Кіріспе

Американдық бизнесмен (1944 жылы туған) Рональд (Рон) Стивен Лаудер (26 ақпан 1944 жылы туған) - американдық бизнесмен және саяси белсенді. Ол ағасы Леонард Лаудермен бірге 1946 жылы ата-аналары Эсте Лаудер мен Джозеф Лаудер құрған Estée Lauder косметика компаниясының жалғыз мұрагері. Forbes мәліметінше, 2022 жылдың қыркүйегінде Лаудердің таза байлығы 4,5 миллиард долларды құрайды (Forbes миллиардерлер тізімінде 563-орын).

Ерте өмір және білім

Лаудер Нью-Йоркте еврей отбасында дүниеге келді. Ол Estée Lauder компаниясының негізін қалаушылары Эсте Лаудер мен Джозеф Лаудердің ұлы. Ол Estée Lauder компаниясының басқарма төрағасы Леонард Лаудердің кіші інісі. Бронкстің жоғары ғылыми мектебінде оқыған, Пенсильвания университетінің Уортон бизнес мектебінен халықаралық бизнес саласында бакалавр дәрежесін алған. Париж университетінде білім алып, Брюссель университетінен халықаралық бизнес бойынша сертификат алды.

Мансап

Лаудер 1964 жылы Estée Lauder компаниясында халықаралық бөлімнің басшысы болып жұмыс істей бастады. 1984 жылы ол АҚШ Қорғаныс министрлігінде Еуропа және НАТО саясаты бойынша Қорғаныс министрінің орынбасары болды. 1986 жылы Рональд Рейган оны 1987 жылға дейін Австриядағы АҚШ елшісі етіп тағайындады. Елші ретінде ол кейіннен Роберт Хансеннің тыңшылық ісіне байланысты танымал болған дипломат Феликс Блохты жұмыстан босатты. Республикалық ретінде ол 1989 жылы Нью-Йорк қаласының мэрі болуға үміткер болды, бірақ республикалық бірінші кезекте Руди Джулианиден жеңілді (Джулиани жалпы сайлауда Дэвид Динкинске ұтылып, 1993 жылы Динкинске ұтылды). Оның сайлау науқанының менеджерлері Fox News телеарнасының Роджер Айлс және Ричард Никсонның мықты жақтасы Артур Финкельштейн болды. Лаудер жарысқа өз қаражатынан 14 миллион доллар жұмсады. 1994 жылы ол мердігерлерге мерзімдік шектеулер енгізу науқанын табысты жүргізді. Лаудер жылжымайтын мүлік пен БАҚ-қа, соның ішінде Орталық Еуропалық БАҚ-қа және Израиль теледидарына инвестицияларды басқарады. 2010 жылы Лаудер RWL Water, LLC компаниясын құрды.

Азаматтық және қайырымдылық іс-әрекеттер

Лаудер ірі американдық еврей ұйымдарының президенттері конференциясы, еврей ұлттық қоры, дүниежүзілік еврей конгресі, американдық еврей бірлескен тарату комитеті, жамандауға қарсы лига, еврей теологиялық семинариясы, Американың раввиндік колледжі, Брандейс университеті және Абрахам қоры сияқты ұйымдармен жұмыс істеді. Ол ағасымен бірге Уортон мектебінде Лаудер институтын құрды. Лаудер сонымен қатар Нью-Йорк Республикалық Мемлекеттік Комитетінің қаржы төрағасы болып қызмет етті. 2003 жылы Лаудер Австрияның Вена қаласындағы Лаудер бизнес мектебінің президенті болды. Лаудер Нью-Йорк қалалық кеңесінде мерзімдік шектеулерді енгізу қозғалысын басқарды, олар кейіннен 1993 жылы бүкіл қалалық референдумнан кейін Нью-Йорк қаласының көпшілігіне, соның ішінде мэр мен қалалық кеңеске сайланған лауазымды адамдарға қатысты. 1996 жылы сайлаушылар мерзімдерді ұзарту туралы кеңес ұсынысын қабылдамады. Лаудер екі референдумға 4 миллион доллар жұмсады.

Өнер

2001 жылы 16 қарашада Лаудер Нью-Йоркте Неуэ галереясын ашты. Бұл музей ХХ ғасырдың басындағы Германия мен Австрия өнерін көрсетеді. Онда Эгон Шиле шығармаларының әлемдегі ең үздік жинақтарының бірі бар. 2006 жылы 18 маусымда ол Мария Альтманнан және оның отбасынан Густав Климттің "Адель Блох Бауэр I портреті" картинасын 135 миллион долларға сатып алды, бұл сол кездегі сурет үшін ең жоғары баға болды. Лаудер картинаны "Біздің Мона Лиза" деп атады. Ол Климттің портретімен Венада жас кезінде танысып, содан бері оған құштарлық танытқан. Австрия үкіметімен бірнеше жыл бойы келіссөздер мен сот процестерінен кейін Альтманға қайтарып берілген нацистер тонаған сурет қазір мұражай коллекциясының басты бөлігі болып табылады. Лаудерде ортағасырлық және қайта өрлеу дәуіріндегі қару-жарақтардың әлемдегі ең ірі жеке коллекциясы бар. Лаудер 1997 жылы Веналық дәрігер және өнер жинаушы Рудольф Леопольдтың кейбір суреттерін көрмеге шығарған Музейдің заманауи өнерге қатысты істі шешпегені үшін сынға ұшырады. 1997 жылы 24 желтоқсанда "Нью-Йорк Таймс" газетінде жарияланған "Сәнді жинауға деген ерекше құштарлық" Эгон Шиледің Валли портреті туралы оқиғаның суреті көрсетілген, ол Мома көрмесіне қойылған, бірақ нацистік дәуірден кейін Леопольд оны сатып алған. Нью-Йорк округінің округтiк прокуроры (Манхэттен) кескiннi оның бастапқы иесiнiң ұрпақтарына қайтаруға көмектесуге араласты, бірақ суретке иелiк ету қазiргi уақытта да, он жылға жуық уақыт өткеннен кейін де дау-дамайда. Лаудер сол кезде MoMA төрағасы болғанына қарамастан, бұл іс бойынша әрекет жасамағаны үшін айыпталды. Лаудер Нью-Йорктегі Дүниежүзілік ескерткіштер қорының құрметті басқарушысы, оның миссиясы бүкіл әлемдегі жойылып бара жатқан мәдени мұра орындарын қорғау. 1987 жылы Лаудер Рональд С. Лаудер Қорын құрды, бұл филантропиялық ұйым Орталық және Шығыс Еуропадағы еврей өмірін қайта құруға арналған. Сондай-ақ, бұл қор Нью-Йорк пен Орталық және Шығыс Еуропаның түрлі астаналары арасындағы студенттер алмасу бағдарламаларын қолдайды. 1998 жылы Лаудер ағасы Леонард А. Лаудермен бірге Альцгеймердің дәрі-дәрмектерін ашу қорын құрды. Оның міндеті - "Альцгеймер ауруының алдын алу, емдеу және емдеу үшін дәрі-дәрмектерді тез арада табу". Рональд - Қордың тең төрағасы. 2020 жылы Лаудер Метрополитен өнер мұражайына 91 қару-жарақ пен бронь берді. 91 нысан - мұражайға 1942 жылдан бері берілген ең маңызды сыйлық. Бұл сыйлықтың құрметіне мұражайдың бүкіл қару-жарақ галереясы Лаудердің атымен аталды.

Дүниежүзілік еврей конгресінің президенті

Лаудер 2007 жылы 10 маусымда Эдгар Бронфманның отставкасынан кейін Дүниежүзілік еврей конгресінің президенті болып сайланды. Ол Оңтүстік Африканың бизнесмендері Мендел Каплан мен Израильдің Эйнат Вильфті айқын айырмашылықпен жеңді. Президент Джордж Буш оны 2008 жылдың мамыр айында Израиль мемлекетінің 60 жылдығын мерекелеу үшін Иерусалимге еріп бару үшін құрметті делегация құрамына тағайындады. Лаудер Мьянмадағы рохинджа мұсылмандарын қудалауды айыптап отыр.

Яһудилік белсенділік

2009 жылдың шілдесінде Берни Экклстоунның Формула 1 басшылығынан кетуі туралы Лаудердің шақыруына тап болды. Ол газет сұхбатында Адольф Гитлерді мақтап, Гитлер "біреудің ісін орындады" деп айтқан болатын. Лаудердің айтуынша, Экклстоунның көзқарасына ие адам осындай маңызды және танымал жарыстар сериясын жүргізуге рұқсат етілмеуі керек. Ол Формула-1 командаларын, жүргізушілерді және қонақ елдерді өзімен ынтымақтастықты тоқтатуға шақырды. Екклстоун бұған жауап ретінде Associated Press ақпарат агенттігіне: "Менің ойымша, мұны айтқан адамдардың мұндай нәрселерді айтуға күші жоқ" деп айтты. Екклстоунның пікірінше, бұл мәселеде "Бүкіл дүниежүзілік еврей конгресінің" ықпалы бар. Халықтың наразылығынан кейін Экклстоун өзінің сөздері үшін кешірім сұрап, "ақылсыз" болғанын айтты. 2009 жылдың желтоқсанында Лаудер Рим Куриясының Папа Пий XII-нің ерлік қасиеттерін мойындаған жарлығына наразылық білдірді. Ол 1939-1945 жылдардағы Киелі орынның тарихи мұрағаттары ашылмайынша, ақыр соңында ақталудың орынсыз болатынын мәлімдеді. 2011 жылы Германияның Die Welt газетінде жазған хатында Лаудер Израильді Батыс қорғаныс альянсы НАТО-ға қабылдауға шақырды: "Исраил өзінің қауіпсіздігі үшін нақты кепілдіктерге мұқтаж. Еуропалық НАТО мүше мемлекеттері, соның ішінде Түркия Израиль мемлекетін Батыс одағына қабылдауы керек", - деп жазды WJC президенті. Ол Мысыр мен Тунистегі көтерілістерге тоқталып, олардың Таяу Шығыстағы оқиғалардың "есептелмейтінін" еске түсіретінін айтты. Лаудердің айтуынша, Израильдің НАТО-ға мүшелігі "басқа елдерге Израильге қарсы тұрмау туралы мықты сигнал береді". Лаудер антисемитизмге қарсы да ашық сөйлеген. "Швеция ұялысы" атты мақаласында ол швед үкіметіне, шіркеу басшыларына және БАҚ-қа яһудилерге қарсы жеккөрушіліктің "жалынды" қоздырғандары үшін шабуыл жасады. 2012 жылдың мамыр айында Лаудер норвегиялық социолог Йохан Галтунгтың "Еврейлердің бұқаралық ақпарат құралдарына бақылау жасауы сияқты антисемиттік қастандықтарды қайта жаңғыртқанын" және Израильдің Моссад 2011 жылы "Андерс Брейвик жасаған Норвегиядағы қырғын" артында болуы мүмкін екенін айтып, оны "қадірсіз" деп айыптады. Лаудер былай деп мәлімдеді: "Күн астында болып жатқан барлық жамандықтар үшін яһудилерді кінәлау үрдісі артып келеді. Галтунг сияқты белгілі бір ғалымның өзінің фанатикалық пікірлерін қолдауға "Сион ақсақалдарының хаттамалары" сияқты жалған кітаптарды келтіре беруінен тартынбағаны өте қорқынышты". 2012 жылдың тамызында Лаудер Австрияның саясаткерлерін елдегі үшінші ірі саяси партияның басшысы Хайнц Кристиан Штрахеді өзінің Facebook парақшасында антисемиттік карикатура жариялағандығы үшін ашық айыптай алмағаны үшін сынға алды. "Әрине, бұл бірінші рет емес, FPÖ басшысы антисемит сезімдерін қоздыруға тырысуда. Оның қайта-қайта айтқан сөздері мен іс-әрекеттері өздігінен айқын көрінеді" деді Рональд Лаудер және былай деп қосты: "Бұл жанжал яһудилерге қарсы наразылық әлі де кең таралғандығын көрсетеді, ал адал емес саясаткерлерге оны сайлау мақсатында пайдалануға рұқсат етіледі. Бұл - ақылға сыймайтын нәрсе, және бұл Австрия еврейлеріне кері әсерін тигізуі мүмкін". Израильдік Культусгеймде Вена (Вена исраилдік қауымы) Лаудерді оның басқармасына сайлауға араласқаны үшін тыйым салды. IKG президенті Оскар Дойч Лаудер IKG мүшелеріне басқа кандидатты қолдауға ынталандыру ұсынды деп мәлімдеді. Лаудер компаниясының өкілі бұл айыптауларды жоққа шығарды. 2013 жылдың қаңтар айында Deutsch және Lauder өздерінің дауларын шешкені туралы хабарланды. Лаудер Еуропалық энергетикалық компаниялардың Иранмен жасасқан бизнес келісімдерін қатты сынға алды және Тегеранның Израильге және оның ядролық бағдарламасына қарсы қатерлі әсері үшін БҰҰ-ның қатаң санкцияларын талап етті. 2008 жылдың сәуірінде ол Швейцарияның сыртқы істер министрі Мишелин Калми Рейдің Тегеранға сапарын сынға алды, онда ол Иран президенті Махмуд Ахмадинежадпен кездесіп, Швейцария компаниясына Ираннан табиғи газ сатып алу үшін миллиардтаған долларлық келісімшартты қамтамасыз етуге көмектесті. Лаудер Бернде өткен баспасөз конференциясында: "Швейцарияның Иранға төлеп отырған ақшасы бір күні не исраилдіктерді өлтіруге арналған қару сатып алуға, не американдықтарды өлтіруге арналған қару сатып алуға, не ядролық қаруды жеткізе алатын зымыран сатып алуға жұмсалуы мүмкін" деді. Лаудер сонымен қатар дипломатиялық күш-жігерін Еуропалық бизнесті Ираннан шығуға көндіруге жұмсады. 2010 жыл...

Консервативті белсенділік және қайырымдылық

Лаудер 2016 жылы Secure America Now (SAN) ұйымына 1,1 миллион доллар қайырымдылық жасады. Сол жылы САН АҚШ-тағы сайлау алдындағы өзгерістерге ұшыраған штаттарда мұсылмандарға қарсы әлеуметтік желілердегі бейнелерді таратты. Лаудер видеоларды жоққа шығарды; өкіл "Иранның ядролық келісіміне қарсы жұмыстарына қолдау көрсету" (2015 жылы жасалған) және "топтың басқа да іс-әрекеттеріне қатысы жоқ" деп топқа қаржы қорын бергенін айтты; өкіл Лаудер "мәзһабтар аралық құрмет пен диалогты" қолдайтынын және "мәзһабты адамдарды қорлауға ешқашан қатыспайтынын" айтты. Аталған бейнероликтер Дональд Трамптың жақтастарының сайлауға қатысуын арттыру үшін жасалған болуы мүмкін. 2016 жылдан бері Лаудер Дональд Трампқа қолдау білдіретін ұйымдарға 1,6 миллион доллардан астам қаржы берді. Ол Дональд Трамптың 2020 жылғы президенттік науқанына 200 000 доллар қаржы қосты. 2020 жылы Лаудер Нью-Йорктегі қылмыстық сот реформасына қарсы шыққан жаңа тәуелсіз шығыс тобына 1,7 миллион доллар берді. Лаудер Трампқа 2019 жылы Гренландияны Даниядан сатып алу идеясын ұсынды. Ол Данияның қабылдамаған келісімшарт бойынша аралас болуды ұсынды. Оның қатысуы алғаш рет Питер Бейкер мен оның әйелі Сьюзан Глассердің 2022 жылы жарық көрген "The Divider" кітабында баяндалды. Оның ағасы Кэти Хохулдың 2022 жылы Нью-Йорк губернаторы лауазымына үміткер болуына қолдау көрсетті, бірақ Рональд өзі республикашыл талапкер Ли Зелдинге 11 миллион доллар берді.

Израиль белсенділігі

Лаудер Израильді көпшілік алдында бірнеше рет қорғап келді және премьер-министр Беньямин Нетаньяхуның одақтасы ретінде қарастырылады. 2012 жылдың мамыр айында ол Ирландияның вице-премьері және сыртқы істер министрі Эмон Гилмордың Батыс жағалаудағы Израиль қоныстарында жасалған өнімдерге Еуропалық Одақ көлемінде импортты тыйым салу туралы ұсынысына "қатысқан" жауап берді. Гилмор бұл "заңсыз" деп атап өтті және Израиль мен палестиналықтар арасындағы бейбітшілікке "мүмкін емес" деп жауап берді. Лаудер: "Бұл бойкот шақырулары - циникалық және екі жүзділік. Министр Гилмор Таяу Шығыстағы жалғыз либералды демократияға қарсы тұрып, аймақтағы апатты тудырушылар туралы үнсіз қалуда: Асад, Ахмадинежадтар және олардың одақтастары Хезболла мен Хамас". Ол "Батыс жағалаудағы аумақтар заң бойынша даулы болып, заңсыз басып алынған емес" деп қосты. 2011 жылы 28 маусымда Халықаралық еврей парламентарийлері кеңесінде Лаудер Израиль премьер-министрі Беньямин Нетаньяхуді бірқатар қателіктер үшін, соның ішінде қыркүйекте БҰҰ-да Палестина мемлекетінің құрылуы туралы дауыс беруге бағытталған дипломатиялық жоспардың жоқтығы және Израиль-Палестина бейбіт процесінің бөлігі ретінде келіссөздер жүргізу үшін алғышарттар қою үшін, деп айыптады. Алайда, 2012 жылдың маусым айында Израиль премьер-министрі Беньямин Нетаньяхудың Бар-Илан университетінде сөйлеген сөзінің үшінші жылдығында Лаудер The Wall Street Journal және басқа газеттерде толық бетті жарнама жариялады, онда ол Палестина президенті Махмуд Аббасты келіссөз үстеліне оралуға шақырды. "Президент Аббас, келіссөздер ұсынысын қабыл алыңыз. Бейбітшілік орнату үшін екі тараптың қатысуы қажет", - деп жазды Лаудер.

10-арна

Лаудер Израильде көптеген ірі медиа-саттықтарға қатысқан, оның ішінде 10-шы телеарнаның коммерциялық бөлігін сатып алған. 2011 жылдың қыркүйегінде Израиль БАҚ-ы Лаудер телеарнаның басшыларына арнада 2011 жылдың қаңтар айында таратылған профильге қатысты бизнесмен Шелдон Адельсоннан жеке кешірім сұрауы үшін қатты қысым жасағанын жариялады. Кешірімхатта: "Жобақтың эфирге шығарылғаннан кейін біз айыптауларды тексердік. Біздің тексеруіміз айыптаулардың және мүлдем жалған екенін көрсетті. Біз бұл айыптауларды хабарландырудан бұрын тексермегенімізге қатты өкінеміз". Лаудердің кешірім сұрауынан кейін телеарнаның жаңалықтар жетекшісі Реудор Бензиман, оның жаңалықтар редакторы Рути Юваль және оның жүргізушісі Гай Зохар (осы пост 10-шы арнада жалғасады) отставкаға кетті. Жоғарыда егжей-тегжейлі сипатталған Лаудерге (ол уақытқа дейін арнаның соңғы ірі қаржыгері болған) шабуылдар салдарынан ол өзінің қаржылық қолдауын қайта қарастыруға шешім қабылдады. Егер арна қаржыландырудан айырылса, онда 2011 жылдың қазан айынан кейін де қазіргі стандартпен жұмыс істеу қиынға соғады. 2011 жылдың 3 қарашасында Теледидар мен радионың екінші органы бұл мәселе бойынша шешім қабылдады, онда ол арнаның Адельсоннан кешірім сұрауы орынды деп шешті және "Каннел 10 акционерлерінің жаңа мазмұнға немесе тіпті кешірім мәтініне араласқаны туралы ешқандай дәлел келтірілмеген, бұл жаңалықтар компаниясы мен хабар таратудан зардап шеккен адам арасында келісілген ".

Жеке өмір

Лаудер Джо Кароль (Кнопф) Лаудермен тұрмысқа шыққан. Олардың екі баласы бар, Эрин және Джейн. Лаудердің қызы Джейн Федералдық резервтің бұрынғы мүшесі Кевин Уоршқа тұрмысқа шықты. 1985 жылы ол "Америкада зорлық-зомбылық қылмысымен күресу" атты кітап шығарды. 2007 жылы The New Yorker журналында Лаудердің профилі оның резиденцияларын, соның ішінде Манхэттендегі үш мүлікті, Шығыс 70-ші көшедегі таунхаусты, Шығыс 52-ші көшедегі Рокфеллер қонақ үйін, сондай-ақ 740 Парк-авенюдегі пәтерді қамтиды. Сондай-ақ, Флорида, Лондон, Париж және Уэйнскотт, Лонг-Айленд қалаларындағы үйлер де аталған. Ол 2023 жылдың желтоқсан айында Рокфеллер қонақ үйін сатты.