Кіріспе
Ракеталық отын. 5-бөлім: Ұйқымсыз диметилгидразин (UDMH; 1,1 диметилгидразин, гептиль немесе Geptil кодовый аты) – H2NN(CH3)2 формуласына ие, ракеталық отын ретінде қолданылатын химиялық қосылыс. Бұл түссіз сұйықтық, органикалық аминдерге тән өткір, балық иісімен және аммиакқа ұқсас иісімен сипатталады. Ауамен байланысқанда үлгілер сарғыш түске өтеді және оттегі мен көмірқышқыл газын сіңіреді. Ол сумен, этанолмен және керосинмен жақсы араласады. Ауадағы концентрациясы 2,5%-дан 95%-ға дейін болғанда оның булары тұтанады. Ол соққыға төзімді. Симметриялық диметилгидразин (1,2 диметилгидразин) да белгілі, бірақ ол тиімділігі төмен.
|Section5=
Unsymmetrical dimethylhydrazine (UDMH; 1,1 dimethylhydrazine, heptyl or codenamed Geptil) is a chemical compound with the formula H2NN(CH3)2 that is used as a rocket propellant. It is a colorless liquid, with a sharp, fishy, ammonia like smell typical for organic amines. Samples turn yellowish on exposure to air and absorb oxygen and carbon dioxide. It is miscible with water, ethanol, and kerosene. In concentration between 2.5% and 95% in air, its vapors are flammable. It is not sensitive to shock. Symmetrical dimethylhydrazine (1,2 dimethylhydrazine) is also known but is not as useful.
Қолданылуы
UDMH көбінесе гипергольдік зымыран отындарында, окистендіргіш азот тетроксидімен және сирек IRFNA (ингибицияланған қызыл түтінді азот қышқылы) немесе сұйық оттегімен бірге екі компонентті отын ретінде қолданылады. UDMH гидразиннің туындысы болып табылады және кейде гидразин деп аталады. Отын ретінде ол АҚШ-тағы MIL PRF 25604 спецификациясында сипатталған. UDMH тұрақты және ұзақ уақыт бойы ракеталық отын жүйелерінде сақталуы мүмкін, бұл оның құнына қарамастан көптеген сұйық ракеталық қозғалтқыштарда қолдануға ыңғайлы. Кейбір қолданбаларда, мысалы, ғарыш кемесіндегі OMS немесе маневрлік қозғалтқыштарда, монометилгидразин оның сәл жоғары меншікті импульсіне байланысты қолданылады. Кейбір керосинмен жұмыс істейтін зымырандарда UDMH бастапқы отын ретінде қолданылады, ол жануды бастауға және керосинге ауысу алдында зымыран қозғалтқышын қыздыруға мүмкіндік береді. UDMH гидразинге қарағанда, әсіресе жоғары температурада жоғары тұрақтылыққа ие, сондықтан оны алмастыру ретінде немесе қоспаның бір бөлігі ретінде қолдануға болады. UDMH көптеген еуропалық, ресейлік, үнді және қытай зымыран жобаларында қолданылады. Ресейдің SS 11 Sego (aka 8K84) ICBM, SS 19 Stiletto (aka 15A30) ICBM, Proton, Kosmos 3M, R 29RMU2 Layner, R 36M, Rokot (15A30 негізінде) және Қытайдың Long March 2F UDMH-ты ең көп пайдаланатын жүйелер болып табылады (ресейлік инженерлер оны "гептиль" (совет кезеңінен қалған кодтық атау) деп атайды). Titan, GSLV және Delta ракета отбасылары әртүрлі сатыларда 50% гидразин мен 50% UDMH қоспасын Aerozine 50 деп атайды. 2017 жылы Солтүстік Корея әзірлеген және сынаған баллистикалық зымырандарда осы отын қолданылған болуы мүмкін деген болжам бар.
Қауіпсіздік
Гидразин және оның метил туындылары улы, бірақ LD50 мәндері жарияланбаған. Ол диметилнитрозаминнің алдағы заттары болып табылады, ал диметилнитрозамин қатерлі ісік тудырады. Ғылыми мәліметтерге сәйкес, Байқоңыр ғарыш айлағындағы ракеталарда UDMH-ты қолдану қоршаған ортаға зиян келтірді.