Кіріспе

Нью-Орлеан қаласындағы университет, Луизиана штаты, АҚШ. Тулан университеті, ресми түрде Луизиананың Тулан университеті, Луизиана штатының Нью-Орлеан қаласында орналасқан жеке зерттеу университеті. 1834 жылы жеті жас дәрігерлермен Луизиана медициналық колледжі ретінде құрылған. 1847 жылы штат заңнамасымен Луизиана университеті ретінде толыққанды мемлекеттік университет болып қайта құрылды. 1884 және 1887 жылдары Пол Тулейн мен Жозефина Луиза Ньюкомбтың қаржылық қолдауымен жекеменшікке көшті. Тулан университетінің құқық мектебі және Тулан университетінің медицина мектебі АҚШ-тағы ең ескі құқық мектептерінің 12-ші және медицина мектептерінің 15-шісі болып табылады. Тулан 1958 жылдан бері Америка университеттері қауымдастығының мүшесі және "R1: Докторлық университеттер – өте жоғары зерттеу белсенділігі" санатында жіктеледі. Түлектерінің арасында Луизиананың он екі губернаторы, АҚШ Жоғарғы Сотының бір төрағасы, Конгрестің бірнеше мүшелері (АҚШ Өкілдер палатасының спикері қоса), АҚШ-тың екі бас хирург-генералы, 23 Маршалл стипендиаты, 18 Родс стипендиаты, 15 Трумэн стипендиаты, 155 Фулбрайт стипендиаты, төрт тірі миллиардер және Коста-Риканың бұрынғы президенті бар. Екі Нобель сыйлығының лауреаты университетпен байланысты болған.

Құрылғы және ерте тарихы 19 ғасыр

Университет Луизиананың медициналық колледжі ретінде құрылды. Бұл университет Оңтүстіктегі екінші медициналық мектеп және сол кезде АҚШ-тағы 15-ші мектеп болды. 1847 жылы штат заң шығарушы органы мектепті Луизиана университеті деп атады. Қайта ашылғаннан кейін, университет Оңтүстіктегі созылған ауыл шаруашылығы дағдарысынан және оның ұлттық экономикаға тигізген әсерінен туындаған қаржылық қиындықтарды бастан өткерді. Гүлденген құрғақ тауарлар мен киім-кешек бизнесінің иесі Пол Тулейн білім беруді қолдау үшін Жаңа Орлеандағы кең аумақты жылжымайтын мүлікті сыйға берді. Бұл сыйлық Тюлейн білім беру қорының (TEF) құрылуына әкелді, оның басқарушылары Луизиана университетін қолдауға, жаңа университет құрудың орнына ұмтылды. Бұған жауап ретінде, бұрынғы Конфедерация генералы Рэндалл Ли Гибсонның ықпалымен, Луизиана штатының заң шығарушы органы 1884 жылы Луизиана университетінің басқаруын TEF басқарушыларына берді. Университет жекешелендірілді және мемлекеттік жоғары оқу орнынан жекеменшікке айналған американдық университеттердің санатындағы сирек институттардың біріне айналды. Пол Тулейннің университетке жасаған қайырымдылығында мекеме тек ақ студенттерді қабылдауы керектігі айтылды, ал Луизиананың 1884 жылы қабылданған заңы бұл талапты қайта бекітті. 1884 жылы Уильям Престон Джонстон Туланның алғашқы президенті болды. Ол Роберт Ли қайтыс болғаннан кейін Вашингтон және Ли университетінің президенті лауазымын иеленді. 1880 жылы ол Луизианаға көшіп келіп, Луизиана мемлекеттік университетінің президенті болды. 1885 жылы университет аспирантура бөлімін құрды, ол кейіннен Аспирантура мектебіне айналды. Бір жылдан кейін Жозефина Луиза Ньюкомбтың 3,6 миллион доллардан астам сыйлықтары Тулан университетінің құрамында Х. Софи Ньюкомб есімді мемориалдық колледждің құрылуына себеп болды. Ньюкомб – АҚШ-тағы әйелдерге арналған алғашқы жеке колледж және Пемброк колледжі мен Барнард колледжі сияқты мекемелер үшін үлгі болды. 1925 жылы Тулан тәуелсіз Аспирантура мектебін құрды. Екі жылдан кейін университет Оңтүстік АҚШ-тағы алғашқы мектеп болған Әлеуметтік жұмыс мектебін ашты. 1942 жылы Университет колледжі Туланның үздіксіз білім беру бөлімі ретінде құрылды. 1950 жылы Архитектура мектебі Инженерия факультетінен бөлініп, тәуелсіз мектепке айналды. 1958 жылы университет Солтүстік Америкадағы 62 жетекші зерттеу университетінен тұратын Америка университеттері қауымдастығына қабылданды. 1967 жылы Халық денсаулығы және тропикалық медицина мектебі Медицина мектебінен қайта тәуелсіз болды. Ол 1912 жылы құрылған. Туланның тропикалық медицина мектебі де бүгінгі күнге дейін елдегі жалғыз мектеп болып табылады. 1975 жылдың 23 сәуірінде АҚШ президенті Джеральд Форд Луизиананың 1-ші сайлау округінің АҚШ өкілі Ф. Эдвард Хеберттің шақыруымен Тулан университетінің Фогельман аренасында сөз сөйледі. Тарихи сөйлеу барысында Форд Сайгон құлағанға бір апта қалғанда Вьетнам соғысының "Америка үшін аяқталғанын" жариялады. Форд бұл оқиғаны Жаңа Орлеан шайқасымен салыстырып, мұндай жағымды жағдайдың 1815 жылғы шайқастың әсері сияқты Американың рухын көтеріп, жаңа серпіліс беруі мүмкін екенін айтты. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Тулан V 12 әскери-теңіз колледжінің оқу бағдарламасына қатысқан 131 колледж мен университеттің бірі болды, бұл бағдарлама студенттерге әскери-теңіз флотына кіруге мүмкіндік берді. 1963 жылы Тулан алғашқы афроамерикалық студенттерін қабылдады.

21 ғасыр

2004 жылдың шілдесінде Тулан университеті өзінің қорларына екі рет 30 миллион доллар көлемінде қайырымдылық алды, бұл университет тарихындағы ең ірі жеке немесе біріктірілген сыйлықтар еді. Бұл қайырымдылықты университеттің басқару кеңесінің мүшесі және Netscape компаниясының негізін қалаушы Джеймс Х. Кларк, сондай-ақ университеттің Инженерлік мектебін бітірген және Yahoo! компаниясының негізін қалаушылардың бірі Дэвид Фило жасады. "Уәде және Ерекшелік" атты қор жинау кампаниясы 2008 жылдың 3 қазанына дейін 730,6 миллион доллар жинады, бұл университеттің жалпы қор көлемін 1,1 миллиард доллардан асырды. 2009 жылдың наурызында Туланның бас операциялық директоры Иветт Джонс Тулан қызметкерлерінің кеңесіне үлкен экономикалық дағдарыстың салдарынан қордың "шамамен 37%-ын жоғалтқанын" хабарлады. 2021 жылы "Ида" дауылынан келген зардап салдарынан Тулан университеті барлық студенттерді эвакуациялауға және бір айға жабылуға мәжбүр болды. Екі апта сабақ өткізілмеді, ал қалған екі аптада онлайн сабақтар жүргізілді.

Катрина даулы

2005 жылдың тамызында «Катрина» даулы және оның Нью-Орлеан қаласына келтірген зияны салдарынан университет тарихында екінші рет жабылды – алғашқысы Азамат соғысы кезінде болған. Жабылу оқу жылының бірінші семестріне әсер етті. Халық денсаулығы және тропикалық медицина мектебінің қашықтықтан оқыту бағдарламалары мен курстары өз жұмысын жалғастырды. Медицина мектебі бір жылға Хьюстон, Техас штатына көшірілді. Студент-спортшылар бірдей кампуста оқығаннан басқа, бакалавр және магистратура студенттерінің көпшілігі АҚШ-тың әртүрлі кампустарына тарады. Дауыл университетке 650 миллион доллардан астам зиян келтірді, ең ірі шығындар Говард Тилтон еске алу кітапханасы мен оның қорына тиді. Бюджет тапшылығына тап болған әкімшілер кеңесі 2005 жылдың желтоқсан айында жылдық операциялық бюджетті қысқарту және «студентке бағытталған» кампус құру мақсатында «Жаңару жоспары» жариялады. Университеттің Нью-Орлеанға деген адалдығын көрсете отырып, қоғамдық қызметпен байланысты курстық жұмыс бакалавр дипломын алу үшін міндетті талапқа айналды. 2006 жылы Тулейн университеті Карнеги рейтингі бойынша «жоғары зерттеу белсенділігі» санатындағы мемлекеттік қызметті бітіруге қойылатын талапты алғаш рет енгізген оқу орны болды. 2006 жылдың мамырында өткен бітіру салтанатында бұрынғы президенттер Джордж Буш және Билл Клинтон сөз сөйледі, олар студенттерді Тулейнге оралу және Нью-Орлеанды жаңартуға қызмет ету ниеттері үшін мақтады.

Қаланың сырты

Тулан университетінің негізгі кампусы Сент-Чарльз даңғылында, Аудубон паркіне тікелей қарама-қарсы орналасқан. Ол Фререт және Уиллоу көшелері арқылы солтүстікке қарай созылып, Оңтүстік Клейборн даңғылына дейін жетеді. Кампус бұл жерде «Uptown» немесе «Сент-Чарльз кампусы» деп аталады. Ол 1890 жылдары құрылған және 400 мыңнан астам шаршы фут жерді алып жатыр. Кампус үлкен тірі емен ағаштарымен және сәулеттік жағынан тарихи ғимараттарымен танымал. 1978 жылдан бері ол Ұлттық тарихи орындар тізіміне енгізілген. Кампус архитектурасы түрлі стильдерді қамтиды, оның ішінде Ричардсондық романдық стиль, Елизавета стилі, итальяндық Ренессанс, орта ғасырлық модернизм және заманауи стильдер бар. Алдыңғы кампус ғимараттары сыртқы әрлеу үшін Индиананың ақ әктасын немесе апельсин түсті кірпішті пайдаланады, ал орталық кампус ғимараттары көбінесе қызыл Сент-Джо кірпіштерімен әшекейленген, бұл Ньюкомб колледжі кампусы ғимараттарының ерекшелігі. Лойола университеті Туланға тікелей іргелес, өзеннің төменгі жағында орналасқан. Тулан президентінің резиденциясы – Аудубон ордасы, өзеннің жоғарғы жағында орналасқан. Президент резиденциясы бұрын «банан королі» Сэм Земуррейге тиесілі болған, ол оны өсиеті бойынша сыйға берген. Гибсон Квадтың орталық бөлігі – 1894 жылы кампуста салынған алғашқы академиялық ғимарат, Гибсон Холл. Архитектура мектебі кампустың ең көне бөлігінде орналасқан, ол Ричардсон мемориалдық ғимаратын алып жатыр. Кампустың ортасы, Ферет және Уиллоу көшелері арасында, МакАлистер Плейс және Ньюкомб Плейс арқылы бөлінген, кампус өмірінің орталығы болып табылады. Университет өмірінің Лавин Берник орталығы, Девлин Филдхаус, МакАлистер аудиториясы, Говард Тилтон мемориалдық кітапханасы және студенттердің көп бөлігі мен академиялық ғимараттар кампустың орталық бөлігінде орналасқан. Говард Тилтон мемориалдық кітапханасы 2013-2016 жылдары салынды. Кітапханаға енді екі қосымша қабат, соның ішінде сирек кітаптар бөлмесі қосылды. Фримен бизнес мектебінің ғимараты МакАлистер Плейс бойында орналасқан және Тулан университетінің құқық мектебіне жақын. Орталық кампуста Ньюкомб Плейс пен Бродвей арасында орналасқан тарихи Ньюкомб колледжі кампусы да бар. Ньюкомб кампусын Нью-Йорк сәулетшісі Джеймс Гэмбл Роджерс жобалаған, ол Йель университетінің кампусымен жұмыс істегенімен танымал. Ньюкомб кампусы Туланның өнер және сахналық өнер орындарына арналған. Кампустың артқы жағында, Уиллоу көшесі мен Оңтүстік Клейборн арасында екі жатақхана, Рейли демалыс орталығы және Турчин стадионы орналасқан, ол «Грин Вейв» бейсбол командасының үйі. 2013 жылдың қаңтарында Рейли демалыс орталығы мен Турчин стадионы арасында Туланның Юлман стадионының құрылысы басталды. «Тулан Грин Вейв» футбол командасы 1980 жылы Тулан стадионы бұзылғаннан кейін Мерседес Бенц Супердомда ойнады. Қазір олар 2014 жылдың қыркүйегінде ашылған Юлман стадионында ойнайды. Катрина даулынан кейін Тулан университеті кампусында жаңа ғимараттар салуды және ескі кеңістіктерді жаңартуды жалғастырды. Ең жаңа жатақхана ғимараты – Уэзерхед Холл 2011 жылы аяқталды және онда екінші курс студенттері тұрады, сондықтан студенттер арасында оған «СоХо» деген лақап ат берілді. Гринбаум үйінің құрылысы 2013 жылдың қаңтарында басталды және 2014 жылдың жазында аяқталды. Лалладж Фейзел Уолл тұрғын колледжі 2005 жылдың тамызында аяқталды және 2006 жылдың қаңтарында Тулан қайта ашылған кезде алғашқы студенттерді қабылдады. Әдетте, құрметті жатақхана, COVID-19 пандемиясы кезінде барлық академиялық деңгейдегі студенттерді қабылдады. Университет өмірі үшін Лавин Берник орталығы (LBC) жасыл, экологиялық таза ғимарат ретінде қайта жаңартылды және 2007 жылдың қаңтарында студенттерге ашылды. 2009 жылы университет қала орталығындағы кампустың ортасынан өтетін көшені, McAlister Drive-ды, жаяу жүргіншілерге арналған жолға айналдырып, оны McAlister Place деп атады. Аймақ қайтадан абаттандырылып, жаңадан қосылған жасыл алаңдар жапон магнолиясы, иристермен және жаңа жарықтандырумен әшекейленді. 2008 жылдың қараша айының соңында Нью-Орлеан қаласы кампустың алдында жүретін Сент-Чарльз даңғылының бойына велосипед жолақтарын қосу жоспарларын жариялады. 2019 жылы президент Майк Фиттс кампустың орталық бөлігінде орналасқан The Commons деп аталатын жаңа студенттік кеңістікті ашты. The Commons – кампустағы орталық асхана. Көптеген диеталық шектеулерге жауап беретін The Commons тікелей Лавин Берник орталығына қосылады, сондай-ақ жоғарғы қабаттарында кітапхана мен сыныптар бар.

Басқа кампустар

Тулан университетінің денсаулық сақтау ғылымдары кампусы Нью-Орлеан қаласының орталық бизнес ауданында, «Мерседес Бенц Супердом» мен Канал көшесі арасында 18 орта және биік ғимаратта орналасқан. Бұл ғимараттарда Медицина мектебі, Халық денсаулығы және тропикалық медицина мектебі мен Тулан медициналық орталығының негізгі кампусы орналасқан. Медициналық және халық денсаулығы саласындағы білім беруден өзге, Денсаулық сақтау ғылымдары кампусы биомедициналық зерттеулердің орталық алабы болып табылады. Денсаулық сақтау ғылымдары кампусының студенттері мен оқытушылары халық денсаулығын жақсартуға бағытталған іс-шараларға қатысады, мысалы, халық денсаулығы жәрмеңкелері ұйымдастыру және Нью-Орлеандағы ЖҚСБ-ның жоғары деңгейін төмендету мақсатында презервативтер тарату. 2014 жылы Тулан әлеуметтік жұмыс мектебі қалалық кампустан Денсаулық сақтау ғылымдары кампусына көшірілді, ал оның құрылымдық бөлімдері Елк Плейс көшесіндегі қайта жаңартылған тарихи ғимаратта орналасқан. Тулан университетінің алаңы және оны қоршаған жерлер Бродвей және Лик даңғылында, Миссисипи өзенінің жанында орналасқан. Ковингтон, Луизиана штатындағы Тулан ұлттық приматтарды зерттеу орталығы – Ұлттық денсаулық сақтау институты қаржылаған осындай сегіз орталықтың бірі. Белль-Шасс, Луизиана штатына жақын орналасқан Ф. Эдвард Хеберт зерттеу орталығы компьютерлік ғылым, биоинженерия және биология салаларындағы аспиранттарды оқыту және зерттеу жүргізуге қажетті жағдайлар жасап береді. Туланның ашық қабылдау мектебі – үздіксіз білім беру мектебінің спутниктік кампустары Нью-Орлеан қаласының орталығында, Луизиана штатының Элмвуд қаласында және Миссисипи штатының Билокси қаласында орналасқан. 2010 жылдан 2017 жылға дейін Тулан Миссисипи штатының Мэдисон қаласында да спутниктік кампусқа ие болды. Колумбияның Кали, Чилидің Сантьяго, Қытайдың Шанхай және Тайваньның Тайбэй қалаларында бизнес мектебі атқарушы MBA бағдарламасын ұсынады. Тулан университеті Женевадағы Халықаралық университетпен білім беру саласындағы ынтымақтастық туралы келісімге қол қойды. Тулан құқық мектебі Еуропалық жазғы бағдарлама аясында көптеген елдердегі беделді университеттердің базасында сабақтар өткізеді. 2009 жылы бағдарламалар Англияда, Францияда, Германияда, Грецияда, Италияда және Нидерландыда жүзеге асырылды.

Экологиялық тұрақтылық

2009 жылдың сәуірінде Тулан университеті заң мектебінде қоршаған ортаны қорғау саммитін өткізді, оған барлық студенттер тегін қатыса алды. Туланның екі белсенді экологиялық тобы – Жасыл клуб және Экологиялық құқық қоғамының көптеген студенттері қатысты. Бұл студенттік топтар кампуста жаһандық азаматтыққа және қоршаған ортаны сақтауға ұмтылады. 2007 жылы Тулан университеті парниктік газдар шығарындыларын 10%-ға төмендетуге міндеттенді, студенттерді «Энергияны үнемдеу жөніндегі сатып алушының нұсқаулығы» және ИТ бөлімінен электронды құрылғыларды «жасыл» технологияға көшіру қызметтерін ұсыну арқылы осы процеске қатыстырды. 2010 жылы Тулан 88 жылдық Динуидди Холлды қайта жаңартуды аяқтады, ол кейіннен LEED Алтын сертификатын алды. 2011 жылы екінші курс студенттері үшін арналған жаңа тұрғын үй колледжі – Уэзерхед Холл ашылды. «SoHo» деп белгілі бұл жатақхана да LEED Алтын сертификаты үшін өтініш берді. Тулан университеті 2011 жылғы Колледждердің тұрақтылық есебінде «A−» бағасын алып, елдегі ең тұрақты 52 колледждің бірі ретінде марапатталды.

Ұйым

Тюлен университеті жеке меншік мекеме ретінде 1884 жылдан бері 1882 жылы құрылған Тюлен кеңесі (сонымен қатар Тюлен білім беру қорының әкімшілер кеңесі деп те аталады) тарапынан басқарылып келеді. Осы уақытқа дейін Тюлен университетінің 15 президенті қызмет еткен. Кеңес құрамына 30-нан астам тұрақты мүше (сондай-ақ бірнеше құрметті мүшелер) және университет президенті кіреді. 2008 жылы Тюлен АҚШ-тың 76 колледжінің бірі және Луизиана штатындағы 1 миллиард доллардан астам қаржылық қорға ие болған жалғыз колледж атанды.

Әдебиет пен БАҚ-та

Тулан бірнеше кітапта, телешоуда және фильмде көрсетілген. Uptown кампусында, әсіресе Луизиана штатының салық жеңілдіктері 2000-шы жылдардың басында көбірек түсірілімдерді Нью-Орлеанға әкеле бастағаннан бері, бірнеше фильм түсірілді. Uptown кампусы 2006-2007 жылдары екі фильмнің тұсаукесерін қабылдады.