Кіріспе

"Сапар" - Вирджиния Вульфтың 1915 жылы "Duckworth" баспасында басылып шыққан алғашқы романы.

Даму және алғашқы жоба

Вулф "Сапар" атты еңбегін 1910 жылы (бәлкім, 1907 жылы) бастаған және 1912 жылы алғашқы жобаны аяқтаған. Романның ұзақ және қиын кезеңдері болды; ол 1915 жылға дейін жарияланбады, өйткені ол Вулфтың психологиялық тұрғыдан осал болған кезеңінде жазылды. Ол депрессияға ұшырап, бір кезде өзін-өзі өлтіргісі келді. Нәтижесінде шыққан шығармада оның кейінгі шығармаларында өркендейтін барлық тұқымдар бар: жаңаша баяндау стилі, әйелдік санаға, жыныстық қатынасқа және өлімге назар аудару. 1981 жылы Луиза ДеСальво "The Voyage Out" романының бастапқы атауын "Мелимброзия" деп өзгертіп, басқа нұсқасын шығарды. Профессор ДеСальво жеті жыл бойы романның мәтінін қайта құру жобасында жұмыс істеді, өйткені ол 1912 жылы, Вулфтың күрделі түзетулерін бастамас бұрын пайда болуы мүмкін еді. Ол Вулфтың жеке қағаздарынан 1000-нан астам қолжазба беттерін қарап шығып, жұмыстың ерте нұсқаларын кішкентай ұйымдастырушылық сылтаулармен, мысалы, қолданылған сияның түсі немесе қаламның соңғы жазбасын қай жерде тоқтатқанын байқады. ДеСальвоның "Мелимброзия" романының мәтінін Вулфтың бастапқыда ойлағанындай қалпына келтіруге тырысады, онда гомосексуализм, әйелдер құқығы және отаршылдық сияқты мәселелер туралы ашық саяси пікірлер бар. ДеСальвоның айтуынша, Вулфты "қауымдастары Британияны ашық айыптау туралы осындай ашық мәлімдеме жариялауы оның жаңа бастаған мансабы үшін апатты болатынын ескертті". Бұл шығарма үлкен өзгерістерге ұшырап, қазір "Сапар" деп аталатын романға айналды, ол түпнұсқадағы саяси ашық-айқындықты жоғалтады. ДеСальвоның басылымын 2002 жылы Cleis Press баспасы қайта басып шығарды.

Сюжет

Рейчел Винрасс әкесінің кемесімен Оңтүстік Америкаға жолға шығады және өзін-өзі тану курсына шығады, бұл қазіргі заманғы мифтік сапардың бір түрі. Жолаушылардың бір-біріне сәйкес келмейтін үйлесімсіздігі Вулфқа Эдвард өмірін сатиралық етіп көрсетуге мүмкіндік береді. Романда Клариса Даллоуэй, Вулфтың кейінгі романының басты кейіпкері, миссис Даллоуэй таныстырылады. Қалған екі кейіпкер Вулфтың өміріндегі маңызды тұлғалардан үлгі алған. Сент-Джон Хирст - Лайтон Стречидің ойдан шығарылған бейнесі, ал Хелен Амброуз - Вулфтың қарындасы Ванесса Беллдің әсерінен жасалған. Рейчелдің Лондон маңындағы оқшау өмірден азаттыққа, қиындыққа толы ақыл-ойымен сөйлеуге және өзін-өзі тануға дейінгі сапары, Вулфтың репрессивті үй ішінен Блумсбери тобының ақыл-ойына дейінгі саяхатты бейнелейді. Романның соңында Рейчел Винрейс қызбадан қайтыс болады.

Сыни қабылдау

1926 жылы жазған Э. М. Форстер оны "жаңадан шыққан, қайғылы, рухтандырылған кітап" деп сипаттады, оның көрінісі кез келген картада табылмайтын Оңтүстік Америка және кез келген теңізде жүзбейтін қайықпен жеткізіледі, рухани шекаралары Ксанаду мен Атлантиді қосқан Америка". Он жыл бұрын ол кітапты қарап шығып, былай деп жазды: "Бұл мүлдем қорқынышты емес. Бұл кітап бірлікке жетеді, бұл "Желкенішті биіктіктер" сияқты, бірақ басқа жолмен". Әдебиеттанушы Филис Роуз романның кіріспесінде: "Вульфтің кейінгі романы жастық шақтың қызығушылығын осыншалықты тамаша түсірмейді" деп жазады. Сонымен қатар өмірдің қызықтылығы мен қиындықтары. Кітаптың соңында бір қарт кісі: "Өмір сүргің келсе, қорқақ емессің" дейді. "Бұл қорқақ болудың қарама-қарсы түрі. Мен өзім жүз жыл өмір сүргім келеді. Ойлап көріңізші, не нәрселер болады екен!"

АҚШ-тағы басылым үшін Вулфтың шолу көшірмелері

1920 жылы АҚШ-та қайта шығарылғанға дейін Вулфтың өзінің өзгертілген нұсқаларын жазу үшін қолданған алғашқы басылымының екі данасы бар. Біріншісі АҚШ-тағы жеке коллекцияда. Екіншісін 1976 жылы Сидней университеті Лондонның кітап дүкенінен сатып алды. Бұл көшірме Сидней университетінің сирек кездесетін кітаптар жинағының ғылыми бөліміне қате жіберілді, өйткені қоңырау нөмірі сол жинақтың нөмірлеріне ұқсас болды. 2021 жылы қайта каталогтастыру кезінде қайта ашылды. Бұл көшірмеде екінші көшірмедегі жазбалардың көміртек көшірмелері бар, сонымен қатар, бірегей түрде, Вулфтың жазбалары мен кейбір өшірулер (25-тарауда) қызғылт сиямен жазылған. Бұл дананың алдыңғы бетінде Вулфтың аты жазылған. Университет көшірмені цифрлық түрге көшіріп, жариялады.