Кіріспе
Жарыстық тау-шатырларға көтерілу жарыстық тау-шатырларға көтерілу спорты Жарыстық тау-шатырларға көтерілу - арнайы салынған жасанды тау-шатыр қабырғаларында (бұрынғы нұсқалары сыртқы табиғи тау-шатыр беттерінде өткізілген) жабық жерде өткізілетін реттелетін тау-шатырларға көтерілу жарысының түрі. Жарыспен альпинизмнің үш түрі - қорғасынға көтерілу, боулдеринг және жылдамдықпен көтерілу. Бірнеше пәннің нәтижесі "қосылған" форматта барлық кезеңнің жеңімпазын (немесе "қосылған" жеңімпазды) анықтау үшін пайдаланылуы мүмкін. Жарысқа арналған альпинизмді кейде "спорттық альпинизм" деп атайды, бұл алдын ала бұғатталған қорғасын альпинизмге берілген атау. 1988-1989 жылдары Француз Федерациясы мен Пол Брассет UIAA-ны бәсекелестікке шығуды реттеуге және басқаруға сендірді; жарыстар жабық жасанды альпинист қабырғаларында өткізілетіндігі туралы келісілді. 2021 жылдың 3-6 тамызында Альберто Гинес Лопес пен Янжа Гарнбрет Токио Олимпиадасында ерлер мен әйелдер арасында альпинизмнен алтын медальдар жеңіп алды. Токио Олимпиадасынан кейін 2024 жылғы Париж Олимпиадасында тек қорғасыннан лақтыру мен боулдерингті бір медаль сайысына біріктіретіндігі, ал жылдамдықпен лақтыру жеке медаль сайысына бөлініп шығатыны жарияланды.
the sport of competitive rock climbing
Competition climbing is a form of regulated rock climbing competition held indoors on purpose built artificial climbing walls (earlier versions were held on external natural rock surfaces). The three competition climbing disciplines are lead climbing, bouldering, and speed climbing. The result of multiple disciplines can be used in a "combined" format to determine an all round winner (or the "combined" winner). Competition climbing is sometimes called "sport climbing", which is the name given to pre bolted lead climbing. In 1988–89, the French Federation and Paul Brasset convinced the UIAA to regulate and administer competition climbing; it was agreed that events would be held on indoor artificial climbing walls. During August 3–6, 2021, Alberto Ginés López and Janja Garnbret won the first ever men's and women's Olympic climbing gold medals at the Tokyo Olympics, in the newly created combined event consisting of all three disciplines. After the Tokyo Olympics, it was announced that the 2024 Paris Olympics would only combine lead climbing and bouldering into a single medal event, with speed climbing split out into a standalone medal event.
Жарыс жетекшісін көтеру
Жарыспен бірге көтерілу кезінде бәсекелестердің 6 минуты бар, олар қиын және әдетте айтарлықтай жоғары, алдын ала бұғатталған спорттық көтерілу жолынан (оларды қорғау үшін алдын ала орнатылған жылдам тартылулармен), оны маршрут құрастырушы құрастырған. Тау-кенді өрлеушіге бір рет ғана жолға шығуға рұқсат етіледі.
Жарысқа арналған боулдеринг
Жарыс боулдерингі кезінде бәсекелестерге белгіленген уақыт аралығында бірнеше қысқа боулдерингі проблемаларын ең аз құлаумен "шешеді".
Олимпиада ойындары
2016 жылдың тамызында 2020 жылғы Олимпиада ойындарына алғаш рет альпинизм енгізілетіндігі туралы хабарланды.
Белгілі бәсекелестер
2023 жылға қарай тарихтағы ең табысты жалпы ерлер арасындағы жарысқа шыққан альпинист - австриялық альпинист Якоб Шуберт, одан кейін чех альпинисті Адам Ондра және француз альпинисті Франсуа Легран. Легран - ең табысты жетекші бәсекелестік альпинист, Австриялық альпинист Килиан Фишхьюбер - ең табысты боулдерингтік бәсекелестік альпинист, ал қытайлық альпинист Чжун Цисин - ең табысты жылдамдықтағы бәсекелестік альпинист. 2023 жылға қарай тарихтағы ең табысты жалпы әйел жарыс альпинисі словен альпинисі Янжа Гарнбрет, оның соңынан француз альпинисі Сандрин Левет және австриялық альпинист Анжела Эйтер келеді. Гарнбрет сонымен қатар ең табысты жетекші бәсекелестік альпинист, Левет сонымен қатар ең табысты боулдерингтік бәсекелестік альпинист, ал ресейлік альпинист Татьяна Руйга ең табысты жылдамдық бәсекелестік альпинист. 2023 жылдан бастап Гарнбрет барлық уақыттағы ең басым бәсекелестік альпинист, еркек немесе әйел.