Кіріспе

Норман Хакерман (2 наурыз 1912 - 16 маусым 2007) – американдық химик, профессор және университет президенті. Ол Остин қаласындағы Техас университетінің 18-ші президенті (1967–1970) қызметін атқарды, содан кейін Райс университетінің 4-ші президенті болды (1970–1985). Норман Хакерман металл коррозиясы саласындағы халықаралық деңгейдегі белгілі маман еді.

Өмірбаян

Мэриленд штатының Балтимор қаласында туған ол, Ресей империясының Балтық аймағынан, кейіннен Эстония және Латвия мемлекеттеріне айналған жерлерден көшіп келген Джейкоб Хакерман мен Анна Раффельдің жалғыз ұлы болды. 1932 жылы ол бакалавр, ал 1935 жылы Джонс Хопкинс университетінде химия ғылымы бойынша докторлық диссертациясын қорғады. Ол Джонс Хопкинс университетінде, Балтимордағы Лойола колледжінде және Вирджиния политехникалық институты мен Вирджиния штатының Блэксбург қаласындағы мемлекеттік университетінде оқытумен айналысты, содан кейін Екінші дүниежүзілік соғыста «Манхэттен жобасы»нда жұмыс істеді. 1945 жылы Техас университетіне химия пәнінен ассистент-профессор болып орналасты, 1946 жылы доцент, 1950 жылы профессор, 1952 жылы кафедра меңгерушісі, 1960 жылы ғылыми-зерттеу жұмыстары жөніндегі деканы, 1961 жылы вице-президент және проректор, ал 1963 жылы Техас университеті жүйесінің академиялық істер жөніндегі вице-канцлері болды. 1970 жылы Хакерман Техас университетінен Райс университетіне өтті, онда 15 жылдан кейін зейнеткерлікке шықты. 1985 жылы Техас университетінде химия профессоры званиясын алды және өмірінің соңына дейін сабақ берді. Ол Америка философиялық қоғамы мен Америка ғылым және өнер академиясының мүшесі болды. Оның көптеген наградаларының ішінде Электрохимиялық қоғамның Олин Палладий сыйлығы, Американдық химиктер институтының алтын медалі (1978), Чарльз Латтроп Парсонс сыйлығы, Ванневар Буш сыйлығы және Ұлттық ғылым медалі бар. 1984 жылы ол Электрохимиялық қоғамнан Ачесон сыйлығымен марапатталды. Хакерман бірнеше техникалық қоғамдар мен мемлекеттік органдардың кеңесші комитеттері мен кеңестерінде жұмыс істеді, соның ішінде Ұлттық ғылым кеңесі, Техас губернаторының жоғары білім жөніндегі жұмыс тобы және Уэлч қорының ғылыми кеңесші кеңесі. Ол сонымен қатар Электрохимиялық қоғам журналының редакторы және Электрохимиялық қоғамның президенті болып қызмет етті.

Отбасы

Хакерменнің 61 жылдық өмірін бірге өткізген әйелі Джин Коулборн 2002 жылы қайтыс болды; олардың үш қызы мен бір ұлы болған.

Мұра

1982 жылы Электрохимиялық қоғам электрохимиялық ғылым және технология саласындағы тақырып бойынша Электрохимиялық қоғам журналында жарияланған ең жақсы мақаланың авторын марапаттау үшін Норман Хакерман жас автор сыйлығын тағайындады. 2000 жылы Уэлч қоры Техастағы жас ғалымдардың еңбегін мойындау мақсатында Химиялық зерттеулер саласындағы Норман Хакерман сыйлығын құрды. 2002 жылы Хакерманның 90 жылдығына арналған Райс қорғаншылар кеңесі Химия саласындағы Норман Хакерман стипендиясын белгіледі. 2008 жылы Остиндегі Техас университетінің бастапқы Эксперименталды ғылым ғимараты бұзылып, оның құрметіне Норман Хакерман атындағы Эксперименталды ғылым ғимараты болып қайта салынды. Құрылыс 2010 жылдың соңында аяқталды, ал ашылу және арнау рәсімі 2011 жылдың 2 наурызында өтті, бұл Хакерманның 99 жылдығы және Техас тәуелсіздігінің 175 жылдығымен сәйкес келді. Ұлттық ғылым академиясының J. Эрик Джонсон орталығындағы бас ғимарат – Хакерман үйі, ол оның құрметіне аталған. Хакерман үйі Кейп-Кодта, Вудс-Хоул, Массачусетс штатындағы Квисетт портына қарайды.