Кіріспе

Американдық дипломат (1949 жылы туған)

Райан Кларк Кроккер (19 маусым 1949 жылы туған) – зейнеткер американдық дипломат, АҚШ Сыртқы істер қызметінде карьералық елші ретінде қызмет еткен. Президенттік бостандық медалімен марапатталған ол АҚШ-тың Ауғанстан (2011–2012), Ирак (2007–2009), Пәкістан (2004–2007), Сирия (1998–2001), Кувейт (1994–1997) және Ливан (1990–1993) елшісі болды. 2010 жылдың қаңтар айында ол Техас A&M университетінің Джордж Буш атындағы үкімет және қоғамдық қызмет мектебінің деканы болды. Бұрынғы мемлекеттік хатшы Колин Пауэлл Крокерді «біздің ең жақсы сыртқы қызмет офицерлерінің бірі» деп атады. Президент Джордж Буш оны «Американың Арабиялық Лоренсі» деп атады және генерал Дэвид Петреус «Мен үшін оның әскери серігі болу үлкен мәртебе болды» деген еді.

Ерте өмір және білім

Крокер Вашингтон штатының Спокан қаласында дүниеге келген. Бала кезінде оның туыстары АҚШ Әуе күштерінде және Түркияда қызмет еткен. Ол Марокко, Канада және Түркияда тұрған. 1983 жылы АҚШ елшілігіне жасалған шабуылдан аман қалды. 2002 жылдың қаңтарында Ауғанстанның жаңа үкіметіне уақытша іскер өкілі болып тағайындалды, ал 2004 жылдың қазан айында Пәкістан елшісі болып бекітілді. 2004 жылдың қыркүйегінде президент Буш оны дипломатиялық қызметтегі ең жоғары дәрежеге – карьералық елшіге тағайындады, бұл АҚШ армиясындағы төрт жұлдызды офицерге тең дәреже. 2007 жылдың 8 қаңтарында Мемлекеттік хатшы Кондолиза Райс Буш әкімшілігінің Крокерді АҚШ-тың Ирактағы жаңа елшісі етіп тағайындайтынын, Залмай Халилзад БҰҰ елшісі лауазымына расталғаннан кейін оның орнына келетінін мәлімдеді. Исламабадтан кетіп бара жатқанда Крокер мемлекеттік телеарна ПТВ-да пакистандық журналист Ахмед Құрайшимен қоштасу сұхбаты берді, онда ол Ирак және Таяу Шығыстағы тәжірибесімен бөлісті. Крокер 2007 жылдың ақпан айында Пакистанға жасаған қысқа сапарында сол кездегі вице-президент Дик Чейниге қатысты бір оқиғаны айтты. 2009 жылдың 4 желтоқсанында Буш атындағы Үкімет және қоғамдық қызмет мектебі Крокерді 2010 жылдың 25 қаңтарынан бастап келесі деканы етіп тағайындағанын жариялады. Мемлекеттік департамент пен Сыртқы істер қызметінен зейнеткерлікке шыққаннан кейін Крокерді Обама әкімшілігі шақырды және 2011 жылдың сәуірінде Барак Обама оны АҚШ-тың Ауғанстандағы елшісі қызметіне ұсынды. АҚШ Сенаты 2011 жылдың 30 маусымында бірауыздан мақұлдады. 2012 жылдың шілдесінде ол денсаулығына байланысты мамыр айында хабарланғандай, қызметтен кетті. 2012 жылдың шілдесінде Кабулдағы елші лауазымынан кеткеннен кейін Крокер АҚШ Теңіз жаяу әскерлерінің құрметті мүшесі аталды. 2013 жылы ол қолдау көрсететін Ауғанстанның Америкалық университетінен құрметті докторлық дәрежесін алды. 2013 жылдың 10 мамырында ол Телерадио хабарларын тарату жөніндегі кеңес мүшесі болып тағайындалды. 2013 жылдың желтоқсан айында ол Американың Сирия азаматтық соғысына қатысқандығына қарамастан, Сирия үкіметімен тыныш жұмыс істеуі керек деген пікірін білдірді. 2020 жылдың қазан айында Крокер АҚШ Әскери академиясының түлектер қауымдастығы сыйлық берген Сильван Тейер сыйлығын алды, ол Вест-Пойнт девизіне – Міндет, Ар-намыс, Ел – адал қызметін көрсеткені үшін табысталды.

2002 жылғы Ирак туралы меморандум

Вашингтон Пост газетінің тілшісі Карен ДеЯнгтың "Солдат: Колин Пауэллдің өмірі" атты кітабында айтылғандай, 2002 жылдың соңында Буш әкімшілігі Иракпен соғысқа дайындалып жатқан кезде, сол кездегі Мемлекеттік хатшы Колин Пауэлл Кроккерге және Мемлекеттік хатшының арнайы көмекшісі Уильям Дж. Бернске АҚШ-тың Иракқа басып кіруімен байланысты тәуекелдерді қарастыратын құпия меморандум дайындауды тапсырды. "Мүкел дауыл" деп аталған алты беттік меморандумда Саддам Хусейнді құлату ұзақ уақыт бойы басылып келген діни және этникалық шиеленістерді қоздыруы мүмкін, сунниттік азшылық биліктен оңай айырылмасы және Иран, Сирия және Сауд Арабиясы сияқты ықпалды көрші елдер оқиғаларға әсер етуге тырысады делінген. Сондай-ақ, АҚШ саяси және экономикалық жүйені құру үшін бастапқыдан бастауы керектігі ескерілді, себебі Ирактың инфрақұрылымы қираған еді. Келесі күні АҚШ Сенатында да ұқсас куәліктер берілді. "Ирактағы жағдай туралы Конгреске баяндамасында" Крокер: "Ирак – қазіргі және болашақта да ұзақ уақыт бойы травматизацияланған қоғам екенін айтуға болады" деді. Ирак саясатына қатысты ол: "Ирактағы дебааттар – Бағатификация және провинциялық биліктер, біздің азаматтық құқықтар қозғалысы немесе штаттардың құқықтары үшін күрес сияқты" деді. Ол сондай-ақ: "Ирактың басшылары елдің маңызды мәселелерін шешуге ниетті деп санаймын, бірақ бұл біз күткеннен ұзаққа созылуы мүмкін, себебі жағдай мен олардың алдындағы мәселелердің ауырлығы" деді. Крокер "қоңсыларымен тату, қауіпсіз және тұрақты демократиялық Иракқа қол жеткізуге болады" деп мәлімдеді.