Кіріспе
Салқындату жилеті - дене температурасын төмендету немесе тұрақтандыру үшін және ыстық климатқа немесе ортаға түсуді жеңілдету үшін арнайы жасалған киім. Салқындату жилеттерін көптеген спортшылар, құрылысшылар мен дәнекерлеушілер, сондай-ақ көпқабатты склероз, гипогидротикалық эктодермалық дисплазия немесе спорттық жарақаттардың әртүрлі түрлері бар адамдар пайдаланады.
Түрлері
Салқындату жилеттерінің салмағы модельге байланысты шамамен 1 - 3,5 кг аралығында болады. Көптеген кіші типтер бар, бірақ салқындатқыш жилеттер 5 негізгі түрдің біріне жатады: Буландырушы салқындатқыш жилеттер әдетте 3 5 минут бойы суға батырады және жеңілден-желпі сыпырылады немесе кептіріледі. Олар әдетте киімнен тыс киіледі және жилеттегі су арнайы өңделген салқындатқыш кристаллдармен немесе басқа салқындатқыш заттармен әрекеттескенде, су буланады, бұл дене температурасының төмендеуіне әкеледі. Олар жеңіл, қолдануға оңай және электр энергиясы қажет емес, сондықтан олар қозғалыс кезінде адамдарға өте қолайлы. Олар сонымен қатар салқындату жилеті ең қол жетімді түрі. Мұзбен салқындатылған салқындатқыш жилеттер мұздатқыш ішінде іске қосылатын және содан кейін салқындатқыш жилеттің ішіндегі қалталарға орналастырылатын салқындатқыш энергия пакеттерін пайдаланады. Олар қолмен ұстағанда өте суық болғандықтан, салқындату жилеті әрқашан киімнен тыс киіледі. Фазалық өзгерісті материалды (PCM) салқындату жилеті салқындату пакеттерін пайдаланады, олар салқындатылған, мұздатылған немесе суға салынған кезде әлдеқайда жоғары температураны сақтайды. Бұл фазалық ауысу пакеттерде көбінесе сұйықтықтар (әдетте улы емес майлар мен майлар) болады, олар (шамы сияқты) әдетте 55 және 65 градус арасында қатады және әдетте 1, 5 - 4 сағат аралығында созылады. Бұл икемді салқындатылған пакет киген адамның температурасын 4 сағатқа дейін төмендетуге көмектеседі. Салқын ағысты салқындату жилеті су ағысы жүйесін пайдаланады, ол суды шлангтер арқылы жилет арқылы сорғылайды. Термоэлектрлік салқындату жилеті Пельтье эффектісі бойынша жұмыс істейді және жилеттің ішкі бетін салқындатады. Ол портативті батареямен жұмыс істейді.
Evaporative cooling vests are typically submersed in water for around 3 – 5 minutes and lightly wrung out or blot dried. They are usually worn outside the clothing and as the water in the vest interacts with specially treated cooling crystals or other cooling agents, the water evaporates which then causes body temperature to be reduced. They are lightweight, easy to use, and no electricity is required, making them perfect for people on the move. They are also the most affordable form of cooling vest. Ice chilled cooling vests make use of cooling energy packs that are activated inside of a freezer and then placed in pockets inside of the cooling vest. Because they are very cold to the touch, this type of cooling vest is always worn outside the clothes. A phase change material (PCM) cooling vest makes use of cooling packs that maintain much higher temperatures when refrigerated, frozen, or placed in water. These phase change packs often contain liquids (typically nontoxic oils and fats) that solidify (like wax) typically between 55 and 65 degrees and usually last between 1.5 – 4 hours. This flexible cooled pack will then help reduce the wearers' temperature for up to 4 hours. A cool flow cooling vest makes use of a water flow system that pumps water through the vest using hoses. A thermoelectric cooling vest works on Peltier effect and cools down the inner surface of the vest. It is powered by a portable battery.
Қолданылуы
Спортшылардың өнімділігін жақсарту үшін салқындату жилеттерінің әсері бірнеше рет бағаланды; 2004 жылғы жазғы Олимпиада ойындарында бірнеше америкалықтар мен австралиялықтар Nike ұсынған салқындату жилеттерімен жабдықталды, олар өздерінің іс-шараларына дейін пайдаланылды. Салқындату жилеттерін көп склерозмен ауыратын адамдар да пайдаланады. Көптеген склероз кезінде жүйке талшықтары демиелинизацияланады, бұл температура көтерілген кезде ауырсыну мен ыңғайсыздыққа әкеледі. Жүйке талшықтары да ремиелинизациялануы немесе өзін-өзі жөндеу процесінде болуы мүмкін және әлі де жоғары температураға сезімтал болуы мүмкін. Салқындатқыш жилет пациенттің температурасын төмен ұстап, ауырсыну белгілерін азайтады. 2005 жылы Буффало университетінде 12 апталық зерттеуді АҚШ Білім министрлігінің бөлімшесі, Ұлттық мүгедектік және оңалту зерттеу институты қаржыландырып, көп склерозмен ауыратын адамдар салқындату жилеті көмегімен ұзақ уақыт жаттыға алатынын анықтады. Салқындатқыш жилеттерді құрылыс, мұнай және газ салаларындағы ірі жұмысшылар да пайдаланады. 2018 жылы "Диливер" және "Легаси" Жоғарғы комитеті буландыру арқылы салқындату технологиясын қолдана отырып, 30 000 жұмысшы күшін Қатар 2022 жылғы әлем чемпионатының стадиондарын салуды аяқтау үшін ең озық салқындату костюмін жасады. Бұл TechNiche UK-тің ұсынған және кеңес берген ең ірі және маңызды салқындату киімдері.