Кіріспе

Американдық саясаткер және заңгер (туған 1947)

Кэрол Элизабет Мозли Браун, кейде Мозли Браун (16 тамыз 1947 жылы туған), американдық дипломат, саясаткер және заңгер. Ол 1993 жылдан 1999 жылға дейін АҚШ Сенатында Иллинойс штатын өкілдік етті. Сенатқа тағайындалғанға дейін Мозли Браун 1979 жылдан 1988 жылға дейін Иллинойс штатының Өкілдер палатасының мүшесі болды және 1988 жылдан 1992 жылға дейін Кук округінің мүлікті тіркеушісі қызметін атқарды. Ол 1992 жылы сенатор Алан Д. Диксонды Демократиялық партияның ішкі сайлауында жеңіп, АҚШ Сенатына сайланды. Мозли Браун Сенатта бір мерзім қызмет етті және 1998 жылы республикашыл Питер Фицджеральдтан жеңілді. Сенаттағы қызметінен кейін Мозли Браун 1999 жылдан 2001 жылға дейін АҚШ-тың Жаңа Зеландия және Самоа елшісі болды. Ол 2004 жылғы АҚШ президенттік сайлауында Демократиялық партиядан түйткілдік көруші болды, бірақ Айова штатындағы алғашқы сайлауларға дейін жарыстан бас тартты. 2010 жылдың қараша айында Мозли Браун Чикаго қаласының мэрі лауазымына, зейнеткерлікке шыққан Ричард М. Дейлидің орнына үміткерлікке түсті. Алты үміткердің ішінде төртінші орын алды және 2011 жылғы сайлауда Рахм Эммануэльге жеңілді. Мозли Браун – АҚШ Сенатына сайланған алғашқы афроамерикандық әйел, Демократиялық партиядан шыққан алғашқы афроамерикандық АҚШ сенаторы, ірі партияның ішкі сайлауында қолдаушы сенаторды жеңген алғашқы әйел және Иллинойс штатынан сайланған алғашқы әйел АҚШ сенаторы. 2023 жылдың қаңтарында президент Джо Байден оны Америка Құрама Штаттарының Африка даму қорының төрағасы лауазымына ұсынды.

Балалық шағы, білім алуы, отбасы және алғашқы мансабы

Кэрол Элизабет Мозли Чикаго қаласында дүниеге келген. Ол мемлекеттік және шіркеу мектептерінде оқыды. Бастауыш мектепті Рэгглс мектебінде бітірді, ал Паркер орта мектебінде (қазір Пол Робсон орта мектебі орналасқан жер) Чикагода оқыды. Оның әкесі, Джозеф Дж. Мозли, Чикаго полициясының қызметкері және түрме күзетшісі болса, анасы Эдна А. (Дэви) ауруханада медициналық техник болып жұмыс істеді. Екеуі де католик дінінде болған, сондықтан Мозли осы дінде тәрбиеленді. Отбасы Чикагоның оңтүстік жағындағы орта тапқа жататын бөлікте тұрды. Оның ата-анасы ол өспірім шағында ажырасып, ол әжесімен бірге тұрды. Мозли Иллинойс университетінің Урбана-Шампейн қаласындағы бөлімінде бакалаврлық білімін бастады, бірақ төрт айдан кейін оқуын тоқтатты, 1969 жылы бітірді. 1972 жылы Мозли Чикаго университетінің заң мектебінен заң докторы ғылымының кандидаты дәрежесін алды. 1973 жылы Мозли заң мектебінде танысқан Майкл Браунға үйленді. Мозли Браун 1973 жылдан 1977 жылға дейін Чикагодағы АҚШ прокурорының кеңсесінде прокурор болып жұмыс істеді. АҚШ прокурорының көмекшісі ретінде ол негізінен азаматтық және апелляциялық құқық салаларында жұмыс істеді. Тұрғын үй, денсаулық саясаты және қоршаған ортаны қорғау саласындағы жұмысы үшін ол Бас прокурордың арнайы жетістіктері сыйлығына ие болды.

Алғашқы саяси мансап

Мозли Браун алғаш рет 1978 жылы Иллинойс штатының өкілдер палатасына сайланғанда мемлекеттік қызметке кірді. Ол сол палатадағы көпшілікке көмекші басшы болып қызмет еткен алғашқы афроамерикалық әйел атанды. Штат өкілі ретінде ол либералдық әлеуметтік мәселелерді қолдаушы ретінде танылды. 1988 жылы ол Кук округінің мүлікті тіркеушісі болып сайланды және төрт жыл осы лауазымды атқарды. Демократтық үміткер Альберт Хофелдтің сайлау кампаниясы Диксонға қарсы көптеген жарнамаларды жариялады, нәтижесінде Мозли Браун демократтардың ішкі сайлауында жеңіске жетті. 1992 жылғы 3 қарашада Мозли Браун Америка Құрама Штаттарының Сенатына сайланған алғашқы афроамерикалық әйел болды. Мозли Браун сондай-ақ Иллинойс штатынан АҚШ Сенатына сайланған алғашқы әйел және демократ ретінде АҚШ Сенатына сайланған алғашқы афроамерикалық болды. Мозли Браун бір мерзімге ғана сенатор болып қызмет етті, 1998 жылы қайта сайлануға тырысқанда республикашыл Питер Фицджеральдқа жеңілді.

Қызмет мерзімі

Мозли Браун – АҚШ Сенатында қызмет еткен алғашқы афроамерикандық әйел. Республикалық Эдвард Брукпен бірге ол 20-шы ғасырда Сенатта қызмет еткен екі африкалық американдықтан бірі болды. Мозли Браун өкілеттігі кезінде Сенаттағы жалғыз афроамерикандық болды. Либералды демократ репутациясына қарамастан, Мозли Браун экономикалық мәселелерде орталықтандырылған көзқарасқа ие болды. Ол 1993 жылғы бюджеттік пакетті қолдады және 1996 жылы қабылданған әлеуметтік реформа заңдарына қарсы дауыс берді, бірақ көптеген басқа мәселелерде консервативті көзқарас танытты. Мозли Браун Солтүстік Америка еркін сауда аймағы (NAFTA) және жеке бағалы қағаздарға қатысты сот реформасы шараларына, атап айтқанда, 1995 жылғы «Ақылға қонымды өнімділік және құқықтық реформа туралы» заңға (Common Sense Product Liability and Legal Reform Act) қолдау көрсетті (демократтардың аз бөлігінің арасында осындай қолдау көрсеткендердің бірі болды). Ол сондай-ақ партияның популистік қанатының мүдделеріне қайшы келетін «Фермаға еркіндік» заңына (Freedom to Farm Act) және 1996 жылғы «Телекоммуникациялар туралы» заңға дауыс берді. Иллинойс штатының әріптесі, демократ Пол Саймон сияқты, ол АҚШ Конституциясына теңгерімді бюджет туралы түзету енгізуді қолдады. Мозли Браун Невада штатында ядролық отынды сақтау орталығын құруға дауыс берді, бұл шешімге болашақ көпшілік көшбасшысы Гарри Рид бастаған көптеген демократтар қарсы болды. Дегенмен, әлеуметтік мәселелерде Мозли Браун көптеген сенаторларға қарағанда әлдеқайда либералды болды. Ол аборт жасау құқығын қатты қолдады, жартылай аборттарға тыйым салуға және әскери базаларда аборт жасауға қаржы бөлуді шектеуге қарсы дауыс берді. Ол сондай-ақ өлім жазасына қарсы және қару-жараққа қатысты шектеулерді қолдады. Мозли Браун «Коммуникациялық әдептілік туралы» заңға қарсы дауыс берген он алты сенатордың және «Некеге қорғау туралы» заңға қарсы дауыс берген он төрт сенатордың бірі болды. 1993 жылдың қаңтар айында ол Тюргуд Маршаллға арналған қоштасу сөзін сөйледі. Мозли Браун 1993 жылы Федералды сайлау комиссиясының 249 000 долларлық есепке алынбаған сайлау қаражаты бойынша жүргізген тергеуіне қатысты. Комиссия бірнеше ұсақ бұзушылықтарды анықтады, бірақ жеткілікті ресурстардың болмауына байланысты Мозли Браунға қарсы шара қолданбады. Мозли Браун тек есептесу қателіктерін мойындады. Әділет министрлігі салық инспекциясынан түскен екі өтінішті қарастырмады. 1993 жылға дейін әйелдерге АҚШ Сенатының пленарлық отырысында шалбар киюге рұқсат етілмеген. 1993 жылы сенаторлар Мозли Браун мен Барбара Микульски ережеге наразылық білдіре отырып, пленарлық отырыс залына шалбар киіп келді. Олардан кейін әйелдер де осылай істеді. Кейіннен сол жылы Сенаттың қару-жарақ сержанты Марта Поуп ережені өзгертіп, әйелдерге шалбар киюге рұқсат берді, бірақ олар міндетті түрде жакет киюі керек болды. Мозли Браунның аргументтеріне көніп, Сенат UDC компаниясының патентті жаңару туралы өтінішін қабылдамады. 1996 жылы Мозли Браун Нигерияға жеке сапар жасады, онда ол диктатор Сани Абачамен кездесті. АҚШ Абачаның әрекеттеріне байланысты бұл елге санкция салғанына қарамастан, сенатор сапары туралы Мемлекеттік департаментке хабарламады және тіркемеді. Кейіннен ол Конгресте Абачаның адам құқықтары туралы жазбасын қорғады. Оның бұрынғы күйеуі Кгози Мэтьюс, ол да АҚШ иммиграциялық ережелерін бұза отырып, оның сайлау штабында жұмыс істеді, Нигерия үкіметінің лоббисі болды; Мэтьюс кейіннен елден кетіп қалды. Ол Оңтүстік Африканың азаматы Мэтьюске науқан кезінде ай сайын 15 000 доллар жалақы төледі. 1998 жылы Джордж Уилл оған қатысты сыбайлас жемқорлық айыптауларын қарастыратын мақала жазғаннан кейін, Мозли Браун Уиллдің пікірлеріне жауап беріп: «Менің ойымша, ол «негр» деп айта алмағандықтан, сыбайлас жемқор деді», - деді. Ол сондай-ақ Уиллді Ку-клукс-клан мүшесімен теңеді: «Мен мұны шын жүректен айтамын: ол капотын алып, оны қайта кие алады, мен үшін бұл маңызды». Кейін Мозли Браун өзінің сөздері үшін кешірім сұрады. Президент Клинтон Мозли Браунды АҚШ-тың Жаңа Зеландия және Самоадағы елшісі қызметіне ұсынды. Оның кандидатурасына оның бұрынғы қарсыласы Джесси Хелмс және оны жеңген сенатор Питер Фицджеральд қарсылық білдіргенімен, Сенат оны 1999 жылдың 10 қарашасында 96 дауысқа 2 дауыспен бекітті. Ол бұл қызметте 2001 жылға дейін қызмет етті.

Кейінгі саяси араласуы

Талдаушылар Мозли Браунның 2004 жылғы Иллинойс штатындағы АҚШ Сенаты сайлауында бұрынғы Сенат мандатын қайтаруға тырысуы мүмкін екенін болжаған. Бірақ 2003 жылдың қаңтар айында Браун АҚШ Сенатына үміткер болмауға шешім қабылдады.

2004 жылғы президенттік науқан

Мозли Браун 2003 жылдың 18 ақпанында Чикаго университетінің құқық мектебінде сөйлеген сөзінде Демократиялық партияның президенттік тізгісіне үміткер болу ниетін білдірді, соның ішінде президенттікке кандидаттығын зерттеу комитетін құрды. Осы мәлімдемеге дейін ол алғашқы науқандық сапарларын Нью-Гэмпшир, Айова және Оңтүстік Каролина штаттарына жасаған еді. Мозли Браун мәлімдемесінде: «Ақ үйдің есігінен «тек ерлерге» деген жазуды алып тастау уақыты келді» деді. Бірақ көптеген сарапшылар оның науқанының сәтті болуы қиын екенін, тіпті оны президенттікке нақты ұмтылыс емес, жарнамалық шара деп қарады. Мозли Браун сондай-ақ ұлттық бюджет тапшылығының өсуіне алаңдаушылық білдірді. Бұл штаттың дәстүрлі түрде көптеген афроамерикалық сайлаушылары бар екенін ескеретін болсақ, оның кандидатурасына қара нәсілділердің қолдауы қаншалықты күшті екенін анықтауға мүмкіндік беретін сынақ ретінде қарастырылды. 2004 жылы Демократиялық партияның тізгісіне үміткер екі ірі қара нәсілді кандидаттың бірі – Мозли Браун, екіншісі – Аль Шарптон болды. Мозли Браунның науқаны афроамерикалықтар мен әйелдердің дауысына баса назар аударды, оларды өзінің негізгі қолдаушылары деп есептеді. Науқанының көп бөлігін көңілдес еріктілер жүргізді. 2003 жылдың 1 шілдесіне дейін ол ресми науқан жетекшісін жалдаған жоқ. Науқан барысында ол қаржы жинау көрсеткіштері бойынша басқа кандидаттардан қалып қойды. 2003 жылдың шілдесіне дейін ол 214 000 доллар ғана жинады, бұл тоғыз ірі демократ үміткерінің арасындағы ең төменгі көрсеткіш болды. 2003 жылдың қарашасына дейін ол 342 518 доллар жинаған. Барлығында оның науқаны 600 000 доллардан аспады. 2003 жылдың қараша айының ортасында Мозли Браун Патрисия Ирландияны науқанының жаңа жетекшісі етіп тағайындады. Мозли Браун алғашқы сайлауларда бір таңбалы көрсеткіштерге де жете алмады. Ол бірқатар жоспарланған штаттық праймериздер мен кокусқа қатысуға да құқық бермеді. Айова штатындағы кокусқа төрт күн қалғанда Мозли Браун жарыстан шығып, Говард Диннің кандидатурасын қолдады. Мозли Браун жарыстан шығар алдында, оның науқан жетекшісі Патрисия Ирландия, енді Мозли Браунның Демократиялық партияның тізгісін ұтып алуға ешқандай мүмкіндігі жоқ екенін ашық мойындады. Associated Press агенттігінің Рон Фурнье оның жарыстан кетуі туралы: «Ол президенттік пікірталастардағы бірнеше жарқын сәттерді қоспағанда, жарысқа ешқандай әсер етпестен кетіп қалды» деп жазды. 2011 жылдың басында екі әлеуетті күшті афроамерикалық кандидат – АҚШ өкілі Дэнни Дэвис және штат сенаторы Джеймс Микс жарыстан шығып, Мозли Браунды қолдады, осылайша оны «жалпыға қабылданған» қара нәсілді кандидат етті. Бұл Мозли Браун мен басқа екі кандидат арасындағы келісімнен кейін болды, онда бұрынғы АҚШ сенаторы, елші және президенттікке үміткер болған Мозли Браунның үш үміткердің ішінде ең күштісі болатыны шешілді. Мозли Браун қала әкімі лауазымына үміткер болуы мүмкін еді. Ол шамамен 705 000 доллар жинады, ал Рахм Эммануэль 15 миллионнан астам доллар жинады. Ван Пелт Уоткинс бұрын кокаинге тәуелді болған, бірақ 30 жылдан бері таза өмір сүріп келеді. Джейн Бёрн бұрын Чикагоның бірінші әйел мэрі болған болатын.

Кейінгі іс-шаралар

2016 жылы Мэриленд штатында өткен Демократиялық АҚШ Сенатының алғашқы сайлауында Мозли Браун Донна Эдвардсты қолдады. 2019 жылы Чикаго қаласының мэр сайлауының екінші турында Мозли Браун Тони Преквинклді қолдады. 2023 жылы Чикаго қаласының мэр сайлауының екінші турында Мозли Браун Брэндон Джонсонды қолдады. 2020 жылы Демократиялық партияның президенттік праймеризінде Мозли Браун Джо Байденді қолдады. 2019 жылғы қарашадағы Демократиялық президенттік пікірталаста Байден оның қолдауына тоқталып, оны "АҚШ Сенатына сайланған жалғыз афроамерикандық әйел" деп қате айтты, бірақ қарсыластары, соның ішінде Камала Харрис, ол екінші (және жалғыз басқа) АҚШ Сенатына сайланған афроамерикандық әйел екенін дереу түзетті. Байденнің бұл қателігі бұқаралық ақпарат құралдарының көп назарын аударды. 2020 жылғы Демократиялық ұлттық конвенцияда Мозли Браун Иллинойс штатының дауыстарын жариялауға жауапты болды. Байденнің жалпы сайлаудағы жеңісінен кейін (Камала Харрис оның вице-президенттік кандидат ретінде) Мозли Браун оның Ішкі істер министрі болуға қызығушылық танытқандығын жария етті. Ол сондай-ақ оның әкімшілігінде басқа да қызметтерді атқаруға ниетті екенін білдірді. Бірақ Байден Ішкі істер министрі қызметіне Деб Хааландты ұсынды. 2023 жылдың қаңтар айында Байден Мозли Браунды Америка Құрама Штаттарының Африка даму қорының мүшесі және төрағасы қызметіне ұсынды.

Үкімет пен саясаттан тыс жұмыс

2005 жылы Мозли Браун Good Food Organics деп аталатын органикалық өнімдер компаниясын құрды. Good Food Organics компаниясы Ambassador Organics компаниясының бас компаниясы болды. Сайлауға дейін округ сотының судьясы Валентинаның атын өзгертуін күштен жойып, оны бастапқы атына қайтаруға мәжбүр етті. Кейіннен Валентина сайлауға қатысуға құқықсыз деп танылды, себебі ол атын өзгергендіктен сол кезде тіркелген сайлаушы болмаған. 2007 жылдың сәуірінде Браун үйінің алдындағы бұталардан пайда болған қарақшыдан әрекет ету кезінде сол білегін сындырды, қарақшы оның сөмкесін ұрлауға тырысқан. Браун қарсылық көрсетіп, күрескенде құлап, сол білегін сындырып алды. Чикаго университетінің студенті қарақшыны қуды, ал оның сүйіктісі 911 нөміріне қоңырау шалды. Браун кейін ауруханада емделді және босатылды. Кейіннен бір ер адам қылмысқа кінәлі деп танылып, 2008 жылдың 11 шілдесінде 20 жылға бас бостандығынан айырылды. Браунның қаржылық қиындықтары 2012 жылдың қазан айында жаңалықтарға шықты, оның үйі ипотекаға алынғаны және ол бір жылдан астам уақыт бойы ипотека төлемдерін жасаған жоқ екені белгілі болды. Ол үйін шығарылып алуға дейін, ипотекалық несиесі бойынша берешегінен шамамен 200 000 долларға арзанға сатты.