистік лютерандық синодының (WELS) Менаша қаласында екі шіркеуі бар: Бетел лютерандық шіркеуі және Маунт-Кальвари лютерандық шіркеуі. Архитектор Гарри Уиз Менаша қаласындағы Сент-Томас епископ шіркеуін жобалаған.

Білім

Менашаның қоғамдық мектеп жүйесі, Менаша бірлескен мектеп округі деп аталады, онда бір жоғары мектеп, бір орта мектеп және бес бастауыш мектеп бар. Менаша қаласында Висконсин университетінің Ошқош, Фокс-Ситиз кампусы орналасқан, ол Ұлттық университет жүйесінің екі жылдық бөлімшесі болып табылады.

Туризм

Менашаға келген туристер көбінесе 91 акрлық қалалық табиғи қорық – Хекродт ылғалды жер қорығына барады. Онда орманды ылғалдық жерлер, қамысты батпақтар, ашық су, жасалған дала, ашық егістік және жоғары орманды жерлер сияқты түрлі жаратылыс орталары бар. Висконсин университетінің Ошкош, Фокс-Ситис кампусы Вайс Жер ғылымдары мұражайына (Висконсин штатының ресми минералогиялық мұражайы), Барлоу планетариына (Висконсиндегі алғашқы ірі планетариум) және Коммуникация өнері орталығына орналасқан. Бұл 51 000 шаршы фут көлемді академиялық ғимаратта көркемсурет галереясы мен театрлық/музыкалық қойылымдар өтеді.

Парктер/жолдар

Менаша қаласында 7 аудандық саябақ, 2 қауымдық саябақ, 2 мини-саябақ және 11 арнайы мақсаттағы саябақ бар. Менаша қаласында сондай-ақ Джефферсон саябағында орналасқан қоғамдық бассейн бар. Смит паркі – Менаша саябақ жүйесіндегі ең көне саябақ. Саябақ 1997 жылы 100 жылдығын тойлады, осылайша штаттың ең көне қалалық саябақтарының біріне айналды. Бірнеше ерекшеліктері Смит паркін көруге тұрарлық және маңызды қоғамдық мүлікке айналдырады. Менаша тарихи қоғамына сыйға берілген теміржол вагоны Менашаның Висконсин орталық теміржолының алғашқы туған жері болғанын еске салады. Саябақтың оңтүстік жағында бірнеше үндістердің жерлеу орны орналасқан – бұл жерде бұрын Fox және Winnebago тайпалары қоныстанған, сондай-ақ жазғы концерттерге пайдаланылатын табиғи амфитеатр бар. Саябақтың солтүстік жағында жыл сайын шамамен 6000 біржылдық гүлмен көмкерілген жартылай ресми бақтар орналасқан, бұл жазғы тойлар үшін тамаша орын. 1997 жылы осы аймақта корпоративтік қайырымдылық есебінен қаржыландырылған беседка салынды. Менашада велосипедшілер мен жаяу жүргіншілерге арналған көптеген қоғамдық жолдар бар. Ең көп қолданылатындарының бірі – Loop the Little Lake – бұл үш (3) қауымды (Фокс Кроссинг ауылы, Менаша қаласы және Нина қаласы) байланыстыратын 5,6 километрлік (3,5 миль) маршрут.