Кіріспе

Калифорниядағы өзен ағысы Бұл оңтүстікке қарай ағатын өзен Майакамас тауларының батыс беткейлерін, Анадел штаттық саябағының оңтүстік беткейлерін және Сонома тауларының шығыс беткейлерін суға құяды. Өзен сағалары мен сарқырамалар аңғардың түбіне жеткенде, көп жылдық өзен Кенвудтың көрікті және құнды жүзімдіктері арқылы өтеді. Сонома өзені Кенвудтан батысқа қарай бұрылады және Уорм-Спрингс-роудқа параллель жүретін ойысты кесіп, солтүстіктегі тарихи Глен-Эленге қарай бұрылады. Ол Джек-Лондон мемлекеттік тарихи паркі мен Вольф-хаустан бір миль (1,6 шақырым) және сол жерден оңтүстікке қарай Арнольд-Драйвке параллельді өтеді. Сонома қаласында бұл оңтүстікке қарай ауыл шаруашылығы аймақтарына шығатын қалалық саға. Соңғысы - Сонома өзені Сан-Пабло шығанағының солтүстік шетіндегі ұлан-ғайыр Напа-Сонома батпағына құяды. Ағаштың негізгі салалары: Юлупа, Грэм, Калабазас, Бэр, Шелл және Фаулер.

Бас сулары

Басты сулары ішкі жағалаудың батысқа қараған беткейлерінде көтеріледі. Оңтүстік Майакамас таулары, ең биік шыңдары - Худ тауы, биіктігі 2750 фут (833 м) және Балд тауы, биіктігі 2729 фут (826 м), олардың әрқайсысынан Тынық мұхит пен Сьерра-Невада таулары көрінеді. Су бастауы Sugarloaf Ridge мемлекеттік саябағының сағасы мен шалғынды жерін кесіп өтеді, онда 40 шақырымдық өздігінен бағытталатын жолдар және Роберт Фергюсон обсерваториясы бар. Сондай-ақ 25 фут (сегіз метр) биіктігі бар шарлауық бар, ол тек қысқы жаңбырлармен қоректенген кезде ғана болады, бірақ 2006 жыл сияқты жауын-шашын көп болған жылдары мамыр айының аяғына дейін созылуы мүмкін. Су тасқыны құлаған 100 фут (30 метр) тереңдіктегі ойыста Калифорнияның лавр, жағалаудағы қызыл ағашы, Дуглас шыршасы, үлкен жапырақты кл, вишнялы ағаш, кофе жидегі және тіпті танбарк дуалы бар ылғалды аралас орман тіршілік ету ортасы бар. Ағаш астына көп бау-бақшалар мен қалың бұталар өседі. Сонома сағасы пайда болған осы жоғарғы ағыстағы көрнекті жер бедері - Адоб каньоны. Жергілікті тұрғыда бұл жоғарғы ағыстың бір бөлігі кейде Адоб-Крик деп аталады. Су бастауының маңында орналасқан су ағыстары: Маунт-Худ өзені және Грейвуд өзені.

Экология

Су және құрлық организмдерінің әртүрлілігі Сонома өзенін және оның жағалау аймағын мекендейді. Қыста жүретін қынук ласосы (Oncorhynchus tsawytscha), Дельта смельті (Hypomesus transpacificus) және стальбаша (Oncorhynchus mykiss) ең танымал балықтар болып табылады. Сонома өзеніндегі анадромалық балықтардың қозғалысы тек Сонома өзенінің негізгі ағысында ғана емес, сонымен қатар кейбір қосалқы өзендерінде де кеңінен зерттелді. Бұл зерттеулер осы түрлердің бауырымен және тіршілік ету ортасының құнының тарихи төмендеуін көрсетті, бұл негізінен шөгіндіге байланысты және екінші кезекте 1800 жылдан бері жағалау өсімдіктерін жоюға байланысты. Сонымен қатар, түрлі саламандралар, жыландар мен бақалар да кездеседі. Қауіпке ұшыраған Калифорнияның қызыл аяқты бақасы Annadel State Park паркінің оңтүстік беткейлерін суға құятын солтүстік ағысында кездеседі. Бірнеше жойылып бара жатқан түрлер (негізінен батпақты төгілетін аймақпен байланысты) мыналарды қамтиды: Калифорниялық шапшаң (Rallus longirostris), Калифорниялық қара рельс (Laterallus jamaicensis), Калифорниялық қоңыр пеликан (Pelicanus occidentalis), Калифорниялық тұщы судағы креветка (Syncaris pacifica), тұзды батпақты жинау тышқан (Reithrodontomys raviventris), Суисун шыршасы (Sorex ornatus sinuosus), Сакраментоның екі жақты құйрығы (Pogonichtys macrolepidotus). Жоғарыда аталғандар жойылып бара жатқан түрлер, federally қауіпті деп белгіленген splittail, steelhead және black rail түрлерін қоспағанда. Калифорниялық алтын бобёр ("Castor canadensis subauratus") тарихи тұрғыдан Сонома өзенінің бойында көп болды, бірақ он сегізінші ғасырдың аяғы мен он тоғызыншы ғасырдың басында Калифорниялық тері Rush тұтқындалып қалды. 1828 жылы тері аулаушы Мишель Ла Фрамбуаз Бонавентура өзенінен Сан-Францискоға, содан кейін Сан-Хосе, Сан-Франциско Солано және Сан-Рафаэль Аркангел миссияларына сапар шекті. Ла Фрамбуаз "Сан-Франциско шығанағында бобёр көп" және ол "миссиялардың маңында ең жақсы аң аулаған" деп мәлімдеді. Бобёрлер, бәлкім, он тоғызыншы ғасырдың ортасына дейін жойылған, бірақ 1990-шы жылдары Сонома Крикке, мүмкін, Дельтадан оралған. 1996 жылы бобёрлар отбасы арықтың жанындағы жүзімдікте мерлотты жүзім қабығына құмарлық танытты және олар жойылды, бұл азаматтық шатасуға әкеліп соқты және бобёрлардың қоныстануына жағдай жасау үшін ауысты. Сонома экология орталығының атқарушы директоры Ричард Дейлдің айтуынша, бобёрлар ағаштарды және бөгеттерді құласа да, олар "ағындыларды толық қалпына келтіреді", өйткені олар терең көлдер пайда етеді, су тасқынының ағысын баяулайды және балық шаруашылығының тіршілік ортасын жақсартады. Жаңа бобёрлар Сонома сайысын қайта отарлап алды және қазіргі уақытта Сонома мен Глен-Эленде орналасқан. "Ключевой вид" - бобёрлар мекендеу ортасын құрды, бұл өз кезегінде өзен саңырауқұлағының ("Lontra canadensis") қайтуына әкелді, олар жақында Бойс Бульвар көпірінің астындағы бобёр тоғанында байқалды Бойс Ыстық бұлақтарында. Биіктік экожүйелер сусыздалған Калифорнияның аралас емен ормандары, шапарраль және саванна ормандары. Бұл биіктікте қара құйрықты бұғы, койот, скунк, еншілес, оппозиум, жабайы күріш, күріш бүркіт, қызыл құйрықты соколь, кейде бобкат және тау арыстаны көп кездеседі. Жоғары биіктікте өсетін ағаштарға мыналар жатады: жағалаудағы тірі қарағай, Гарри қарағай, Тынық мұхит мадроны, Калифорниялық букей, Дуглас шыршасы, ал Сонома аңғарының жерінде аңғар қарағайлары көп.

Тарих

1850 жылға дейін Сонома өзені табиғи күйінде өзгермеген. Жағымсыз эрозия мен жағалауды кесу тұрақты деңгейде болды және су жануарларын құрту үшін арық жүйесіне жеткілікті бұлыңғырлық қоспады. Ағыстың төменгі ағысындағы су тасқыны қазіргі жиілікті түсінген жоқ, өйткені барлық өзендер жауын-шашынның ең жоғары деңгейінен артық суды сіңіре алады. Кенвуд ауданы Кенвудтан батысқа қарай Глен-Эленге қарай ағып жатқан өзеннің ағысына табиғи топырақ бөгетпен тиімді түрде бөгелген үлкен батпақ түрінде болды. Сонома аңғарының 19-ғасырдың екінші жартысында қарқынды егіншілікпен айналысуына байланысты Кенвуд батпағы жайылым, жүзімдіктер және басқа да ауыл шаруашылығы мақсаттарына пайдаланылды. Бұл әрекет Сонома өзенінің төменгі ағысында су тасқынын бақылауға көмектескен ең үлкен жоғары буферді алып тастады. Нәтижесінде қазіргі су тасқынының жиілігі мен ауырлығы (1960-шы жылдардан бастап) адамдардың бұл араласуымен күшейді. 1978 жылы Сонома Крик "Сонома округінің ең көрікті жерлері мен құнды табиғи ресурстарының бірі" болғандықтан, Сонома тарихи ресурстарын сақтау лигасы тарихи ресурс деп аталды.

Су сапасы

Калифорния штатының су сапасын бақылау жөніндегі өңірлік кеңесі Сонома Крик суының сапасының ең маңызды параметрлерін: бұлыңғырлық, патогендер мен нитраттар деп санайды. Ағындылық - бұл тарихи проблемалардың салдарынан судың эрозиясы, әсіресе Сонома аңғарында жалғасып жатқан жерлерді дамыту кезінде. Седименттеудің артуы әр түрлі жағымсыз әсерлерге әкеледі, соның ішінде су организмдеріне тікелей зиян келтіру және көбірек нақты әсер ету, бұршақ басу үшін мекен-жайлардың өнімділігін төмендету үшін ағыс табанындағы қиыршық тастарды өзгерту; сонымен қатар, бассейндердің тұнбалануы анадромалық балықтардың жазғы мекен-жайларының тиімділігін төмендетеді, өйткені осы бассейндердегі судың критикалық жазғы температурасы артады.

Шарап өндіру

Сонома өзені Сонома аңғарының шарап өсіретін аймағының жалғыз су ағыны болғандықтан, су қоймаларын толтыру үшін маңызды ресурс болып табылады. Сонома өзенінің пайыздық мөлшері көршілері - Напа және Петалума өзендеріне қарағанда көбірек. Бұл нәтиже аңғардың түбіне сіңіп жатқан аллювиалды топырақтың және аңғардың түбі бойымен жай ағындық градиенттердің болуынан туындайды, онда көпшілік ағыстар пайда болады. Өзеннің өзі Францискан кешенінің бір бөлігі болып табылады, оған Солтүстік Америка құрлығының астында бұрынғы мұхиттық Фаралон плитасының су астында қалуынан пайда болған бүлінген, көтерілген террандар кіреді. Бұл аймақта 140-42 миллион жыл бұрын болған геологиялық оқиғалардың нәтижесінде пайда болған жанартаулық және шөгінділер бар. Сонома аңғарының қайта зарядталуы өте маңызды, өйткені жергілікті жауын-шашын жылына шамамен 74 сантиметрге дейін түседі. Жүзім өсіру мен шарап өндіру үшін жер асты суларын алу қажет, ал шарап зауыттары жыл сайынғы өзендер мен су жолдарын пайдалану туралы даулар бар.

Сан-Пабло шығанағына ағызу

Бұл үлкен батпақ аймақ бірнеше бөгеттер жүйесін салу және ауыл шаруашылығы мен басқа да даму түрлерінің қол сұғушылығынан тарихи өлшемдерінен айтарлықтай азайды. Бұл Напа-Сонома батпағы негізінен соңғы 2 миллион жыл ішінде шөгінділерден пайда болған. Жер астындағы жиналған қатпарлар Аламида тобы. Жоғарыда - Ескі шығанақ балшығы мен Жас шығанақ балшығы, олардың арасында Аламида формациясының аралық шөгінділері бар, ол аллювиалды және батпақты шығу тектерден тұрады. Үлкен сейсмикалық оқиға кезінде барлық батпақ аймағы сұйытылуға ұшырайды деп есептеледі. Саздықта судың күндізгі өзгеруі шамамен 1,7 метрге дейін өзгеріп отырады. Тарихи тұрғыдан алғанда, батпақ өте әртүрлі ылғалды алқаптар экожүйесін қолдады, оның ішінде әр түрлі негізгі өнімділік өсімдіктері бар, соның ішінде қырыққабат, балық шөптері және алып бұршақ (Scirpus californiens). Сонымен қатар, тарихи маңызы бар балықтар, сүтқоректілер, қосмекенділер мен авафауналар да болды. Саздық - Тынық мұхит аралық жолының маңызды элементі, ол қоныс аударатын құстардың демалатын және тамақтанатын жерлерін қамтамасыз етеді. 2006 жылы бұл экожүйе толып, бөгеттер пайда болған, су бұрғылау және басқа да дамулар нәтижесінде елеулі түрде зақымдалды; бағалаулар жалпы алғанда батпақтың бастапқы биологиялық өнімділігінің 75 пайызы жойылған деп хабарлайды. Алайда, бұл маңызды тіршілік ортасы болып қала береді және 2000-2006 жылдар аралығында белсенді түрде бағаланып жатқан ылғалды жерлерді қалпына келтіру бойынша маңызды іс-әрекетке жатады.

Соңғы өзгерістер

19-ғасырдың ортасында басталған және 2006 жылға дейін жалғасқан жерді дамыту мен жерді пайдалану практикасының әсерін мойындаудан кейін, Сонома округінің қадағалаушы кеңесінде белгілі бір іс-шаралар қарастырылуда. Ең бастысы, сайлаушыларға Сонома Крикке жақын жер иелерін бағалау үшін арнайы жер салығы ұсынылуы мүмкін. Бұл қаржы су тасқынын бақылауға, гидрологиялық модельдеуге, өзендерді қорғау жұмыстарына, соның ішінде эрозияны бақылауға және жануарлар дүниесін қорғауға жұмсалуы мүмкін. Қазіргі уақыттағы басқа да іс-шараларға мемлекеттік және жеке секторларда айтарлықтай зерттеулер, соның ішінде АҚШ Армиясының инженерлер корпусы, Сонома округі және әртүрлі жеке қорғау топтарының жұмысы кіреді. Сонома аңғарының халық санының артуына және ауыл шаруашылығының тым қарқынды жұмыс істеуіне байланысты жер асты сулары зиянды әсерлерге әкелетін деңгейге дейін төмендеді. АҚШ-тың геологиялық зерттеулер агенттігі Карнерос аймағында Сонома сағасы мен Напа қырқасының арасындағы жер асты суларының шамадан тыс тартылуынан тұщы судың енуіне жол ашылып, судың көптеген мақсаттарға жарамсыз болып жатқанын анықтады.