Кіріспе
Радио хабар таратушының түрі
Радио хабар таратушының түрі
Шок-джоқ – тыңдаушыларды әзіл-қалжың және/немесе мелодрамалық жолмен қызықтырып, назар аударатын радио хабар таратушы немесе диджей. Олардың әрекеттері, сөздері және мінез-құлқы кейбір тыңдаушыларды ренжітуі мүмкін. Бұл термин көбінесе қоғамның көп бөлігіне ұнамайтын, провокациялық немесе құрметсіз хабар таратушыларды сипаттау үшін қолданылады. Радио индустриясында бұл термин жиі қолданылады. Шок-джоқ – радиодағы таблоид газетінің аналогы, себебі екеуі де фактілерден гөрі оқырмандарды қызықтыруға басымдық береді. Бағдарламасында шок-джоқтарға көп көңіл бөлетін радиостанциялар "қызғанды әңгіме" форматын қолданады. Бұл термин екі кең, бірақ кейде бірімен-бірі байланысты контексте қолданылады:
the type of radio broadcaster
A shock jock is a radio broadcaster or DJ who entertains listeners and attracts attention using humor and/or melodramatic exaggeration that may offend some portion of the listening audience. The term is used pejoratively to describe provocative or irreverent broadcasters whose mannerisms, statements and actions are typically offensive to much of society. It is a popular term within the radio industry. A shock jock is the radio equivalent of the tabloid newspaper in that both consider entertaining readers to be as important as, if not more important than, providing factual information. A radio station that relies primarily on shock jocks for programming has what is called a hot talk format. The term is used in two broad, yet sometimes overlapping contexts:
Рейтингті арттыру үшін әдейі түрде асырастырған, даулы немесе таңғажайып мәлімдемелер жасайтын, немесе шектен шығатын радио хабаршысы. Үкіметтің қайшылық тудыратын шешіміне эмоционалдық жауап ретінде ашуға буған радио хабаршысы.
Өмірбаян
Табуларды бұзатын немесе қасақана наразылық тудыратын ойын-сауықшы идеясы жаңа емес. Көк комедияшылар тарих бойында болды; шабуылдаушылар (мысалы, Джордж Карлин, Петрониус, Бенни Белл, Ле Петомане, Редд Фокс және Ленни Брюс). 1966 жылы хабар таратуды бастаған Пити Грин кейбір адамдардың пікірінше, алғашқы радиолық шок-жокер болған, бірақ бұл термин Гриннің қайтысынан кейін екі жыл өткен соң, 1986 жылы ғана қолданыла бастады. Грин Говард Стернге әсер етті, оның 1980-ші жылдардағы радио-шоулары «шок-жокер» терминінің кеңінен танылуына әкелді. Шок-жокерлер өз нарықтарындағы әдептілік шегін кеңейтуге бейім, сондай-ақ мазмұнға қатысты коммуникациялық ережелерге (мысалы, АҚШ-тағы FCC ережелері) немқұрайлы қарағандай көрінеді. Бірақ американдық хабар таратушылардың көпшілігі әдепсіздікке алып келуі мүмкін мазмұнға қатысты қатаң саясат ұстанады, ал эфирдегі тұлғалар мұндай мазмұнды таратудан аулақ болуға келісімшарт бойынша міндетті. Көптеген шок-жокерлер реттеушілердің айыптары, жарнама берушілерді жоғалту немесе қоғамдық және саяси наразылық сияқты жазалар салдарынан жұмыстан босатылды. Екінші жағынан, мұндай хабар таратушылардың басқа станцияға немесе арнаға жылдам қайта жұмысқа орналасуы да сирек емес. АҚШ-тағы шок-жокерлер 2005 жылғы «Хабар тарату әдептілігін күшейту туралы» заң күшке енгеннен бастап АҚШ үкіметінің күшті қысымымен цензураға ұшырады, бұл әдептілік ережелерін бұзған радиостанцияларға салынатын айыппұлды шамамен 20 есеге арттырды.
Солтүстік Америка
1990: Питтсбургтегі WBZZ радиостанциясының қызметкері Лиз Рэндольф, оны жыныстық тұрғыдан мазалаған әдеттегі әзілдері үшін радиостанцияны және оның екі таңғы жүргізушісі Джим Куинн мен Банана Дон Джефферсонды сотқа берді. Куинн өз орнында қалды, бірақ келесі бірнеше жылда оның шоуы саяси бағытқа қарай біртіндеп өтті. 1991: KEGL радиостанциясында жұмыс істейтін Расти Хамфрис Даллас/Форт-Уорт халықаралық әуежайына ұшаққа ойыншық қаруларын жасырып әкелуге тырысқан трюк жасады. 1994: KYLD FM радиосының жүргізушісі Mancow Muller Сан-Франциско-Окленд шығанағы көпірінің батысқа қарайғы бағыттағы жолағын тосқауылдады. Мюллер мен радиостанция сотқа тартылды. 1995: Әнші Селенаның қазасына жауап ретінде Говард Стерн: "Алвин және Чипмункс латын музыканттарынан гөрі көбірек жанға ие" және "испандардың музыка талғамы ең нашар" деді. Стерн латын Америкасы қоғамдастығының наразылығынан құтылды, тіпті Техас штатының Харлинген қаласынан бір жылға берілген қамау ордері де болды, бірақ Стерн Харлингенге бармағандықтан, ол орындалмады. 1998: Стерн Монреальдегі CHOM FM радиостанциясынан " (француз) тілінде сізді еркекке айналдыратын бір нәрсе бар" деген сөзінен кейін шығарылды. Оның жалғыз канадалық серіктесі CILQ Торонто 2001 жылы шоуды тоқтатар алдында үш жыл бойы шағымдарға ұшырады. 1999 жылдың 24 ақпаны: Дуг Трахт, басқаша аталатын The Greaseman, WARW (қазіргі WIAD) радиостанциясынан Гремми сыйлығын жеңіп алған рэпер Лорин Хиллдің әнін орындап, Джеймс Бёрдты үш ақ жігіттің қолынан өлтіруіне қатысты пікір білдіргеннен кейін жұмыстан босатылды, бұл қылмыс жеккөрушілік қылмыс деп танылды. Бір күн бұрын оның басшысы Джон Уильям Кинг Бердты өлтіргені үшін кінәлі деп танылды. Кейіннен Кинг пен оның серігі Лоуренс Брюэр өлім жазасына кесілді. Үшінші адам Шон Берри қазіргі уақытта өмір бойына түрмеде отыр. Бұл Трахттың афроамерикалықтарға қатысты сезімсіз пікірін бірінші рет айтқаны емес. 13 жыл бұрын Мартин Лютер Кинг күні DC101 радиостанциясында жұмыс істеп жүрген кезде Трахт доктор Кингтің өлтірілуі туралы: "Тағы төрт адамды өлтіріңіз, біз бір апта демалуға болады" деді. 2001 жылдың 12 маусымы: Бритни Спирстің қайтыс болғаны туралы хабар екі АҚШ радио ди-джейі мен BBC логотипі бар жалған веб-сайт арқылы таратылды, бірақ оның өкілдері бұл ақпаратты жоққа шығарды. Даллас радиосының жүргізушілері Креймер мен Твич KEGL FM кешкі шоуында поп-жұлдыз Спирс пен оның сол кездегі жігіті Джастин Тимберлейк Лос-Анджелесте жол апатына ұшырағанын тыңдаушыларға хабарлады. Бұл хабар жанкүйерлердің арасында үрей тудырды, олар жүздеген полиция және өрт сөндірушілерге қоңырау шалды. Кейін бұл оқиға BBC News Online веб-сайтының пародиасына айналдырылды және сілтеме электрондық пошта арқылы бүкіл әлемге таратылды. BBC қатты наразылық білдіріп, пародиалық парақша алынып тасталды. 2002 жылдың 16 тамызы: Opie and Anthony "Сэм үшін секс" деп аталатын, мақсаты белгілі қоғамдық орындарда жыныстық қатынас жасау болатын байқауды ұйымдастырды. Байқау үлкен наразылықсыз өтті, бірақ "Сэм үшін секс 3" сериясы, онда бір жұбай Сент-Патрик соборының вестибюлінде жыныстық қатынас жасады. Нәтижесінде туындаған даулар, Нью-Йорктің Буффало қаласындағы әдепсіз кештен туындаған бұрынғы даулармен бірге, Infinity Broadcasting компаниясының Opie and Anthony шоуын тоқтатуына әкелді. Infinity компаниясына оқиға үшін 357 500 АҚШ доллары көлемінде айыппұл салынды. 2003: Том Лейкис Коби Брайантқа қатысты қылмыстық іс бойынша айыптаушының атын жариялады. Әйелдің аты осы уақытқа дейін бұл оқиға туралы барлық басқа ақпарат құралдарында жарияланбаған. 2004 жылдың қаңтары: Bubba the Love Sponge FCC-ден 755 000 доллар айыппұл алады. 2004 жылдың 8 сәуірінде: Хауард Стерннің шоуынан кейін Clear Channel Communications компаниясы 495 000 АҚШ долларына айыппұл төледі. Кейіннен Стерн өзінің қалған нарықтық үлесін Clear Channel және Буш әкімшілігін сынап, FCC әдептілік ережелеріне бағынбайтын спутниктік радиоға көшу үшін қоғамдық эфирден шықты. 2004 жылдың 12 мамыры: Портлендтегі Modern Rock станциясы KNRK таңғы шоуы The Marconi Show Ник Бергтің басын кесуден алынған аудиоклипті қайталап, оған өздерінің ессіз пікірлерін қосты. Станцияға тыңдаушылардан ашулы телефон қоңыраулары мен электрондық пошталар келіп түскеннен кейін, KNRK бас менеджері Марк Гамильтон кешірім сұрап, шоудың екі жүргізушісі мен олардың продюсерін жұмыстан босатып, тыңдаушылардан станцияның болашағын қалай дамыртуға болатыны туралы ұсыныстарды сұрады. Нәтижесінде станцияның эфирінен шок-жок жүргізушілер және сол кезде станцияның плейлистінің көп бөлігін құраған хард-рок музыка алынып тасталды. 2004 жылдың желтоқсаны: Федералдық коммуникация комиссиясы Entercom Communications компаниясына 2002 жылдың сәуір және мамыр айларында KQRC FM радиостанциясының Johnny Dare Morning Show бағдарламасында болған әдепсіздіктерге қатысты жалпы сомасы 220 000 доллар көлемінде айыппұл салды. FCC материалда жиі және нақты жыныстық сипаттамалар болғанын, олар тыңдаушыларды қызықтыруға, қызықтыруға немесе дүрлікетуге бағытталғанын мәлімдеді. Ең жоғары айыппұл салуды негіздеу ретінде Комиссия "бұзушылықтардың өте ауыр сипаты және Entercom-ның бұрынғы әдепсіз хабарламалар тарихы" туралы мәлімдеді. 2006: J. R. Gach, ол қызмет көрсететін мейрамханадағы қызметкерді, күйік шалған қызметкерді ауызша сөккен. Ол қызметкер оған қарсы шағымданып, эмоционалдық зиян келтіргені үшін 1 000 000 доллар өтемақы алды. Сот процесі Gach-тың мансабын аяқтады; ол 2015 жылы қайтыс болғанға дейін ешқашан радиошоу жүргізбеді. 2007 жылдың сәуірі: Дон Имус Ратгерс Скарлет Найтс әйелдер баскетбол командасының мүшелерін "наппи бас киген қыздар" деп атағандығы үшін жұмыстан босатылды. Сегіз айдан кейін, тағы бір телеарна Имусты жұмысқа алды, ол сол форматта жұмысын жалғастырды және 2018 жылы зейнетке шыққанға дейін осы форматта жұмыс істеді; ол 2019 жылы қайтыс болды. 2012 жылдың 2 наурызы: Саяси консервативті шок-джок Rush Limbaugh белсенді Sandra Fluke туралы жасаған пікірлерінен кейін сынға ұшырады және жарнама берушілердің кетуіне себеп болды. Limbaugh бұл пікірлері үшін жазаланбады және даудан аман қалды, тек екі шағын станция (шамамен 600 станциядан) даудан кейін бағдарламаны тоқтатып тастады. Бұл дау радионың жалпы ағымына үлкен әсер етті, өйткені жарнама берушілер саяси мәселелерге байланысты қысым топтарының назарына түсетін бағдарламаларда жарнамаларын көрсетуден көбірек тартынды. Limbaugh 2021 жылдың ақпанында қайтыс болды, ол өзінің бағдарламасын соңына дейін жүргізіп отырды. 2013 жылдың желтоқсаны: Канадалық радио шок-джокі Dean Blundell CFNY FM радиостанциясынан шексіз мерзімге тоқтатылды, өйткені ол және әріптесі Дерек Велсман сотта, Велсман төрағалық еткен сотта талқылағандары туралы хабарлар тарады. Сот жыныстық шабуылға қатысты айыптау туралы болды.
Ұлыбритания
2005 жылдың маусымы: Радио ди-джей Тим Шоу өзінің Kerrang! FM шоуының тікелей эфирінде әдемі модель Джоди Маршқа өтініш жасады, отбасын тастап оған баратынын мәлімдеді. Бұл Шоудың әйеліне өте ашу келтірді, ол дереу оның Lotus Esprit көлігін eBay арқылы 50 пенге сатты. Осы жылдың басында ол бұрынғы бағдарлама директоры Эндрю Джеффристің үйінде жасалған ойыншылық ұрлық үшін жұмыстан шеттетілген еді, ал 2004 жылы тыңдаушылар наразылық білдіргеннен кейін, ол қайын сіңілісіне тікелей эфирде телефон соғып, әйелімен сексуалдық қатынас кезінде оны ойлап тапқанын айтты. 2008 жылдың 18 қазанында (Ұлыбритания) BBC Radio 2 жүргізушісі Рассел Брэнд актер Эндрю Саксқа телефон соғып, оның жауап беру машинасына төрт хабар қалдырды, ол Radio 2 ди-джейі Джонатан Росспен бірге оның немересімен сексуалдық қатынаста болғанын мәлімдеді.
Австралия
29 шілде 2009: Австралиялық ди-джей Кайл Сандилендс өзінің таңғы радио бағдарламасында "Жалғанды анықтаушы" сегментінде 14 жасар қызды көрсетті, ол анасының жыныстық тарихы туралы сұрағанда, 12 жасында зорланғанын айтып, құлдырап кетті. Кейін Кайл анасының зорлаудан басқа жыныстық қатынасты айтқанын айтты. Шоу бір аптаға тоқтатылды. Сандилендс жұмыстан босатылғаннан кейін үш күн өткен соң, ол Джени Крейг елшісі Магда Субански туралы жағымсыз сөз айтып, ол концентрациялық лагерде салмағын жоғалтып алуы мүмкін екенін айтып, наразылық тудырды. Сандилендс он күнге жалақысыз жұмыстан босатылды, ал 18 қыркүйекте қайта қаралғаннан кейін оның жұмыстан босатылуы үш аптаға ұзартылды. Сандилендс 8 қазанда эфирге оралды, оқиға үшін кешірім сұрады және шоудың басында діни қызметкер батасын берді. 2012 жылдың 4 желтоқсаны. Австралиялық ди-джейлер Мел Грейг пен Майк Кристиан Лондонның ауруханасына телефон шалып, Кеймбридж герцогинясы "өтпелі таңғы науқастанудан" емделген. Бұл оқиғаға қатысы бар медбике өз-өзіне қол жұмсағаннан кейін халықаралық БАҚ-та жарияланды. 2013 жылдың 13 маусымы. Перттегі радио жүргізушісі Говард Саттлер премьер-министр Джулия Гиллардтан оның серіктесі Тим Матисон еркек шаштараз болғандықтан гей ме деп сұрағаннан кейін жұмыстан шығарылды.