Кіріспе
Бағдарламалық жасақтаманы әзірлеуге арналған интегралды даму ортасы – NetBeans Java үшін интегралды даму ортасы (IDE). NetBeans модульдер деп аталатын модульдік бағдарламалық компоненттер жиынтығынан қосымшаларды әзірлеуге мүмкіндік береді. NetBeans Windows, macOS, Linux және Solaris жүйелерінде жұмыс істейді. Java-ны әзірлеуден басқа, PHP, C, C++, HTML5 және JavaScript сияқты басқа тілдерге арналған кеңейтімдері де бар. NetBeans негізінде құрылған қосымшаларды, оның ішінде NetBeans IDE-ді үшінші тарап әзірлеушілер кеңейте алады.
NetBeans is an integrated development environment (IDE) for Java. NetBeans allows applications to be developed from a set of modular software components called modules. NetBeans runs on Windows, macOS, Linux and Solaris. In addition to Java development, it has extensions for other languages like PHP, C, C++, HTML5, and JavaScript. Applications based on NetBeans, including the NetBeans IDE, can be extended by third party developers.
Тарих
NetBeans 1996 жылы Xelfi (Делфидегі сөз ойыны) атауымен, Прагадағы Карл университетінің Инженерлік және Технологиялық факультетінің жетекшілігімен Java IDE студенттік жобасы ретінде бастау алды. 1997 жылы Роман Стэнек жобаны дамыту үшін компания құрды және 1999 жылы Sun Microsystems сатып алғанға дейін NetBeans IDE-нің коммерциялық нұсқаларын жасады. Sun келесі жылдың маусым айында NetBeans IDE-ді ашық кодқа көшірді. Осыдан бері NetBeans қауымдастығы үнемі дамып келеді. 2010 жылы Sun (демек, NetBeans та) Oracle Corporation компаниясымен сатып алынды. Oracle басқаруымен NetBeans, компанияның тарихи өнімі болған және тегін таратылатын JDeveloper IDE-мен үйлесім табуға тырысты. 2012 жылға қарай екі IDE де ортақ код базасы – NetBeans Platform негізінде қайта құрылды. 2016 жылдың қыркүйегінде Oracle NetBeans жобасын Apache Software Foundation-ға беру туралы ұсыныс жасады, онда «NetBeans басқару моделін ашық ету арқылы NetBeans қатысушыларына жобаның бағыты мен Java 9 және NetBeans 9 және одан кейінгі нұсқаларының табысына үлкен үлес қосу мүмкіндігі беріледі» делінді. Бұл қадамды Java тілін жасаған Джеймс Гослинг қолдады. Жоба 2016 жылдың қазан айында Apache инкубаторына қабылданды.
NetBeans IDE-нің негізгі функциялары
NetBeans IDE – ашық кодты интеграцияланған даму ортасы. NetBeans IDE барлық Java қолданбаларының түрлерін (Java SE (JavaFX қоса), Java ME, веб, EJB және мобильді қолданбалар) бірден қолдау көрсетеді. Басқа мүмкіндіктердің ішінде Ant негізіндегі жоба жүйесі, Maven қолдауы, қайта құру, нұсқаны басқару (CVS, Subversion, Git, Mercurial және Clearcase қолдауы) бар. Модульділік: IDE-нің барлық функциялары модульдер арқылы қамтамасыз етіледі. Әрбір модуль нақты функцияны ұсынады, мысалы, Java тілін қолдау, өңдеу немесе CVS нұсқаларын басқару жүйесі мен SVN қолдауы. NetBeans Java-ны дамыту үшін қажетті барлық модульдерді бір жүктемеде қамтиды, бұл пайдаланушыға дереу жұмыс істей бастауға мүмкіндік береді. Модульдер NetBeans-ты кеңейтуге де мүмкіндік береді. Қосымша модульдерді орнату арқылы басқа бағдарламалау тілдерін қолдау сияқты жаңа мүмкіндіктерді қосуға болады. Мысалы, Sun Microsystems компаниясының Sun Studio, Sun Java Studio Enterprise және Sun Java Studio Creator NetBeans IDE-ге негізделген. Лицензия: IDE Apache 2.0 лицензиясы бойынша лицензияланған. Бұрын, 2006 жылдың шілдесінен 2007 жылға дейін NetBeans IDE Sun-ның жалпы даму және тарату лицензиясы (CDDL) бойынша лицензияланған, ол Mozilla Public License (MPL) негізінде құрылған. 2007 жылдың қазан айында Sun NetBeans енді CDDL және GPL нұсқасы 2 лицензиясының екі еселі лицензиясы бойынша ұсынылатынын хабарлады, GPL GNU Classpath үшін байланыс ережесімен. Oracle NetBeans Platform және IDE-ді Apache Foundation-ға сыйға тартты, онда ол инкубациядан өтті және 2019 жылдың сәуірінде жоғары деңгейдегі жоба ретінде аяқталды.
Басқа өнімдер
2016 жылдың қазан айында Габриэла Мотрокпен берген сұхбатында Oracle вице-президенті Билл Патаки Oracle-дың NetBeans-қа қатысты бірнеше өнімі бар екенін айтты.
NetBeans профильдеушісі
NetBeans Profiler – Java қолданбаларын бақылауға арналған құрал: ол әзірлеушілерге жад ақауларын табуға және жылдамдықты оңтайландыруға көмектеседі. Бұрын жеке жүктеліп алынған, бірақ 6.0 нұсқасынан бастап негізгі IDE-ге енгізілген. Профильдеуші Sun Laboratories зерттеу жобасының негізінде жасалған, ол JFluid деп аталды. Бұл зерттеу Java қолданбасын профильдеу кезіндегі жүктемені азайтуға болатын нақты техникаларды анықтады. Осы техникалардың бірі – динамикалық байт-кодты өңдеу, ол үлкен Java қолданбаларын профильдеу үшін ерекше пайдалы. Динамикалық байт-кодты өңдеу және қосымша алгоритмдерді пайдалану арқылы NetBeans Profiler басқа профильдеушілерге тым үлкен немесе күрделі болған қолданбалар туралы орындалу кезіндегі ақпаратты ала алады. NetBeans сонымен қатар, орындалудың нақты сәттерін профильдеуге және орындалу уақытын өлшеуге мүмкіндік беретін Профильдеу нүктелерін де қолдайды.
GUI жобалау құралы
Бұрын Project Matisse деп аталған GUI дизайн құралы әзірлеушілерге GUI компоненттерін сүйреп әкеліп, орналастыра отырып, Swing GUI прототиптерін жасауға және жобалауға мүмкіндік береді. GUI құрастырушысы JSR 295 (Beans Binding технологиясы) үшін ендірілген қолдауға ие, бірақ JSR 296 (Swing Application Framework) үшін қолдау 7.1 нұсқасында жойылды.
NetBeans JavaScript редакторы
NetBeans JavaScript редакторы JavaScript, Ajax және CSS үшін кеңейтілген қолдауды ұсынады. JavaScript редакторының мүмкіндіктеріне синтаксистің түспен белгіленуі, рефакторинг, түпнұсқа объектілер мен функциялар үшін кодты толықтыру, JavaScript класының қаңқасын жасау, үлгіден Ajax қайырымдарын жасау және браузерлердің үйлесімділігін автоматты түрде тексеру кіреді. CSS редакторының мүмкіндіктеріне стильдердің атаулары үшін кодты толықтыру, навигатор панелі арқылы жылдам навигация, CSS ережесінің жариялануын тізім түрінде және файл құрылымын ағаш түрінде көрсету, контур көрінісін атау, тип немесе жариялану реті бойынша сұрыптау (Тізім және ағаш), ереже жариялануларын жасау (тек ағаш), ереже атауының бөлігін рефакторингтеу (тек ағаш) кіреді. NetBeans 7.4 және одан кейінгі нұсқалары Oracle әзірлеген жаңа Nashorn JavaScript қозғалтқышын қолданады.
NetBeans IDE жүктеу топтамалары
Пайдаланушылар нақты дамыту қажеттіліктеріне бағытталған NetBeans IDE жиынтықтарын жүктеуге таңдау жасай алады. Пайдаланушылар кейіннен барлық басқа мүмкіндіктерді NetBeans IDE арқылы тікелей жүктеп орната алады.