Кіріспе
Сербиялық фильмдегі ауадағы су буының концентрациясы Ылғалдылық – ауадағы су буының концентрациясы. Су буы, судың газ тәрізді күйі, көбінесе адам көзімен көрінбейді. Ылғалдылық жауын-шашын, шық немесе тұман болу мүмкіндігін көрсетеді. Ылғалдылық зерттеліп отырған жүйенің температурасы мен қысымына байланысты. Су буының бірдей мөлшері салқын ауада жылы ауаға қарағанда жоғары салыстырмалы ылғалдылықты тудырады. Бұлмен байланысты параметр – шық нүктесі. Температура жоғарылаған сайын қанығуға қажетті су буының мөлшері артады. Ауа температурасы төмендегенде, су массасын қоспай немесе жоғалтпай қанығу нүктесіне жетеді. Ауаның бір бөлігіндегі су буының мөлшері айтарлықтай өзгеріп отыруы мүмкін. Мысалы, қанығуға жақын ауаның бір бөлігі 28 градуста ауаның бір текше метріне 28 грамм су, ал ауаның бір текше метріне 8 грамм су ғана қамтуы мүмкін. Ылғалдылықты өлшеудің үш негізгі түрі бар: абсолютті, салыстырмалы және нақты. Абсолютті ылғалдылық ылғалды ауаның көлеміне шаққандағы су буының массасы (грамм/текше метр) немесе құрғақ ауаның массасына шаққандағы су буының массасы (әдетте грамм/килограмм) ретінде беріледі. Салыстырмалы ылғалдылық, көбінесе пайызбен көрсетіледі, бірдей температурадағы ең жоғары ылғалдылыққа қатысты абсолютті ылғалдылықтың қазіргі күйін көрсетеді. Нақты ылғалдылық – су буының массасының ылғалды ауаның жалпы массасына қатынасы. Ылғалдылық жер бетіндегі тіршілік үшін маңызды рөл атқарады. Ішкі дене температурасын реттеу үшін терлеуге тәуелді жануарлар үшін жоғары ылғалдылық тері бетінен ылғалдың булану жылдамдығын төмендету арқылы жылу алмасу тиімділігін төмендетеді. Бұл әсерді жылу индексі кестесін немесе ұқсас ылғалдылық индексін (humidex) пайдалану арқылы есептеуге болады. Ауаның су буын "ұстауы" немесе оған "қанығуы" туралы түсінік көбінесе салыстырмалы ылғалдылық тұжырымымен байланысты айтылады. Дегенмен, бұл жаңылыс көзқарас – белгілі бір температурада берілген кеңістікке енетін (немесе енуі мүмкін) су буының мөлшері ауаның (азот, оттегі және т.б.) мөлшеріне дерлік тәуелсіз. Шындығында, вакуум да ауамен толтырылған бірдей көлемдегідей, су буын ұстауға шамамен бірдей тепе-теңдік қабілетіне ие; екеуі де берілген температурада судың тепе-теңдік бу қысымымен сипатталады.
the Serbian film
Humidity is the concentration of water vapor present in the air. Water vapor, the gaseous state of water, is generally invisible to the human eye. Humidity indicates the likelihood for precipitation, dew, or fog to be present. Humidity depends on the temperature and pressure of the system of interest. The same amount of water vapor results in higher relative humidity in cool air than warm air. A related parameter is the dew point. The amount of water vapor needed to achieve saturation increases as the temperature increases. As the temperature of a parcel of air decreases it will eventually reach the saturation point without adding or losing water mass. The amount of water vapor contained within a parcel of air can vary significantly. For example, a parcel of air near saturation may contain 28 g of water per cubic metre of air at , but only 8 g of water per cubic metre of air at
Three primary measurements of humidity are widely employed: absolute, relative, and specific. Absolute humidity is expressed as either mass of water vapor per volume of moist air (in grams per cubic meter) or as mass of water vapor per mass of dry air (usually in grams per kilogram). Relative humidity, often expressed as a percentage, indicates a present state of absolute humidity relative to a maximum humidity given the same temperature. Specific humidity is the ratio of water vapor mass to total moist air parcel mass. Humidity plays an important role for surface life. For animal life dependent on perspiration (sweating) to regulate internal body temperature, high humidity impairs heat exchange efficiency by reducing the rate of moisture evaporation from skin surfaces. This effect can be calculated using a heat index table, or alternatively using a similar humidex. The notion of air "holding" water vapor or being "saturated" by it is often mentioned in connection with the concept of relative humidity. This, however, is misleading—the amount of water vapor that enters (or can enter) a given space at a given temperature is almost independent of the amount of air (nitrogen, oxygen, etc.) that is present. Indeed, a vacuum has approximately the same equilibrium capacity to hold water vapor as the same volume filled with air; both are given by the equilibrium vapor pressure of water at the given temperature. ]]
Өзгеше ылғалдылық
Уақытша ылғалдылық (немесе ылғал мөлшері) – ауа пакетінің жалпы массасына шаққандағы су буының массасының қатынасы. Уақытша ылғалдылық шамамен араласу қатынасына тең, ол бір ауа пакетіндегі су буының массасының сол пакеттегі құрғақ ауа массасына қатынасы ретінде анықталады. Температура төмендегенде, қанығуға жету үшін қажетті су буының мөлшері де азаяды. Ауа пакетінің температурасы төмендеген сайын, ол су массасын қоспай немесе жоғалтпай, қанығу нүктесіне жетеді.
Қарым-қатынас ұғымдары
Салыстырмалы ылғалдылық термині су буының ауадағы жүйелері үшін ғана қолданылады. Салыстырмалы қанығу термині ауадан өзге конденсацияланбайтын фазадағы, судан өзге конденсацияланатын фазадан тұратын жүйелердің ұқсас қасиеттерін сипаттау үшін пайдаланылады.
Ауа тығыздығы мен көлемі
Ылғалдылық судың булануы мен конденсациялануына байланысты, ал бұл өз кезегінде негізінен температураға байланысты. Сондықтан, сумен қаныққан газға қысым арттырғанда, барлық компоненттер бастапқыда шамамен идеал газ заңына сәйкес көлемін азайтады. Бірақ, судың бір бөлігі конденсацияланып, бұрынғы ылғалдылық деңгейіне келгенше, жалпы көлем идеал газ заңының болжағаннан өзгеше болады. Керісінше, температураны төмендетсе, судың бір бөлігі де конденсацияланып, соңғы көлем идеал газ заңымен күтілгеннен ауытқиды. Сондықтан газ көлемін ылғалдылық мазмұнын ескермей, «құрғақ көлем» ретінде де көрсетуге болады. Бұл көрсеткіш идеал газ заңына жақын нәтиже береді. Ал «қаныққан көлем» – газ қоспасының ылғалдылыққа толық қаныққанға (немесе 100% салыстырмалы ылғалдылыққа) дейін ылғалдылық қосылғандағы көлемі. Ылғалды ауа құрғақ ауадан азырақ тығыз болады, себебі су молекуласының массасы (M ≈ 18 u) азот молекуласының (M ≈ 28) немесе оттегі молекуласының (M ≈ 32) массасынан кіші. Құрғақ ауадағы молекулалардың шамамен 78% -ы азот (N2). Тағы 21% -ы оттегі (O2). Құрғақ ауаның қалған 1% -ы басқа газдардың қоспасы. Кез келген газ үшін, белгілі бір температура мен қысымда, нақты көлемдегі молекулалардың саны тұрақты болады. Сондықтан, құрғақ ауаның көлеміне N санындағы су молекулалары (бу) енгізілгенде, температураны өзгертусіз қысым тұрақты болуы үшін, сол көлемдегі ауа молекулаларының саны да N санына азаюы керек. Газдарды идеал деп есептесек, бұл сандар тең болады. Газға су молекулаларын немесе басқа молекулаларды, басқа молекулалардың тең санын алып тастамай, қоссақ, міндетті түрде температураның, қысымның немесе жалпы көлемнің өзгеруі қажет болады; яғни, осы үш параметрдің кем дегенде біреуі өзгеруі керек. Егер температура мен қысым тұрақты болса, көлем ұлғаяды, ал ығыстырылған құрғақ ауа молекулалары бастапқыда қосымша көлемге таралады, содан кейін қоспа диффузия арқылы біртегіс болады. Осылайша газдың бірлік көлеміндегі массасы – тығыздығы – азаяды. Исаак Ньютон осы құбылысты ашқан және оны «Оптика» атты кітабында сипаттаған.
Қысымға тәуелділік
Ауа-су жүйесінің салыстырмалы ылғалдылығы температураға ғана емес, сонымен қатар қызығушылық тудыратын жүйенің абсолютті қысымына да байланысты. Бұл байланыс төменде көрсетілген ауа-су жүйесі арқылы мысалмен түсіндіріледі. Жүйе жабық (яғни, жүйеге зат кірмейді немесе шықпайды). Егер A күйдегі жүйе изобарикалық түрде қыздырылса (қысым өзгермей қыздырылса), жүйенің салыстырмалы ылғалдылығы төмендейді, себебі температураның жоғарылауымен су буының тепе-теңдік қысымы артады. Бұл B күйінде көрсетілген. Егер A күйдегі жүйе изотермиялық түрде қысылса (температура өзгермей қысылса), жүйенің салыстырмалы ылғалдылығы артады, өйткені жүйедегі судың ішінара қысымы көлемнің азаюымен бірге артады. Бұл C күйінде көрсетілген. 202,64 кПа-дан асса, салыстырмалы ылғалдылық 100%-дан жоғары болады және су конденсациялана бастауы мүмкін. Егер A күйінің қысымын тек құрғақ ауа мөлшерін өзгертпей арттырсақ, салыстырмалы ылғалдылық өзгермейді. Демек, салыстырмалы ылғалдылықтың өзгеруін жүйе температурасының өзгеруімен, жүйенің көлемінің өзгеруімен немесе осы екі жүйе қасиетінің өзгеруімен түсіндіруге болады.
Әсерлер
Климатты бақылау – ғимараттарда, көлік құралдарында және басқа да жабық кеңістіктерде температура мен салыстырмалы ылғалдылықты реттеу арқылы адамдардың жайлылығын, денсаулығын және қауіпсіздігін қамтамасыз ету, сондай-ақ машиналардың, құпия материалдардың (мысалы, тарихи ескерткіштердің) және технологиялық процестердің экологиялық талаптарын орындау.
Климат
Ылғалдылықтың өзі климаттың бір құрауы болса да, ол басқа климаттық факторларға да әсер етеді. Қоршаған ортаның ылғалдылығына жел мен жаңбыр әсер етеді. Жердегі ең ылғалды қалалар көбінесе теңіз жағалауында, экваторға жақын орналасқан. Азия мен Океанияның кейбір аймақтарындағы қалалар ең ылғалды болып саналады. Бангкок, Хо Ши Мин қаласы, Куала-Лумпур, Гонконг, Манила, Джакарта, Наха, Сингапур, Каосунг және Тайбэй су қоймаларына және экваторға жақындығынан, сондай-ақ көбінесе бұлтты ауа райынан жыл бойы жоғары ылғалдылыққа толы. Кейбір аймақтарда жаңбырлы маусымдағы ыстық пен жоғары ылғалдылық, жылы саунадағы сезімді тудырады, мысалы, Үндістанның Калькутта, Ченнаи және Кочи, сондай-ақ Пакистанның Лахор қалалары. Пакистанның Инд өзені бойында орналасқан Суккур қаласында елдегі ең жоғары және ыңғайсыз нүктелік температуралар байқалады, олар мұссон маусымында жиі 30 °C (86 °F) жоғарылайды. Жоғары температура мен нүктелік температураның үйлесуі 65 °C (149 °F) аспайтын жылу индексін құрайды. Дарвинде желтоқсаннан сәуірге дейін өте ылғалды жаңбырлы маусым болады. Хьюстон, Майами, Сан-Диего, Осака, Шанхай, Шэньчжэнь және Токио қалаларында да жаз айларында ылғалдылықтың жоғары деңгейі байқалады. Оңтүстік-батыс және Солтүстік-шығыс мұссондық маусымдарда (сәйкесінше, мамырдың соңынан қыркүйекке дейін және қарашадан наурызға дейін) ауыр жаңбырлар мен жаңбырдан кейінгі салыстырмалы түрде жоғары ылғалдылық күтіледі. Мұссоннан тыс уақытта ылғалдылық жоғары болады (экватордан алыс елдермен салыстырғанда), бірақ күн ашық күндер көп. Австралияның Солтүстік Тасманиясы сияқты салқын аймақтарда Австралия мен Тасмания арасындағы мұхиттың болуына байланысты жыл бойы жоғары ылғалдылық сақталады. Жазда мұхит ыстық құрғақ ауаны сіңіріп алады, сондықтан температура көтерілмейді.
Әлемдік климат
Ылғалдылық энергия бюджетіне және осы арқылы температураға екі негізгі жолмен әсер етеді. Біріншіден, атмосферадағы су буында "жасырын" энергия бар. Транспирация немесе булану кезінде бұл жасырын жылу жер бетіндегі сұйықтықтан алынып, Жер бетін салқындатады. Бұл жер бетіндегі ең ірі радиациялық емес салқындату әсері. Ол жер бетіндегі орташа таза радиациялық жылынудың шамамен 70%-ын теңдейді. Екіншіден, су буы – барлық жылыжай газдарының ішіндегі ең көп таралғаны. Су буы, жасыл жарықты өткізіп, бірақ қызыл жарықты сіңіретін жасыл линза сияқты, "таңдап сіңіретін" зат. Басқа жылыжай газдары сияқты, су буы да күн энергиясының көп бөлігіне мөлдір. Алайда, ол Жер бетінен сәулеленген инфрақызыл энергияны сіңіреді, сондықтан ылғалды аймақтар түнде аз салқындайды, ал құрғақ шөлді аймақтар түнде айтарлықтай салқындайды. Осы таңдап сіңіру парниктік эффектіге себеп болады. Ол жер бетінің температурасын оның теориялық радиациялық тепе-теңдік температурасынан едәуір жоғары көтереді, ал су буы кез келген басқа жылыжай газына қарағанда осы жылынудың көбіне жауапты. Дегенмен, көптеген басқа жылыжай газдарынан айырмашылығы, су Жердің барлық аймақтарында ғана емес, қайнау температурасынан төмен, сонымен қатар көптеген биіктіктерде тоңу температурасынан да төмен болады. Конденсацияланатын жылыжай газы ретінде ол жауын-шашын түрінде жауады, масштабты биіктігі төмендеп, атмосферадағы өмір сүру мерзімі ондаған жылдардың орнына апталарға дейін қысқарады. Басқа жылыжай газдары болмаса, Жердің қара дене температурасы судың тоңу температурасынан төмен болар еді, бұл су буының атмосферадан жоғалуына әкелер еді. Осылайша, су буы – конденсацияланбайтын жылыжай газдардың "елсізі".
Жануарлар мен өсімдіктер
Ылғалдылық – кез келген тіршілік ортасын анықтайтын негізгі абиологиялық факторлардың бірі (тундра, батпақты жерлер және шөл – бірнеше мысал), және жануарлар мен өсімдіктердің белгілі бір ортада гүлдеуіне ықпал етеді. Адам денесі жылуды тер шығарту және оның булануы арқылы сыртқа шығарады. Жылудың қоршаған ауаға конвекциясы және жылулық сәулелену – денеден жылу тасымалдаудың басты жолдары. Жоғары ылғалдылық жағдайында теріден тердің булану жылдамдығы төмендейді. Сонымен қатар, егер атмосфера ылғалдылығы жоғары кезде теріден жылы немесе одан да жылы болса, дене бетіне келген қан ауаға жылуды өткізу арқылы сыртқа шығара алмайды. Дене бетіне көп қан ағылғандықтан, белсенді бұлшық еттерге, миға және басқа ішкі органдарға азырақ қан жетеді. Бұл дене күшін төмендетіп, шаршау тезірек пайда болады. Есте сақтау қабілеті мен ой-қиялы да нашарлауы мүмкін, соның салдарынан жылу соққысы немесе гипертермия туындауы мүмкін. Үйде және тостағаншаларда өсірілетін үй өсімдіктері мен жануарлар (мысалы, кесірткелер) оптималды өсу ортасын қамтамасыз ету үшін ылғалдылықты үнемі қадағалауды қажет етеді. Өсімдіктерге қажетті ылғалдылықты арттыру шаралары: ылғалдылық табақтары (кесек тасты табақтар), ылғалдылық күмбезі, ылғалдатқыш, қолмен күнделікті шашырату, жылыжайлар (немесе көшет дақылдарына арналған қорап) немесе өсімдіктеріңізді табиғи түрде ылғалды бөлмеде өсіру (мысалы, ванна бөлмесі).
Ғимарат құрылысы
Жалпы құрылыс әдістері көбінесе жылу оқшаулауы нашар ғимарат қабырғаларын құрайды, сондықтан сыртқы орта жағдайларына төтеп беріп, ішкі орта жағдайларын сақтауға арналған жылу оқшаулау және ауа өткізбейтін жүйе қажет болады. 20-ғасырда енгізілген энергияны үнемдейтін, тығыз жабық архитектура ылғалдың қозғалысын да шектеді, бұл қабырғалардың ішінде және сыртында конденсацияның пайда болуына әкелді, ол көң мен жұмыртқа тәрізді саңырауқұлақтың өсуіне жағдай жасайды. Сонымен қатар, іргетасы дұрыс герметизацияланбаған ғимараттарда капиллярлық әрекеті салдарынан қабырғалар арқылы су өтеді. Конденсацияны болдырмайтын энергия тиімді ғимараттарға арналған шешімдер қазіргі архитектураның маңызды тақырыбы болып табылады. Жылытқыш-салқытқыш жүйелері бар ғимараттардағы климатты бақылау үшін, ауаның салыстырмалы ылғалдылығын жайлы деңгейде ұстау маңызды – жайлы болу үшін жеткілікті төмен, бірақ құрғақ ауамен байланысты проблемаларды болдырмау үшін жеткілікті жоғары. Температура жоғары және салыстырмалы ылғалдылық төмен болған кезде су тез буланады; топырақ кеулейді, кір жуу арқанына немесе тіреуге ілінгенде тез кепті, ал тер теріден жылдам буланады. Ағаш жиһаз қысқарып, оның бетін жабатын бояудың жарылуына себеп болуы мүмкін. Температура төмен және салыстырмалы ылғалдылық жоғары болған кезде судың булануы баяулайды. Салыстырмалы ылғалдылық 100%-ға жақындағанда, беттерде конденсация пайда болып, көң, коррозия, шіру және ылғалға байланысты басқа да бұзылуларға әкелуі мүмкін. Конденсация қауіпсіздік үшін қауіпті, себебі ол көң мен ағаш шіруінің өсуіне, сондай-ақ авариялық эвакуация шығуларының мұздап жабылуына ықпал етуі мүмкін. Зауыттарда, зертханаларда, ауруханаларда және басқа да мекемелердегі белгілі бір өндірістік және техникалық процестер мен өңдеулер үшін ылғалдандырғыштар, ылғалсыздандырғыштар және олармен байланысты басқару жүйелерін пайдалану арқылы нақты салыстырмалы ылғалдылық деңгейін сақтау қажет.
Көлік құралдары
Жоғарыда айтылған ғимараттарға қатысты негізгі қағидалар көлік құралдарына да қолданылады. Бұған қоса, қауіпсіздік талаптары да болуы мүмкін. Мысалы, көлік құралының ішіндегі жоғары ылғалдылық конденсация проблемаларына, мысалы, желтергіштің булануына және электр компоненттерінің тоқ соғуына алып келуі мүмкін. Қысымды әуе лайнерлері, суасты кемелері және ғарыш кемелері сияқты көліктер мен қысымды ыдыстарда бұл факторлар қауіпсіздік үшін өте маңызды болуы мүмкін, сондықтан қысымды сақтауға арналған жабдықты қамтитын күрделі экологиялық бақылау жүйелері қажет.
Әуе қатынасы
Әуе кемелерінде ішкі салыстырмалы ылғалдылық төмен, көбінесе 20%-дан төмен, әсіресе ұзақ рейстерде. Төмен ылғалдылықтың себебі – ұшақтардың ұшу биіктігінде кездесетін, өте суық және төмен абсолютті ылғалдылығы бар ауаны тарту болып табылады. Бұл ауаның жылынуы оның салыстырмалы ылғалдылығын төмендетеді. Бұл көздің құрғауы, терінің кеулеуі және шырышты қабықтың кептірілуі сияқты қолайсыздықтарға алып келеді, бірақ ылғалдандырғыштарды пайдалану арқылы оны жайлы деңгейге көтеруге болмайды, себебі бортқа тасымалдауға қажетті су көлемі салмақты айтарлықтай арттыруы мүмкін. Әуе кемелері суық биіктіктен жылы ауаға түскенде, тіпті жер бетінен бірнеше мың метр биіктікте бұлттардың ішінде ұшқанда, ауаның салыстырмалы ылғалдылығы күрт өседі. Бұл ылғалды ауаның бір бөлігі қысыммен жабдықталған ұшақ салонына және ұшақтың басқа қысымсыз аймақтарына тартылып, ұшақтың суық қабырғасында конденсацияланады. Сұйық судың кабинаның ішінде де, сыртында да қабырға бойымен ағып жатқанын көруге болады. Көлік құралының ішіндегі салыстырмалы ылғалдылықтың күрт өзгеруіне байланысты, құралымдық элементтер осы ортада жұмыс істеуге бейімделген болуы керек. Көптеген коммерциялық ұшақ құралымдық элементтері үшін қажетті экологиялық талаптар RTCA DO 160 стандартында көрсетілген. Суық және ылғалды ауа мұздың пайда болуына жағдай жасайды, бұл қанаттың аэродинамикалық пішініне әсер ететін және салмақты арттыратын қауіпті фактор. Табиғи ауа сорғышпен жұмыс істейтін ішкі жану қозғалтқыштарында карбюратордың ішінде мұз пайда болуы мүмкін. Сондықтан авиациялық ауа райы туралы хабарламалар (METAR) салыстырмалы ылғалдылықты, әдетте шөл нүктесі арқылы көрсетеді. Ұшқыштар ұшу қашықтығын есептегенде ылғалдылықты ескеруі керек, себебі жоғары ылғалдылық ұзын ұшу-қону жолағын талап етеді және ұшу динамикасын нашарлатады. Тығыздық биіктігі – стандартты атмосфералық жағдайларға (Халықаралық стандартты атмосфера) қатысты, ауа тығыздығының нақты өлшенген ауа тығыздығына тең болатын биіктік, яғни ауа тығыздығы бойынша, жерден қашықтық бойынша емес, өлшенген биіктік. "Тығыздық биіктігі" – стандартты емес температураға түзетілген қысым биіктігі. Температураның жоғарылауы және, аздаған дәрежеде, ылғалдылықтың артуы тығыздық биіктігінің өсуіне әкеледі. Осылайша, ыстық және ылғалды жағдайда белгілі бір жердегі тығыздық биіктігі нақты биіктіктен айтарлықтай жоғары болуы мүмкін.
Электроника
Электрондық құрылғылар көбінесе белгілі бір ылғалдылық жағдайында жұмыс істеуге арналған (мысалы, 10%-дан 90%-ға дейін). Электрондық құрылғылар үшін оптималды ылғалдылық 30%-тан 65%-қа дейін. Ылғалдылықтың жоғары шегінде ылғал өткізгіш изоляторлардың өткізгіштігін арттырып, бұзушылыққа алып келуі мүмкін. Тым төмен ылғалдылық материалды қатайтады. Электрондық заттарға, көрсетілген жұмыс ылғалдылығы диапазонына қарамастан, конденсация ерекше қауіп төндіреді. Электрондық құрылғы суық жерден (мысалы, гараж, көлік, сарай, тропиктегі кондиционерленген орын) жылы, ылғалды жерге (үй, тропиктен тыс) көшірілген кезде, конденсация тізбек тақталарын және басқа да изоляторларды жауып, жабдықтың ішінде қысқа тұйықталуға себеп болуы мүмкін. Егер конденсация буланып кетпес бұрын жабдық қосылса, мұндай қысқа тұйықталулар айтарлықтай тұрақты зақымдануға әкелуі мүмкін. Суықтан кіргенде көзәйнектің булануына ұқсас конденсация әсерін де байқауға болады. Электротехникалық жабдықты қосу алдында, суықтан әкелгеннен кейін бірнеше сағатқа бейімделуге рұқсат ету қажет. Кейбір электрондық құрылғылар мұндай өзгерісті анықтап, қосылғанда, әдетте, кішкентай тамшы белгісімен конденсация қаупі сейілгенге дейін пайдалануға болмайтынын көрсетеді. Уақыт өте маңызды жағдайларда, құрылғының ішкі бөлігі арқылы ауа ағынын арттыру, мысалы, компьютер корпусынан қабырғалық панельді алып тастап, желдеткішті корпусқа бағыттап үрлеу, жаңа ортаға бейімделу үшін қажетті уақытты едәуір қысқартады. Керісінше, өте төмен ылғалдылық деңгейі статикалық электрдің жиналуына жағдай жасайды, бұл разряд болғанда компьютерлердің кенеттен өшіп қалуына әкелуі мүмкін. Қателікке ұшыраған жұмыстан басқа, электростатикалық разрядтар қатты күйдегі құрылғылардың диэлектрлік бұзылуына себеп болуы мүмкін, нәтижесінде қалпына келмейтін зақымданулар пайда болады. Деректер орталықтары осы себептерге байланысты салыстырмалы ылғалдылықты қадағалайды.
Өнеркәсіп
Жоғары ылғалдылық химиялық зауыттар мен мұнай өңдеу зауыттарының жұмыс қабілетіне жиі теріс әсер етеді, олар өз процестерінің бір бөлігі ретінде пештерді пайдаланады (мысалы, бумен реформалау, ылғалды күкірт қышқылы процестері). Мысалы, ылғалдылық ауадағы оттегінің мөлшерін азайтады (құрғақ ауада әдетте 20,9% оттек болады, ал 100% салыстырмалы ылғалдылықта ауада 20,4% оттек болады), сондықтан түтін газын шығару желдеткіштері бірдей оттегі беру деңгейін сақтау үшін қалыпты жағдайдан гөрі жоғары жылдамдықпен ауа тартуға мәжбүр.
Пісіру
Пештегі жоғары ылғалдылық, жоғары ылғалды балға температурасымен сипатталатын, пісірілетін өнімнің айналасындағы ауаның жылу өткізгіштігін арттырып, пісіру процесін жылдамдатады немесе тіпті күйдіруге себеп болуы мүмкін. Ал ылғалдылықтың төмендеуі пісіру процесін баяулатады.
Басқа маңызды деректер
100% салыстырмалы ылғалдылықта ауа қаныққан және шөл нүктесінде болады: су буының қысымы жақын жердегі сұйық судың булануына немесе жақын жердегі судың конденсацияланып өсуіне мүмкіндік бермейді; сондай-ақ, жақын жердегі мұздың сублимациялануына немесе жақын жердегі мұздың конденсацияланып өсуіне де мүмкіндік бермейді. Салыстырмалы ылғалдылық 100%-дан асып кетуі мүмкін, мұндай жағдайда ауа аса қаныққан болады. Бұлттың пайда болуы үшін аса қаныққан ауа қажет. Бұлттың конденсациялық ядролары тұман мен бұлттардың пайда болуы үшін қажетті суперқанығу деңгейін төмендетеді. Тамшылар немесе мұз кристалдарының пайда болуына жағдай жасамайтын ядролар болмаған жағдайда, осы тамшылардың немесе мұз кристалдарының өздігінен пайда болуы үшін суперқанығудың жоғары деңгейі қажет. Ядролық физика эксперименттерінде қолданылатын Уилсон бұлт камерасында камера ішінде суперқанығу күйі жасалады, ал қозғалатын субатомдық бөлшектер конденсациялық ядролар рөлінде әрекет етеді, сондықтан тұманның іздері сол бөлшектердің қозғалыс жолын көрсетеді. Белгілі бір шөл нүктесі мен оған сәйкес келетін абсолюттік ылғалдылық үшін салыстырмалы ылғалдылық температураға кері пропорционалды түрде, бірақ сызықты емес өзгереді. Бұл судың бу қысымы температураның артуымен бірге өседі дегенді білдіреді – бұл шаш кептіргіштерінен бастап ылғалды сыздату құрылғыларына дейінгі барлық құрылғылардың жұмыс принципі. Ауа температурасының жоғарылауымен су буының ішінара қысымының артуына байланысты, теңіз деңгейіндегі ауадағы судың мөлшері масса бойынша 3%-ға дейін жетеді, ал масса бойынша 0,5%-дан аспайды. Бұл қыста жылытылған үйлердегі ылғалдылықтың төмен деңгейін түсіндіреді (ылғалдылықты арттыру шаралары қолданылмаған жағдайда), нәтижесінде тері құрғап, көздер қышып, статикалық электр заряды жинақы болады. Тіпті сыртта 100% салыстырмалы ылғалдылық болған жағдайда да, үйге кіретін сыртқы ауаның қызуы оның ылғалды сыйымдылығын арттырады, бұл салыстырмалы ылғалдылықты төмендетеді және ішкі беттерден, соның ішінде адам денесінен және үй өсімдіктерінен булану жылдамдығын арттырады. Сол сияқты, жазғы ылғалды климатта кондиционерлерде салқындатылған ауадан көп мөлшерде су конденсацияланады. Жылы ауа шөл нүктесінен төмендейді, ал артық су буы конденсацияланады. Бұл құбылыс мұздай суық суы бар стақанның сыртында су тамшыларының пайда болуына себепті болады. Жүйелі ереже ретінде, температураның әрбір жоғарылауында абсолюттік ылғалдылық екі есеге артады. Осылайша, абсолюттік ылғалдылық сақталса, температураның әрбір жоғарылауында салыстырмалы ылғалдылық 2 есеге төмендейді. Мысалы, қалыпты температура диапазонында, 20°C және 50% салыстырмалы ылғалдылықтағы ауа 10°C-қа дейін салқындатылса, қаныққан күйге жетеді, ал 80% салыстырмалы ылғалдылықтағы ауа 30°C-қа дейін жылытылса, салыстырмалы ылғалдылығы 29%-ға төмендеп, құрғақ сезіледі. Атап айтқанда, ASHRAE 55 жылулық жайлылық стандарты ылғалдылықты бақылауға арналған жүйелердің шөл нүктесін сақтауын талап етеді, бірақ ылғалдылықтың ең төменгі шегі белгіленбеген.
Жалпы көздер
АҚШ Қоршаған ортаны қорғау агенттігі, "Үлкен ғимараттардағы IAQ". 2006 жылғы 9 қаңтарда алынды.