Кіріспе

Жарыстық тау-шатырларға көтерілу жарыстық тау-шатырларға көтерілу спорты Жарыстық тау-шатырларға көтерілу - арнайы салынған жасанды тау-шатыр қабырғаларында (бұрынғы нұсқалары сыртқы табиғи тау-шатыр беттерінде өткізілген) жабық жерде өткізілетін реттелетін тау-шатырларға көтерілу жарысының түрі. Жарыспен альпинизмнің үш түрі - қорғасынға көтерілу, боулдеринг және жылдамдықпен көтерілу. Бірнеше пәннің нәтижесі "қосылған" форматта барлық кезеңнің жеңімпазын (немесе "қосылған" жеңімпазды) анықтау үшін пайдаланылуы мүмкін. Жарысқа арналған альпинизмді кейде "спорттық альпинизм" деп атайды, бұл алдын ала бұғатталған қорғасын альпинизмге берілген атау. 1988-1989 жылдары Француз Федерациясы мен Пол Брассет UIAA-ны бәсекелестікке шығуды реттеуге және басқаруға сендірді; жарыстар жабық жасанды альпинист қабырғаларында өткізілетіндігі туралы келісілді. 2021 жылдың 3-6 тамызында Альберто Гинес Лопес пен Янжа Гарнбрет Токио Олимпиадасында ерлер мен әйелдер арасында альпинизмнен алтын медальдар жеңіп алды. Токио Олимпиадасынан кейін 2024 жылғы Париж Олимпиадасында тек қорғасыннан лақтыру мен боулдерингті бір медаль сайысына біріктіретіндігі, ал жылдамдықпен лақтыру жеке медаль сайысына бөлініп шығатыны жарияланды.

Жарыс жетекшісін көтеру

Жарыспен бірге көтерілу кезінде бәсекелестердің 6 минуты бар, олар қиын және әдетте айтарлықтай жоғары, алдын ала бұғатталған спорттық көтерілу жолынан (оларды қорғау үшін алдын ала орнатылған жылдам тартылулармен), оны маршрут құрастырушы құрастырған. Тау-кенді өрлеушіге бір рет ғана жолға шығуға рұқсат етіледі.

Жарысқа арналған боулдеринг

Жарыс боулдерингі кезінде бәсекелестерге белгіленген уақыт аралығында бірнеше қысқа боулдерингі проблемаларын ең аз құлаумен "шешеді".

Олимпиада ойындары

2016 жылдың тамызында 2020 жылғы Олимпиада ойындарына алғаш рет альпинизм енгізілетіндігі туралы хабарланды.

Белгілі бәсекелестер

2023 жылға қарай тарихтағы ең табысты жалпы ерлер арасындағы жарысқа шыққан альпинист - австриялық альпинист Якоб Шуберт, одан кейін чех альпинисті Адам Ондра және француз альпинисті Франсуа Легран. Легран - ең табысты жетекші бәсекелестік альпинист, Австриялық альпинист Килиан Фишхьюбер - ең табысты боулдерингтік бәсекелестік альпинист, ал қытайлық альпинист Чжун Цисин - ең табысты жылдамдықтағы бәсекелестік альпинист. 2023 жылға қарай тарихтағы ең табысты жалпы әйел жарыс альпинисі словен альпинисі Янжа Гарнбрет, оның соңынан француз альпинисі Сандрин Левет және австриялық альпинист Анжела Эйтер келеді. Гарнбрет сонымен қатар ең табысты жетекші бәсекелестік альпинист, Левет сонымен қатар ең табысты боулдерингтік бәсекелестік альпинист, ал ресейлік альпинист Татьяна Руйга ең табысты жылдамдық бәсекелестік альпинист. 2023 жылдан бастап Гарнбрет барлық уақыттағы ең басым бәсекелестік альпинист, еркек немесе әйел.