Кіріспе

1979 жылғы ай 1979 жылғы желтоқсанда мынадай оқиғалар болды:

1979 жылдың 1 желтоқсаны (сенбі)

Оңтүстік Иллинойс Университетінің Эдвардсвилл (SIUE) Кугарс командасы АҚШ-та NCAA I дивизионының колледждік футбол чемпионатында 3 - 2 есебімен Тампа қаласында Клемсон Тайгерсін жеңіп алды. Исландиялық кәсіби баскетбол лигасының американдық баскетболшысы Дэнни Шоуз Боргарнес қаласында Скаллагримурға қарсы ойын кезінде Рейкьявиктің Арман командасы үшін 100 ұпай жинады.

1979 жылдың 4 желтоқсаны (сексенбі)

АҚШ президенті Джимми Картер 1980 жылғы АҚШ президенттік сайлауында қайта сайлануға ниетті екенін мәлімдеді және вице-президент Уолтер Мондейл оның кандидатурасына қайтадан ие болатынын мәлімдеді. Англиядағы Кингстон-апон-Халл қаласындағы Хасти өртінде үш бала қаза тауып, Ұлыбританияның ең көп кісі өлтірушісі Брюс Джордж Питер Лиді іздеу басталды.

1979 жылдың 8 желтоқсаны (сенбі)

Индонезия үкіметі президент Сукарноның режиміне қарсы 1965 жылы сәтсіз төңкеріс жасалғалы бері қамауда отырған 2045 тұтқынды босатты. Индонезия үкіметі "қатал коммунистер" деп атаған тағы 61 саяси тұтқын 1980 жылы сотқа дейін ұсталды. АҚШ-тың Луизиана штаты бір ғасырдан астам уақыттан бері бірінші рет республикалық губернаторды сайлады, АҚШ-тың өкілі Дэвид С. Трен екінші турда демократ Луис Ламбертті жеңді. Ол кезде Демократиялық партияның тіркелген сайлаушылары тіркелген республикашылдардан 22:1 есебімен басым болды, бірақ Ламберттің қарсыластары Демократиялық партияның алғашқы сайлауында Треенді қолдады. Өлім: 62 жастағы француз бизнес-жүргізушісі Роберт Хок, ауырып жатқан Картье зергерлік фирмасын сатып алып, қайта жаңғыртты, Париждегі кеңсесі алдындағы көшеден өтіп бара жатқанда өлтірілді.

1979 жылдың 9 желтоқсаны (жексенбі)

Мұхаммед Каддафи бастаған Ливия араб елі Палестинаны азат ету ұйымымен (ПАҰ) қарым-қатынасын үзді және Триполидегі бюросын жапты, ПАҰ өкілдері Каддафидің палестиналық өкілдердің Израильге қарсы мақсаттарына жету үшін партизандық соғысқа негізінен сүйенуіне қарсылық көрсетті. Бұл қақтығыс Каддафидің Палестинаны азат ету халықтық майданындағы палестиндік командаларды Египеттегі Суэц каналын қиратуға және Мысырдың Израильмен бейбіт келісім жасасқанына қарсы жауап ретінде Мысырдың мұнай кен орындарын қиратуға шақырғаннан кейін болды. Қайтыс болды: 84 жастағы Фултон Шин, американдық католик архиепископ және теледидар евангелисті

1979 жылдың 10 желтоқсаны (дүшәмбе)

Каосунг оқиғасы Тайваньда Каосунг қаласындағы полиция Біріккен Ұлттар Ұйымының Адам құқықтары күніне орай өткен митингті және шамамен 10 000 демонстрантты тосқауылдаған кезде орын алды. Formosa саяси журналымен байланысы бар сегіз оппозициялық көшбасшы тұтқындалды. Ол кезде Гоминьдан Тайваньдағы, ресми түрде Қытай Республикасындағы жалғыз заңды саяси партия болды. Ирандық тұтқындық дағдарысы басталғаннан бері тұтқынға алынған АҚШ елшілігінің қызметкерлерінің біріне алғаш рет американдық баспасөздің сұхбатын беруге рұқсат берілді. Тегерандағы қоршалған елшілікте күзетші болған АҚШ теңіз әскерінің сержанты Уильям Галлегосты ұстаған студенттер Джордж Льюис пен Фред Френсис сұхбатқа алды. Ол: "Бұл жердегі студенттер бізге өте жақсы болды", - деді. Бізге бұл жерде не істеп жүргенімізді, біздің нақты жұмысымыз қандай екенін сұраған жоқ. Біз бәріміз бір-бірімізді көре аламыз. Әркім жақсы" Оңтүстік Африкадағы ақ нәсілді азшылықтың үкіметі өзінің кейбір ережелерін жартылай жеңілдетті. Ол апартеидтік нәсілдік сегрегация саясаты аясында ауруханалар мен кинотеатрлар сияқты жеке бизнестерге ақ нәсілді емес клиенттерді қабылдауға рұқсат беретін рұқсаттарды жаңартудың қажеті жоқ деп жариялады.

1979 жылдың 12 желтоқсаны (сәрсенбі)

НАТО-ның қос бағытты шешімі Солтүстік Атлант келісім ұйымының мүшелері Варшава келісімінің елдеріне орта қашықтықтағы баллистикалық зымырандар мен аралық қашықтықтағы баллистикалық зымырандардың өзара шектелуін ұсынды. Ұсынысқа келіспеушілік туындаған жағдайда НАТО Батыс Еуропаға орта қашықтықтағы ядролық қаруды көбірек орналастыратыны туралы қауіп-қатер қосылды. Бұл "Еуромиссикалық дағдарыс" деп аталатыннан кейін болды. 8,2 балдық Тумако жер сілкінісі Колумбия мен Эквадорды ең жоғары Меркалли дәрежесінде IX (Қырық) қаттылықпен сілкіндіріп, кем дегенде 300 адамды өлтірді және үлкен цунами тудырды. Су тасқыны Колумбияның жағалауындағы алты балық аулау ауылында өмір сүрген адамдарды алып кетіпті. Оңтүстік Корея армиясының генерал-майоры Чун Ду Хван, армияның қауіпсіздік командалығының бастығы, армияның штаб бастығы, генерал Чжон Сун Хва және басқа да бірнеше генералдарды бұрынғы президент Пак Чун Хиді өлтіруге қатысы бар деп айыптап, рұқсатсыз тұтқындауға бұйрық берді. Генерал Чонның жансакшылары Қорғаныс министрлігінің бас кеңсесінде Чунның сарбаздарымен атыс-шабысқа түсті. Генерал Чун премьер-министр Шинге 16 жоғары лауазымды офицердің тұтқындалуынан қалған бос орындарды Чуннің таңдауымен толтыруды талап етті. Еріктелмеген Зимбабве Родезиясы мемлекеті британдық бақылауға оралды және Оңтүстік Родезия атауын қайтадан қолданды.

1979 жылдың 18 желтоқсаны (сексенбі)

Рим-католик шіркеуі швейцариялық либералды теолог әрі діни қызметкер Ханс Кюнгқа "рим-католик дінінің ежелгі ілімдеріне" үнемі күмән келтіргені үшін айып тақты. Германияның Тюбинген университетінің профессоры, отец Кюнгтың есімі Латын тілінде жазылған және Иман ілімі қауымының префекті кардинал Франжо Шепердің қолы қойылған Ватикан декларациясында атап көрсетілген. The Black Hole, Walt Disney Productions-тың ата-аналар басшылығының (PG) рейтингісі берілген алғашқы фильмі, Ұлыбританияда ("A" рейтингісімен) көрсетілді және үш күннен кейін АҚШ пен Канадада жарық көрді. Өндіріс пен жарнама үшін жалпы бюджеті 26 миллион доллар болған бұл фильм сол уақытқа дейін Дисней студиясы шығарған ең қымбат фильм болды.

1979 жылдың 19 желтоқсаны (сәрсенбі)

АҚШ Сенаты АҚШ Өкілдер палатасының бұған дейінгі мақұлдауына сәйкес, 53-тен 44-ке қарсы дауыспен 1979 жылғы Chrysler Corporation Loan Guarantee Act-ті қабылдап, ауырып жатқан АҚШ автомобиль өндірушісін қаржылық құтқаруды бекітті. АҚШ президенті Картер 7 қаңтарда заңға қол қойып, 1,5 миллиард доллар мемлекеттік қарызды бекітті. Мүдар Бадран Иорданияның премьер-министрі қызметінен кетіп, оның орнына АҚШ-тағы Иорданияның бұрынғы елшісі Әбділхамид Шараф тағайындалды. Бадран 40 жаста болса да, сегіз айдан аз уақыттан кейін, 1980 жылы 4 шілдеде жүрек соғысынан қайтыс болды. Батыс Германиядағы Қызыл Армия фракциясының мүшесі, бұрынғы заңгер Зигфрид Хаг 15 жылға бас бостандығынан айырылды. Ол ауруы салдарынан жеті жылдан кейін босатылды. Оскар сыйлығын жеңіп алған "Крамер VS Крамер" фильмі, оның басты рөлдерін Дастин Хоффман мен Мерил Стрип өз балаларының асыраушылығын таласып, ажырасып жатқан жұп ретінде ойнады. New York Times сыншысы Винсент Канби оны "өзін-өзі тану үшін маңызды және өзін-өзі тану туралы ешқашан сөйлеспейтін сирек американдық фильмдердің бірі" деп сипаттады.

1979 жылғы 20 желтоқсан (сәрсенбі)

Бірінші дамыған маневрлі қайта кіру баллистикалық зымыран, AMaRV, АҚШ-тың Minuteman I-нің пайдалы жүгі ретінде ұшырылды және нысанаға жету үшін төмендеу кезінде өз траекториясын автономды түрде реттей алды. Оңтүстік Кореядағы әскери сот Кореяның бұрынғы Орталық барлау агенттігінің директоры Ким Чжэ Кю бастаған жеті адамды 26 қазанда президент Пак Чун Хиді өлтіргені үшін өлім жазасына кесіп отырды. Президент Пакты банкет кезінде атып өлтірген Ким сотқа: "Мен өмірім үшін жалбарынғым келмейді, өйткені мен өлімге лайық себеп таптым. Менің мақсатым - болашақта бейбіт үкімет құруға негіз жасау еді".

1979 жылдың 21 желтоқсаны (жұма)

Лондондағы Ланкастер үйінде Родезиядағы Азамат соғысында атысты тоқтату туралы құжаттарға қол қойылды, олар 28 желтоқсанда күшіне енді. Зимбабве Родезиясында сайланған бирасальдық үкімет премьер-министрі епископ Абель Музорева отаршылдық үкімет атынан қол қойды, ал Зимбабве Африка Ұлттық одағының Роберт Мугабе және Зимбабве Африка Халық одағының Джошуа Нкомо Патриотикалық фронт партизандар тобы үшін қол қойды. Қытай Халық Республикасы құрылғаннан бері алғаш рет коммунистік үкімет діни жетекшінің құлшылыққа тағайындалуы үшін қоғамдық рәсімдерге рұқсат берді, өйткені епископ Майкл Фу Тишань коммунистік үкімет тарапынан Пекиннің Рим католик епискобы ретінде куәландырылды. Фу епискобын, үкімет бекіткен Католик патриоттық қауымының басшысын, басқа епархиялардан келген сегіз католик епискобы құттықтады, олардың барлығы "әдеби киімді киген". Алайда, Фу Рим-католик шіркеуі емес, өз қауым мүшелері сайлағандықтан, Ватикан бұл рәсімді мойындаған жоқ. 1989 жылы Ватикан Пекиннің Рим-католик архиепископиясын қайтадан іске қосты. Филиппинде автобуста кем дегенде 43 жолаушы Рождество мерекесін тойлау үшін үйлеріне бара жатқанда, жүргізуші жолды бұрып, көлікті құлаған көпірден алып тастағаннан кейін қаза тапты. Филиппин Ұлттық темір жолы (PNR) компаниясы басқаратын автобус Илаган қаласының маңында, Вера тайфунынан сумен жуылған бетон көпірге жеткенде, Марана өзеніне құлады. Ұлттық хоккей лигасында қатарынан ең көп ойын өткізген рекордты Атланта флеймс командасының Гарри Унгер иеленді, ол флеймс жаттықтырушысы Ал Макнил Унгерді орындыққа отырғызғанда қатарынан 914-те тоқтады, бұл 1968 жылдың 24 ақпанынан бері алғаш рет Унгердің НХЛ-дің жоспарланған ойынына қатыспағаны. Бұл оқиға жергілікті Атланта Конституциясының репортері Унгердің "өзімшіл беделі" туралы айтқан және бұл белгі "әр ойын сайын оның командалық ойнауының жоқтығы туралы көбірек әңгімелерді қазып шығаратын сияқты" деп жазған күні болды. Унгердің рекорды 1986 жылдың 26 желтоқсанына дейін жеті жыл бойы сақталды, содан кейін Хартфорд Уэйлерстің Дуг Джарвисінен асып түсті.

1979 жылдың 22 желтоқсаны (сенбі)

АҚШ-та Pan American World Airways компаниясының National Airlines компаниясын сатып алуы Азаматтық авиация кеңесінің ұсынысы бойынша президент Джимми Картермен мақұлданды, бұл 45 жылдық авиакомпания брендінің аяқталуына әкелді. Ұлттық ұшақтардың барлық рейстері мен ұшақтары Pan Am деп аталды, ол АҚШ-тың төртінші ірі әуе компаниясы болды. Қаза тапқандар:

1979 жылғы 24 желтоқсан (сегізінші)

Басты қаржысын Франция мен тағы да 9 Батыс Еуропа елдері берген Еуропалық ғарыш агенттігі алғаш рет Жер орбитасына зымыран орнатқан. Кеңес Одағы Ауғанстанға шабуыл жасап, 40-шы Кеңес Армиясының 6000 жауынгерлік әскерін Азия еліне ұшып келді. Үш күннің ішінде әскерлер Кабулға басып кіріп, Аминді өлтіріп, оның орнына Бабрак Кармалды тағайындады. Бұл шабуыл тоғыз жылдан астам уақытқа созылатын соғысты бастады. Өлім: Руди Дуцке, 39 жаста, Батыс Германияның саяси белсендісі, 1968 жылы атыс кезінде алған жарақаттарынан қайтыс болды. 1968 жылы 11 сәуірде басына оқ атқан "Қызыл Руди" деп аталатын Дуцке жиі ұстамаларға ұшырап, Данияның Орхус қаласында достарына бара жатып ваннаға батып қалады.

1979 жылғы 27 желтоқсан (сәрсенбі)

Хафизулла Әмин, Ауғанстанның Халықтық Демократиялық партиясының коммунистік жетекшісі және 14 қыркүйектен бастап Ауғанстан Халықтық Демократиялық партиясының (АДПП) Бас хатшысы болған, мемлекеттік төңкеріспен құлатылды, "мемлекетке қарсы қылмыстар" үшін революциялық трибунал алдында сотталды және өлім жазасына кесілді. Чехословакияда жер аударылған бұрынғы премьер-министр Бабрак Кармал жаңа партияның бас хатшысы және жетекшісі болу үшін Кабулға ұшып келді. Төңкеріс осы аптаның басында Ауғанстанға ұшақтан жіберілген Кеңес Қызыл Армиясының жауынгерлік әскерлерінің қолдауымен жүзеге асты. Әминнің орнын алмастыру жоспарлары қыркүйектегі төңкерістен кейін, Кеңес одағының одақтасы Нұр Мұхаммед Тараки құлатылып, қаза тапқаннан кейін басталды. ТАСС совет баспасөз агенттігі Радио Кабулда сөйлеген сөзінде "Бүгін Амин мен оның қолбасшыларының, диқандық қасапшылардың, узурпаторлардың және ондаған мыңдаған отандастарымыздың өлтірушілерінің азаптау машинасы сындырылды" деп мәлімдеді және Амин мен "оның қолбасшылары" "америкалық империализмнің агенттері" болды деп қосты. Оңтүстік Каролина штатының Ланкастер қаласындағы Ланкастер округінің түрмесінде болған өрттен он тұтқын қаза тауып, тағы сегіз адам өрт сөнгенге дейін жарақат алды. Өрт кешкі сағат 6-да 150 жыл бұрын салынған, әйгілі американдық сәулетші Роберт Миллс жобалаған ғимараттың екінші қабатында басталды. 26 жасар Ричард Кит Джоб, Гастингс, Нью-Йорк, Гранд-Каньон ұлттық паркіне қарасты Рим-Трейлдің қарға қаланған шетінде тұрғанда, 122 метрден құлап, көз жұмды. Португалияның бірінші әйел премьер-министрі Мария де Лурдес Пинтасилго президенті Антонио Рамалхо Эанеске отставкаға кетуін ұсынды, бұл сайлауда жеңімпаз Франсиско де Са Карнейроның жаңа үкімет құруына жол ашты. "Кливленд Браунс" командасының Сэм Рутиглиано командасын 9 - 7 есебімен жеңіп алды, бұл керемет керемет аяқталуының арқасында және олардың жұлдызы Грег Пруитсіз, "Юнайтед Пресс Интернешнл" АФК Жыл жаттықтырушысы атанды.

1979 жылдың 29 желтоқсаны (сенбі)

"Терроризмді қолдаушы мемлекеттер тізімі" АҚШ Мемлекеттік департаментімен енгізілген және Таяу Шығыстағы төрт ел - Сирия, Ливия, Ирак және Оңтүстік Йемен - халықаралық терроризмді қолдау үшін дипломатиялық санкцияларға ұшыраған елдер ретінде анықталды. Сирия 40 жылдан астам уақыттан кейін тізімде қалады; 2021 жылға дейін тізімдегі басқа елдер - Иран, Куба және Солтүстік Корея.