Кіріспе

Бөлінбейтін операцияларға бөлінген ақпаратты өңдеу

Транзакцияларды өңдеу принциптері

Компьютер ғылымында транзакцияларды өңдеу – ақпаратты өңдеу.

Атомдық

Транзакцияның күйге енгізетін өзгерістері атомдық: барлығы орындалады немесе ешқайсысы да орындалмайды. Бұл өзгерістерге дерекқорының өзгерістері, хабарламалар және түрлендіргіштерге жасалатын әрекеттер кіреді.

Бірқалыптылық

Тұрақтылық: Транзакция – жүйенің дұрыс өзгерісі. Бірлік ретінде орындалған әрекеттер жүйемен байланысты ешқандай тұтастық шектеуін бұзбайды.

Оқшаулау

Транзакциялар бір уақытта орындалса да, әрбір транзакция T үшін, қалғандары T-дан бұрын немесе кейін орындалғандай көрінеді, бірақ екеуі де емес.

Ұзаққа созылмалылық

Транзакция сәтті аяқталғаннан кейін (құпталғаннан соң), оның деректер базасына енгізген өзгерістері кез келген қателерге төтеп береді және сақталады.

Қолданылу

Стандартты транзакцияларды өңдеу бағдарламалық жасақтамасы, мысалы, IBM-нің Ақпараттық басқару жүйесі, алғаш рет 1960 жылдары әзірленді және көбінесе нақты деректер базасын басқару жүйелерімен тығыз байланысты болды. Клиент-сервер есептеуі 1980 жылдары ұқсас принциптерді қолданысқа енгізді, бірақ нәтижесі әр түрлі болды. Дегенмен, соңғы жылдары таратылған клиент-сервер моделін қолдау күрделене түсті. Әртүрлі онлайн қызметтерге (әсіресе ғаламторға) жауап ретінде транзакциялардың саны артқандықтан, бірыңғай таратылған деректер базасы тиімді шешім болмады. Сонымен қатар, көптеген онлайн жүйелер бірнеше бағдарламалардың жиынтығынан тұрады, олар бірлесіп жұмыс істейді, клиент-сервер моделінен өзгеше, онда транзакцияны өңдеуді бір сервер ғана жүзеге асырады. Бүгінде бағдарламалар арасында жұмыс істейтін және ірі жүйелерге, соның ішінде мейнфреймдерге дейін кеңейтілетін бірқатар транзакциялық өңдеу жүйелері қол жетімді. Олардың бірі – X/Open Distributed Transaction Processing (DTP) (Java Transaction API (JTA) туралы да қараңыз). Алайда, IBM-нің CICS сияқты жекеменшік транзакциялық өңдеу орталары әлі де кең таралған, бірақ CICS ашық индустриялық стандарттарды да қамтиды. Экстремалды транзакциялық өңдеу (XTP) термині, әсіресе өте қиын талаптарға, атап айтқанда, өнімділік талаптарына (секундына транзакциялар) ие транзакциялық өңдеу жүйелерін сипаттау үшін қолданылды. Мұндай жүйелер таратылған немесе кластерлік архитектуралар арқылы жүзеге асырылуы мүмкін. Ол кем дегенде 2011 жылға дейін қолданылды.