Кіріспе

Бату Аранг - Малайзияның Селангор штатындағы Гомбак ауданындағы қала. Бұл аймақта көмір алғаш рет 1908 жылы британдық билік өкілдері коммерциялық тұрғыдан тиімді болатын және темір жол жүйесін қорек ететін көмірдің үлкен қорларын тапқан кезде ашылды. Қала ағылшындар кен өндіруді бастаған кезде құрылған. 1915 жылы Бату Аранг пен Куангты байланыстыратын темір жол жүйесі көмірді елдің қалған бөлігіне тасымалдау үшін салынған. Көмір өндірісі мен сұранысының артуымен Куала-Лумпурға және одан темір жол қызметтерінің көлемі ұлғайды. Бату Арангтан көмірге сұраныс Бірінші дүниежүзілік соғысқа байланысты көтерілді, бұл көмір импортының азаюына әкелді. Жергілікті көмір теміржол компанияларына, электр станцияларына, қалайы шахталарына, су көмірін шығаратын кемелерге және соңғы тұтынушыларға сатылатын. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде 1942 жылы британдық билік тау-кен жұмыстарын тоқтатты және Жапон әскерлері Бату Аранға жақындаған кезде электр станциясы мен негізгі қосалқы станцияны жойды. Жапондықтар сол аймақты басып алған кезде олар зақымдалған жабдықтарды жөндеп, көмір қазып алуға көбірек адамдарды жалдады. Алайда, олардың қазба әдістері көмір кенішінде апатты әсер қалдырды, өйткені олар тек жер бетіндегі қазбаларға назар аударды. Екінші дүниежүзілік соғыстың соңында Жапония берілсе, Малайя кен орындары кен қазуды қайта бастады, бірақ жапондықтардың дұрыс емес қазу әдістері, жаңа жабдықтарды жеткізуді кешіктіру, еңбек ереуілдері, өрт, су тасқыны, шығындардың өсуі, көмір бағасының өсуі және мұнайдан бәсекелестік сияқты проблемаларға тап болды. Осы проблемалар 1960 жылы 30 қаңтарда көмір шахтасының тұрақты жабылуына әкелді. Кен орындары жабылғаннан кейін көптеген кеншілер мен жұмысшылар қаладан көшіп кетті және көптеген ғимараттар қираған күйге айналды, көмір кеніші суға толды, жер топырағы эрозияға ұшырады, Куангтан темір жол желісі бөлшектеліп, Бату Арангтағы темір жол қызметі тиімді аяқталды. Осыған қарамастан, кейбір тұрғындар қалада қалды және дүкендер, нысандар мен жайлылықтар жұмыс істеуін жалғастырды. 2011 жылдың 16 қазанында қала өзінің құрылғанына 100 жыл толып, тұрғындарының экономикалық перспективаларын арттыру және оны Селангордың ең маңызды туристік жерлерінің біріне айналдыру үшін мұралық қала мәртебесіне ие болды.

Британдық Малайя дәуірі

Көмірді алғаш рет 1908 жылы Малайяда Олу Селангордың Раванг маңындағы қалайыны іздеген малай хажи Абдул Хади ашқан. Үлгілер Куала-Кубудағы кен инспекторына жіберілді, ол оларды Малай мемлекеттерінің геологиялық зерттеу департаментіне жіберді, ол геологты табылған жерді зерттеуге жіберді және осы жерде көмірдің үлкен кен орындары бар екенін анықтады. Федеративтік Малай мемлекеттерінің темір жолы (FMSR) - әсіресе қалайы өндіру қызметі - елде жеке кәсіпкерлікпен айналысуға мүмкіндік беру үшін үлкен сұраныс болды. Көмір өндіру бойынша тендерге бірнеше мүдделі тараптар қатысты. Джон Арчибальд Расселл өзінің фирмасы Дж. A. Russell and Co. компаниясы, бірақ оның орнына Rawang Federated Malay States Coal Syndicate Ltd компаниясына тапсырыс берілді. Компания алмаз бұрғышы мен қолмен бұрғылау құралдарын қолдана отырып, көмірді қазып бастайды, бірақ екі жылдан кейін компания кен орнының коммерциялық құны жоқ екенін анықтағаннан кейін Бату Аранға қызығушылық таныта бастады. Содан кейін компания кен өндіру концессиясын 1913 жылы Джон Арчибальд Расселге сатып жіберді. Алайда, сол жылы резеңке бағасы әлем бойынша төмендеді және резеңкеге қатысты акцияларды сатып алуды ойлаған көптеген адамдар қызығушылықтарын жоғалта бастады. Нәтижесінде Расселлге өзінің бұрынғы инвестицияларының бір бөлігін сату керек болды және 1914 жылдың 20 маусымында өзінің серіктестерінің көмегімен Malayan Collieries Limited компаниясының негізгі акционері болды. Содан кейін Малайя кен орындары Дж. А. Расселл және оның серіктестері бас менеджерлер мен хатшылар болды, ал оның компаниясы 1500000 долларлық капитал шығарды, оның ішінде 500000 доллар жұмыс капиталы болды, онда ол 10 мен 20 миллион тонна көмірдің арасында болжанған көмір кен орындары негізінде құрылды және көмірге сұраныс жылына 200 000 тонна шамасында болды. Компания көмір кен орындарын жалға алды, олардың ішінен жерүсті қондырғылары мен кеншілердің тұрғын үйлері жасалды. Тау-кен техникасы Ұлыбритания мен АҚШ-тан тапсырыспен алынған. Кейін көмір өндіру өнеркәсібін қамтамасыз ету үшін құрылған ауыл "Тау көмірін" білдіретін малай сөзінен "Бату Аранг" деп аталды. Компания тау-кен инженері Т. С. Макколлді тау-кен жұмыстарын басқаруға жалдаған. Кейін Федеративтік Малай мемлекеттері темір жолы Куангтан Бату Аранға дейін 7 мильді (11 км) қамтитын қосымша темір жол желісін салуға келісті; жаңа желі 1 миллион долларға шығып, 1915 жылы жол қозғалысына ашылды. Теміржол компаниясы сондай-ақ шахта компаниясына шаңу үшін жасалған локомотив сатып берді. Алған шығындарында тау-кен компаниясы Бату Аранг станциясынан шұңқырдың басына дейінгі жолдың құрылыс шығындарын төлеуге келісті. Бастапқыда Бату Аранг пен Куала-Лумпур арасында күн сайын бір ғана пойыз жүретін, бірақ көмір өндірісі мен сұранысының артуымен жиілігі өсті. Шахта компаниясы сондай-ақ магистральды шахта аумағына жалғастыратын жолды да салды. Бұқа арбалар кен өндіруге арналған жабдықтар мен заттарды кен өндіру аймағына тасуға пайдаланылды. Бұрын бұқа арбасы жергілікті тұтынушыларға көмір тасуға пайдаланылған. Бастапқы өнім аз болды; шахтада шахтаның шағын көлемінде және төмен сұраныста болғандықтан, күніне орташа есеппен 60 тонна көмір өндірілді; импорттық көмір оңай қол жетімді болды. Көмірдің көп бөлігі кен орнының тұтынуына пайдаланылды және 1916 жылы Бату Арангтан көмір Малайзиядағы ең ірі екі еуропалық қалайы шахтасына жеткізілді. Көмір бағасы салыстырмалы түрде төмен болды; Бату Аранг станциясында тоннасы 5 долларға сатылды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Batu Arang көмірінің сұранысы көмір импорты азайып, кейін тоқтаған кезде көтерілді; одан кейін кен өндіруші компания жаңа сұранысқа жауап беру үшін жаңа сайдингтер салды. 1939 жылдан бастап тау-кен компаниясы өзінің меншігінде 27 шақырым темір жолды пайдалану арқылы көмір мен басқа да өнімдерді FSMR жүйесіне жеткізді. Бату Аранг көмірінің негізгі тұтынушылары темір жолдар, электр станциялары және қалайы шахталары болды, онда 1937 жылы қалайы дренаждарға 700 тонна көмір сатылды, содан кейін Перак өзені гидроэлектр компаниясы (500 тонна), ФМСР (450 тонна), Бангсар электр станциясы (200 тонна) және соңғы тұтынушылар (150 тонна). Осылайша Бату Аранг малай мемлекетінде электр энергиясын енгізу және қазынды қазбалауды жақсарту арқылы малай экономикасында маңызды рөл атқарды. 1940 жылы Бату Аранг 781 509 тонна көмір өндірген кезде көмір өндірісі шыңына шықты.

Екінші дүниежүзілік соғыс және құлдырау

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде отаршылдық өкілі тау-кен компаниясына 1942 жылдың 5 қаңтарында Бату Арангты эвакуациялауды ұсынды; шахтаның машиналары тоқтатылды, ал дүкендер мен портативті жабдықтар әскерилерге және FMSR-ге темір жолмен Сингапурға тасымалдауға берілді. Содан кейін әскерилер жарылғыш заттарды қолданып, электр станциясы мен оның негізгі қосалқы станциясын жойды. Аталық компания J. А. Расселл және компания 1942 жылдың 9 қаңтарына дейін Куала-Лумпурда жұмыс істей берді, содан кейін олар өздерінің жазбаларын Сингапурға апаттық кеңселер құру үшін қашып кетті және сол жерде бизнес жүргізуді жалғастырды. Жапон әскерлері Сингапурға жеткеннен кейін компания барлық жазбалар мен жабдықтарды Австралияға жіберуге және онда кеңсе ашуға тырысты, бірақ оларды тасымалдаған кеме Австралияға бара жатқанда суға батты. Жапонияның Малаяны басып алуы кезінде жапондықтар Бату Арангтағы зақымдалған жабдықтарды жөндеу және кен өндіру қызметін жалғастыру үшін көптеген адамдарды жалдады. Тау-кен өндірісі қайта басталғаннан кейін жапон әскері қалайы шахталарын және темір жол жүйесін іске қосуға мүмкіндік алды, бұл оларға Малайзиядан шикізат өндіруді және экспорттауды жалғастыруға мүмкіндік берді. Бұрынғы компаниядан айырмашылығы, ол жер үсті кен өндіру мен жер асты кен өндіру арасындағы теңгерімге назар аударды, жапондықтар тек жер үсті көмірін өндірді, бұл жоғары операциялық шығындардан кейін болашақ кен өндіру жұмыстарына әсер етеді. Жапондықтар берілмес бұрын 1 369 834 тонна көмір қазып алған. 1945 жылы 11 қыркүйекте британдық әскери әкімшілік кен орнын басқару үшін үнді әскерлерімен бірге Малайя кен орындарына тиесілі жерлерді басып алды. Малайялық одақ үкіметі 1946 жылдың 1 сәуірінен бастап 1946 жылдың 30 маусымына дейін Малайялық көмір өндірушілерді қолдады, содан кейін барлық мүлік компанияға қайтарылды, ол көмір өндіру қызметіне кедергі келтіретін бірнеше проблемаларға тап болды. 1946 жылдың қарашасы мен 1947 жылдың қаңтарында болған еңбек ереуілдері Малайя үкіметінің компанияны төтенше жағдайға байланысты иемденуіне себеп болды. Жаңа машиналарды жеткізу кешіктірілді, ал көмір шахтасын қалпына келтіру жапондықтардың нашар қазба әдістерімен баяулады, ал көмір шахтасындағы өрт пен су тасқыны одан әрі ушықтырды. Компания көмірге деген сұранысты қанағаттандыра алмады, ал көмірдің бағасының өсуі 1946 жылы тоннасына 12,50 доллардан 1959 жылы тоннасына 35,00 долларға дейін көтерілгені көптеген клиенттерді көмірден мұнайға бас тартуға мәжбүр етті. 1954 жылы Малайя үкіметі консалтингтік фирманы, Пауэлл Дафрин Техникалық Қызметтер Лимитедті, малайялық көмірдің болашағын зерттеу үшін жалдады; фирма жоғары шығындар мен мұнаймен бәсекелесу қабілетсіздігіне байланысты көмір өндіру қызметін жалғастыру мүмкін емес деп қорытындылады. Бату Аранг кеніші 1960 жылы 30 қаңтарда жабылып қалды. Осы уақытқа шахтада 14 миллион тоннадан астам көмір өндірілген. 1948 жылы 12 шілдеде коммунистік топ көмір шахтасын басып алып, оны бір сағат бойы басып алды, шахта жабдығын бүлдірді және шахтадан кетер алдында бес қытайлықты өлтірді. Көмір шахтасына шабуыл Малайядағы төтенше жағдайдың бастапқы кезеңінде шиеленісті тудырды; елді қорғау және коммунистермен күресу үшін елде әскерлер жетіспей қалды. Сегіз күннен кейін көмір шахтасына шабуыл жасағаны үшін 20 адам тұтқындалды. 1948 жылы 30 шілдеде полиция мен әскерлер 22 мүшесін өлтіріп, 47 мүшесін орманды жасырындығынан тұтқындады. 1949 жылы 25 қаңтарда Бату Аранг қаласында пойыздың рельстерінен коммунистер шығарып салды. 1949 жылы 20 шілдеде әуе күштері коммунистік партизандарға қарсы шабуыл жасады. Террорлық шабуыл үшін іздестірілген Чонг Хой Фонгты ұстаған үшін 2000 доллар сыйақы ұсынылды; Чонгты 1950 жылы 16 қаңтарда шотландтық гвардияшылар өлтірді. Полиция кейіннен 1950 жылы 27 сәуірде Үндістан клуб үйіне шабуыл жасап, коммунистік заттар, мысалы, жалаулар, шапкалар, коммунистік көшбасшылардың суреттері, плакаттар мен құжаттарды тәркіледі. Бұл оқиға 1952 жылы 25 қаңтарда төтенше жағдай ережелері бойынша 25 дүкеннің жабылуына себеп болды. Осыған қарамастан көптеген жергілікті дүкендер, мейрамханалар, ылғалды базарлар және басқа да нысандар жұмыс істеуін жалғастыруда. Қала қазір көп мәдени халықты құрайды, көбінесе қытай, малай және үндістерден шыққан адамдар. 2011 жылдың 18 қыркүйегінде жер астындағы көмір шөгіндісі өртенді; бір отбасы екі апта бойы үйінің артындағы жердің ыстықтай түсіп жатқан�...

Климат

Бату Арангтың климаты тропикалық болып саналады. Бұл аймақта жауын-шашын жыл бойы өте көп түседі. Бұл климат Кёппен Гейгер климаттық жіктелімі бойынша Af болып табылады. Мұндағы орташа температура 27,1 ° C (81 ° F) құрайды. Жылдық орташа жауын-шашын мөлшері шілдеде ең төмен, орташа есеппен қараша айының орташа көрсеткіші - ең жауын-шашынды ай - орташа температурасы 27,7 ° C (82 ° F) -да, мамыр жылдың ең ыстық айы болып табылады. Ең суық ай - қаңтар, орташа температурасы 26,5 ° C (80 ° F). Жауын-шашынның ең құрғақ және ең ылғалды айлар арасындағы айырмашылығы .

Қоршаған орта мәселелері

2004 жылдың 15 қаңтарында улы қалдықтар бар материалдарды заңсыз тастау туралы хабар тарады, ал жауапты тараптарға қарсы сотқа шағым жасалды. Табылған улы заттардың арасында құрылыс саласында қолданылатын бояулар, желімдер мен химиялық заттар бар. Төрт жылдан кейін, тағы бір қалдықтарды тастау мәселесі анықталды. Екі мердігер Пучонгтағы кәріз өңдеу зауытынан жиналған қалдықтарды Бату Арангтағы пальма майынан жасалған жерлеріне тастап, оны кептіріп, тыңайтқышқа айналдырды. Бұл қала тұрғындарының өмірін қиындатқан қатты иіске айналды. 2010 жылдан бастап қаланың кейбір бөліктерінде, әсіресе айналма жолдарда жыл сайын су тасқыны жиі орын алып, мектептерге, полиция бөлімшесіне және өрт сөндіру бөлімшесіне кіруді тоқтатты. Бұл апатты жағдайға тозған су бұру жүйесі себеп болды. Тұрғындар 2019 жылы көбірек шағымдар берген. Су тасқыны проблемасын азайту үшін 2020 жылдың ақпан айында жаңа су бұру жүйесі салынды және 2020 жылдың сәуірінде аяқталды.

Көлік

Бату Арангқа Бату Арангты Таман Тасик Путеримен және Кампунг Бару Кундун, Кундун және Равангпен байланыстыратын бірнеше жолдармен жетуге болады. 1971 жылы қалаға темір жол қатынасы тоқтатылды. Велосипедті пайдалану бұл қалада тұрғындар үшін де, велосипедпен жүру үшін де кең таралған .

Денсаулық

Бату Аранг тұрғындарына медициналық қызмет көрсету үшін 1970 жылы үкімет Бату Арангта қоғамдық емхана ашты. Тұрғындар сондай-ақ Кундун және Сунгай Булодағы емханалар мен ауруханаларға Smart Selangor компаниясы ұсынатын тегін автобус қызметі арқылы кіре алады. Бұл медициналық мекемелерде 2019 жылдың маусым айында жаңа станциялар енгізілгеннен бері тоқталады. Бату Арангта Welcome Community Home, есірткіге тәуелділер мен ВИЧ / СПИД-пен ауыратын науқастар үшін оңалту орталығы орналасқан. Бұл орталық 1997 жылы Куала-Лумпурда жұмыс істеді және 1998 жылы Бату Арангқа көшірілді, онда бұрынғы құс фермасы орналасқан. 2006 жылғы мәлімет бойынша, оңалту орталығында 1997 жылдан бері 600 адам тұрды. Сонымен қатар, Бату Арангта ЖҚТБ / ЖҚТБ-мен ауыратын және әлеуметтік қорлаудан зардап шеккен балаларды қабылдайтын жетімдер үйі бар; бұл балаларға білім алуға рұқсат берілмеді және банктік шот ашуға мүмкіндік берілмеді, бұл олардың банктік картасыз және Малайзияның жеке куәлігін ала алмай, азаматтығы жоқ және жұмыссыз болуына әкелді.

Спорт

Қала құрылғаннан кейін әртүрлі демографиялық топтар үшін екі бөлек спорттық нысан салынды. Азиялық спорт клубы деп аталатын спорт орталығы Азия тұрғындары үшін жасалған; онда бадминтон корты, футбол және крикет алаңдары болды. Бұл спорт орталығы жабылып, 1960 жылдан бері ғимарат Малайзия қытай қауымдастығының (MCA) орталығын қамтиды. Футбол алаңы әлі де сақталған және жақын маңдағы баскетбол алаңымен қатар, бүгін де жұмыс істейді. Еуропалық тұрғындарға арналған жеке клуб үйі; бұл Еуропалық клуб деп аталды. Клуб ғимаратында бильярд, үстел теннисі, теннис, би және жүзуге мүмкіндіктер болды. Бату Аранг бірнеше велосипедпен жүру шараларына арналған орынға айналды және қала велосипедшілер арасында танымал болды, олар оны велосипедпен жүру үшін идеалдық орын ретінде қабылдайды. Жолдар жаңадан бастаушыларға қолайлы, көлік қозғалысы аз, ауа таза, велосипедшілер мен жүргізушілер арасындағы жақсы қарым-қатынас және асханалық пана. Бату Аранның тұрғындары қалаға келген қонақтарды жиі жылы қарсы алады. Жарысқа қатысушылардың көпшілігі Шах Алам, Куала-Сэлангор, Ижок және Раванг қалаларынан келеді. Бірнеше халықаралық кәсіби жарыстар мен UCI санкциялаған велосипед жарыстары, соның ішінде Ланкави Тур және Джеладжа Малайзия, велосипедшілер өткен қалада өткізілді. Тұрғындар жергілікті велосипедшілерді тарту және қаланың мұралық құндылығына көбірек көңіл бөлу үшін велосипед жарыстарын ұйымдастырады. Бату Аранның кейбір тұрғындары ат спорты мен силатпен де айналысады. Лахпен күресіңіз! "Коптиам" 2019 жылы Бату Арангта түсірілді және 2020 жылы жарық көрді. Фильм түсіру кезінде пайдаланылған қызыл фонарлар түсіру орнында қалған жалғыз заттар болды.