Кіріспе

Солтүстік Калифорниядағы тасқын боғазы Каркинес боғазы (/kɑːrˈkiːnəs/; испан тілінде: Estrecho de Carquinez) – Солтүстік Калифорнияның шығанақ аймағында орналасқан тар тасқын боғазы. Ол Сан-Франциско шығанағына құятын Сакраменто және Сан-Хоакин өзендерінің толассыз суағысының бөлігі. Боғаз созылып жатыр және біріккен өзендердің суларын қабылдайтын Суйсун шығанағын Сан-Пабло шығанағымен – Сан-Франциско шығанағының солтүстікке қарай созылған бөлігімен байланыстырады. Боғаз тарихқа дейінгі заманда, өткен мұз дәуірінің соңында, Орталық аңғардың ірі көл болған кезінде пайда болған. Сиерра-Невада тауларындағы мұздың еруі су деңгейін көтеріп, сейсмикалық қызмет салдарынан Тынық мұхитына жаңа арна ашылып, көлдің суы мұхитқа құйылып, аңғардың төңірегі ашыққа шықты.

Этимология

Бұл бұғаз Каркин халқының (испан тілінде los Carquines) құрметіне аталған. Каркин халқы – бұғаздың екі жағасында бұрын мекендеген охолон тайпаларының тілдік тобы.

Тарих

Андрей Сарна Войчицки, АҚШ Геологиялық қызметінің (USGS) зейнеткер геологы, Каркинес бұғазының шамамен 640 000 - 700 000 жыл бұрын пайда болғанын, ал қазіргі Калифорнияның көп бөлігі мұз дәуірінен шығып келе жатқан кезде қалыптасқанын болжайды. Қазіргі Сакраменто және Сан-Хоакин аңғарлары үлкен көлмен (қазір жойылған) жабылған, ол Коркоран көлі деп аталды. Бастапқыда бұл көл қазіргі Монтерей маңындағы аңғар арқылы мұхитқа құйып отырған. Алайда, сейсмикалық белсенділік жалғасып, жағалау таулары осы шығу жолын жабу үшін жеткілікті биіктікке көтерілді. Сонымен қатар, Сиерра тауларындағы мұздың еруі Коркоран көлінің су деңгейін көтеріп, көл мұхитқа жаңа арна жасауды бастады. Бір кезде қазіргі Крокетт пен Бенисия қалалары арасындағы жағалаудағы тосқауыл құлап, көл суын қатты су тасқынымен шығарды. Бұғаз Солано (солтүстікке) және Контра Коста (оңтүстікке) округтерінің шекарасының бөлігін құрайды және Оклендтен шамамен 15 миль (25 км) солтүстікке қарай орналасқан. Бенисия және Вальехо қалалары бұғаздың солтүстік жағында, ал Мартинес, Порт-Коста және Крокет оңтүстік жағалауында жатыр. Напа өзені Сан-Пабло шығанағына кіреберісіне жақын, қысқа Маре аралы бұғазы арқылы қосылады. Оның су жиналатын алабы Калифорнияның жалпы жер бетінің шамамен 40 пайызын құрайды. 1923 жылдың қыркүйегінде Калифорния заң шығарушы органы тұзды суға арналған бөгетті зерттеу үшін 10 000 доллар (1923 жылы 10 000 доллар бүгінгі күні шамамен <есептелген сома> тең) бөлді. Федералды үкімет АҚШ-тың мелиорация қызметі арқылы 20 000 доллар (1923 жылы 20 000 доллар бүгінгі күні шамамен <есептелген сома> тең) қосты. Жоба ережелеріне сәйкес, жергілікті демеушілерден тағы 10 000 доллар жинау қажет болды. Қажетті қаржы 1924 жылдың наурызына дейін жиналды және үш учаскені зерттеудің біріншісі жарияланды. Алғашқы зерттеу Арми Пойнтта, Бенисия маңындағы, алдын ала зерттеулерге сүйене отырып таңдалған жерде болды. Екінші таңдау Саутгемптон шығанағына жақын Дилон Пойнт, ал үшінші зерттеу Ричмондға жақын Сан-Пабло Пойнтта жүргізілді. 1924 жылдың соңына қарай үш зерттеу аяқталды. Алайда, Арми Пойнтты болашақ бөгет орны деп ресми түрде жариялауға қабылданған шешімді дайындау процесін аяқтауға төрт жыл кетті. 1929 жылдың мамырында "Тұз су бөгеті" ресми түрде қабылданды және мемлекеттік суды сақтау жобасының бір бөлігі болды, бұл үшін заң шығарушы органда тағы көп пікірталас қажет болды. 1930 жылдың 24 қаңтарында, Ұлы депрессияның басталуымен, президент Герберт Гувер Каркинес бұғазы жобасын тоқтатты, себебі ол тым қымбат еді. Жобаны қайта жандандыруға жасалған барлық әрекеттер сәтсіз аяқталды. Бірнеше жылдан кейін Орталық аңғар жобасы теңіз суының енуіне қарсы шаралар ретінде басқа бөгеттер мен каналдарды құрып, Сан-Хоакин аңғарына таза су жіберуге тырысты.