Кіріспе

Парклендтегі жеке университет, Вашингтон, АҚШ. Тынық мұхит лютеран университеті (PLU) – Парклендтегі жеке лютерандық университет. Ол 1890 жылы норвегиялық лютеран иммигранттарымен құрылған. PLU Америка Евангелиялық-Лютеран шіркеуінің I аймағындағы 580 қауымының қолдауында. PLU-да шамамен 2700 студент оқып жатыр. 2023 жылғы мәліметтер бойынша, мектеп орманды кампуста шамамен 238 толық уақытты профессор жұмыс істейді. PLU академиялық бағдарламалары төрт колледжге бөлінген: Денсаулық сақтау колледжі; Гуманитарлық ғылымдар, салааралық зерттеулер және әлеуметтік ғылымдар колледжі; Табиғи ғылымдар колледжі; және Кәсіби білім беру колледжі.

Алғашқы жылдар

Университет Вашингтон штаты 1890 жылдың 11 желтоқсанында Тынық мұхитының лютеран академиясы ретінде құрылды. Университеттің атын таңдауда оны негіздеген норвегиялық иммигранттар Батыс шекарасындағы лютерандық білім беру мекемесінің аймақтағы рөлін мойындады. Олар осы институттың иммигранттарға жаңа елге бейімделуге және жұмыс табуға көмектесуін, сонымен қатар шіркеу мен қоғамға қызмет ететін түлектерді даярлауын қалады. Білім беру – қызмет етуге бағытталған тәрбиелеу – скандинавиялық дәстүрлердің бағалы бөлігі болды. Сабақтар алғаш рет 1894 жылы 30 студентпен басталды. Оқу ақысы сол кезде аптасына 1 доллар тұрды. Бюг Харстад мектептің алғашқы президенті болды. 1894 жылдан 1912 жылға дейін университеттің барлық бөлімі бір ғимаратта орналасқан. Бұл ғимарат бұрын «Олд-Мэйн» деп аталған, бірақ кейін мектептің негізін қалаушы президентінің құрметіне Харстад-холл деп өзгертілді. 1898 жылы университет атауы Тынық мұхитының лютеран академиясы және бизнес колледжі болып өзгертілді. Мектептің қарызын жоюға тырысқан Бюг Харстад алтын іздеу үшін Аляскаға кетті. Ол он жарым жыл сонда болды, бірақ алтын таба алмады. Бес жылдан кейін әйелдерге баскетбол ойнауға рұқсат берілді. 1912 жылы университет кампусына екінші ғимарат – спорт залы салынды. Онда жүгіру жолы, сахна және жертөледегі ғылыми зертхана болды. Екі жылдан кейін студенттер қазіргі Қызыл алаңда теннис кортын салды. 1914 жылы ПЛА толық аккредитация алды, яғни студенттер университеттерге ауысып, кредиттерін сақтай алды. Университет ретінде құрылғанмен, бұл мекеме 1918 жылға дейін негізінен академия ретінде жұмыс істеді, содан кейін екі жылға оқу тоқтатылды. Ол Эверетте орналасқан Колумбия лютеран колледжімен біріккеннен кейін екі жылдық Тынық мұхитының лютеран колледжі ретінде қайта ашылды. 1929 жылы Спокан колледжі ПЛК-мен біріккенде, одан әрі біріктірулер болды. Мектептің алғашқы футбол командасы 1926 жылы құрылды. Олар бастапқыда «Грейхаундтар», содан кейін «Гладиаторлар» деп аталды (бірақ олар бұлжымай «Люттар» деп аталады). Сол жылы ПЛК әйелдер баскетбол командасының ойыншысы Поли Лэнглоу 12 ойында 270 ұпай жинап, ұлттық рекорд орнатты. Бір жылдан кейін, 1927 жылы колледждің керемет музыкалық дәстүрі – Батыс хоры құрылды. Хор өзінің атауын Ұлы көлдер аймағына саяхат жасаған кезде алды. 1939 жылы Норвегияның патшалық отбасы бірнеше рет келіп, Мұрагер Олав пен Марта ПЛК кампусына келді. 1940 жылдардың басында ПЛК студенттерінің көп бөлігі әйелдерден тұрды, өйткені көптеген ер адамдар Екінші дүниежүзілік соғыста соғысып жатқан. Соғыстан кейін колледжге оралатын адамдар, әсіресе ардагерлер, G.I. Bill арқасында оқушылар санының өсуіне себеп болды. Сол кезде студенттердің жартысы ардагерлер еді және олардың көп бөлігі әйелдер емес еді. Келесі жылдары Рамстад залы, Мемориалдық гимназия және Студенттер одағы ғимараты (қазір Андерсон университетінің орталығы деп аталады) сияқты бірқатар жаңа ғимараттар аяқталды. 1952 жылы жаңа Чапель музыкасы мен сөйлеу ғимараты салынды және кейін Иствольд Чапелі деп аталды (2013 жылы Карен Хилл Филлипс сахналық өнер орталығы деп қайта аталды). Чапельге қатысу міндетті болды, тізілім жүргізіліп, орындықтар тағайындалды. Екі жылдан кейін алғашқы жатақханалар – Солтүстік және Оңтүстік залдары (кейін Хонг залы және Хиндерли залы деп аталды) салынды. Осы уақытқа дейін студенттер Олд-Мэйнде тұрған немесе Парклендтегі отбасылармен бірге тұрған. 1960 жылдары он жылдық құрылыс оқуы болды, 1970 жылға қарай он ғимарат салынды, бұл алдыңғы 70 жылда салынған ғимараттардың санымен шамалас болды. 1960 және 1970 жылдар ПЛУ кампусында үлкен өзгерістердің кезеңі болды, студенттік өмірге қатысты шектеулер жеңілдетіле бастады. Чапельге қатысу міндетті болмай қалды және екі жатақхана бірлескен болып құрылды. Қыздар жатақханаларының шектеулі сағаттары карталы кілт жүйесімен ауыстырылды және қарама-қарсы жынысты адамдар жылына 2 рет емес, аптасына 3 рет келуге рұқсат етілді. 1963 жылы кампуста алғаш рет би билеуге рұқсат берілді. Ал «Психоделикалық перстер» тобы «Pretty in Pink» және «Heartbreak Beat» хиттерін орындады. Тарихы бойы ПЛУ скандинавиялық тамырларына жақын болды. 1975 жылы мектеп Норвегия королі Олав V-ге қонақ болды. Үш жылдан кейін, 1978 жылы Норвегия парламентінің – Стортингеттің 14 мүшесі ПЛУ-ға келді. 1982 жылы Карл XVI Густав және Швеция королевасы Сильвия ПЛУ-ға келді, ал келесі жылы Норвегия принцессасы Астрид университетке барды. Сол жылы Норвегиядағы Валле қаласында ПЛУ негізін қалаушы Рев. Бюг Харстадты құрметтеу үшін ескерткіш орнатылды. 1989 жылға қарай Университет орталығының төменгі қабатында скандинавиялық мәдени орталық аяқталды. 1995 жылы Норвегия королі Харальд V және королева Соня ПЛУ-ға келді, королева Соня құрметті гуманитарлық ғылымдар докторы атағын алды. 1999 жылы Норвегия Мұрагері Хаакон ПЛУ-ға келді. 2015 жылы мекеменің 125 жылдығын мерекелеу үшін ПЛУ Норвегия королі Харальд V-ге құрметті заң ғылымдары докторы атағын берді.

Төрағалар

Тынық мұхит лютеран университетінің алғашқы президенті – пастор Бюг Харстад. 1894 жылдан 1912 жылға дейін бүкіл университет бір ғимаратта орналасқан. Бұл ғимарат бұрын Олд-Майн деп аталған, бірақ кейіннен құрылтайшы президенттің құрметіне Харстад-холл деп аталды. Тынық мұхит лютеран университетінің 14-ші және қазіргі президенті – 2017 жылы тағайындалған Л. Аллан Белтон. Сан Аты Қызмет еткен жылдар 1 Пастор Бюг Харстад 1894–1895, 1897–1898 2 Пастор Оле Гронсберг 1895–1897 3 Нильс Джозеф Хонг 1898–1918 4 Дж. Ю. Ксавье 1920–1921 5 Ола Ордал 1921–1928 6 Оскар Тингелстад 1928–1943 7 Сет С. Иствольд 1943–1962 8 Роберт А. Л. Мортведт 1962–1969 9 Юджин Вигман 1969–1974 10 Ричард П. Юнгкунц 1974–1975 11 Уильям О. Рике 1975–1992 12 Лорен Дж. Андерсон 1992–2012 13 Томас В. Крайс 2012–2017 14 Л. Аллан Белтон 2017 – қазіргі уақытқа дейін.

AAUP сын-пікірі

2020 жылдың маусым айында ПЛУ Америка университет профессорлары қауымдастығының (AAUP) айыптамалы әкімшіліктер тізіміне енгізілді. AAUP есебінде ұзақ жылдар қызмет еткен PLU оқытушысының AAUP-тың 1940 жылғы Академиялық бостандық және қызмет мерзімі жөніндегі қағидалар жинағын бұзып, жұмыстан босатылғаны анықталды.

Кішірейтулер мен қайта бөлулер

2021 жылдың сәуір айында ПЛУ-дың Регенттер кеңесі 36 толық штаттық эквивалент (FTE) оқытушы лауазымын қысқартуға келісім берді, соның ішінде кейбір штатты оқытушылар лауазымдарынан айырылады. Университет сонымен қатар екі мамандық (неміс тілі, скандинавиялық зерттеулер), төрт қосымша мамандық (классикалық зерттеулер, норвег тілі, неміс тілі) және бір магистрлік бағдарламаны (Қаржы саласындағы ғылым магистрі) тоқтатуды жоспарлап отыр. Бұл қысқартулар басқа да бағдарламаларға әсер етті. Мысалы, антропология сияқты кейбір кафедралар көптеген оқытушыларын жоғалтып, мамандықтарынан бас тартуға мәжбүр болды. Барлық қысқартулар 2022 жылдың күзгі семестрінен бастап күшіне енеді. Бюджеттің осылайша қысқартылуы нәтижесінде 2,5 миллионнан 4 миллион долларға дейін үнемделуі күтілуде. 2021 жылдың сәуірінде жарияланған қысқартулар 2017–2018 оқу жылында жарияланған 31 FTE оқытушы лауазымын қысқартуға байланысты, бұл шара шамамен 2,8 миллион доллар үнемдеуге мүмкіндік берді. 2018 жылы жарияланған қысқартулар да кейбір мамандықтар мен қосымша мамандықтарға әсер еткен. 2017 жылдың қыркүйек айында ПЛУ-да 376 оқытушы жұмыс істеді. 2017–2018 және 2021 жылдың сәуірінде жарияланған қысқартулардың нәтижесінде 6 FTE оқытушы лауазымының бірінен астамы (67 лауазым) жойылды. 2017–2018 жылдары жарияланған оқытушылардың қысқартылуы көбінесе зейнеткерлікке жақын профессорларды ертерек зейнеткерлікке шығуға ынталандыру арқылы жүзеге асырылды, ал 2021 жылдың сәуірінде жарияланған қысқартулар көбірек ерікті емес қысқартуларды қамтиды, соның салдарынан кейбір штатты және штатты емес профессорлар, сондай-ақ көптеген шартты профессорлар жұмыстан босатылады.

Қабылдау және қаржылық көмек

2019-20 оқу жылының оқу ақысы 43 264 долларды құрайды, ал тұру және тамақтану құны 10 876 долларды құрайды. ПЛУ студенттерінің 97 пайызынан астамы түрлі қаржылық көмек алады. 2020 жылғы U.S. News колледждер мен университеттер рейтингі PLU-ді батыс аймағындағы ең инновациялық жетінші оқу орны, бакалавриат деңгейіндегі ең жақсы оқытушылардың тоғызыншысы және ең тиімді оныншы оқу орны деп көрсетті. 2019-2020 оқу жылындағы студенттер құрамы: 64% қыздар, 36% ұлдар; 41% - түрлі этникалық топтардан; 75% - Вашингтон штатынан; 13% - лютеран дінін ұстанатындар; 3% - 23 елден келген халықаралық студенттер.

Академиктер

ПЛУ-дағы академиялық күнтізбе күзгі және көктемгі семестрлерге бөлінген, сондай-ақ қаңтар айында бір айға созылатын J мерзімі бар. Жазғы курстар да ұсынылады. J мерзімінде студенттер қаңтар айы бойына бір пән оқиды, ол семестрдегідей 4 кредит саналады. PLU 44 мамандық және 54 қосымша мамандық ұсынады, олардың спектрі кең.

Жаңа американдық университет

PLU – «Жаңа американдық колледждер мен университеттер» ұлттық консорциумының мүшесі, ол 22 іріктелген, орташа (2,000–7,500 студент) тәуелсіз колледждер мен университеттердің либералды білім беруді, кәсіби білімді және азаматтық белсенділікті мақсатты түрде үйлестіруге арналған бірлестігі. Эрнест Бойер 1990 жылдардағы бірқатар ықпалды эсселері мен сөздерінде осындай институттарды «Жаңа американдық колледж» деп атады. Бойер бұл терминді қолданғаннан бері осы идеологияға сәйкес келетін көптеген мекемелер университеттер деп аталатын болды; сондықтан термин «Жаңа американдық университет» деп өзгерді.

Оқудан тыс

2009 жылы ПЛУ университеті кампустың халықаралық деңгейде дамуы үшін сенатор Пол Саймон сыйлығымен марапатталды. Сол жылы ПЛУ Билл және Мелинда Гейтс қорынан түскен 1 миллион долларлық грантқа мақұлдама берді, бұл қаражат төмен кірісті студенттерге оқу бағдарламаларына қатысуға көмектесу үшін арналған қор құруға жұмсалды. ПЛУ АҚШ Сауда департаментінің Өнеркәсіп және қауіпсіздік бюросының тізіміндегі Сычуань университетімен әріптестік байланысын сақтайды. ПЛУ студенттерінің шамамен 50 пайызы оқу бағдарламаларымен шетелде оқиды.

Серіктестіктер

PLU 2020 жылдан бері Конфуций институтын қызмет етеді, бұл институтты Вашингтон университетінен қабылдағаннан кейін.

Кампус

Тынық мұхитының лютеран университетінің кампусы Вашингтон штатының Такома қаласынан оңтүстікке қарай 10 шақырым жерде, Паркленд қалашығының жанындағы 156 акр (63 га) орманды кампуста орналасқан. Бірлескен база Льюис МакКорд Парклендтен батысқа қарай 800 метрден кем жерде орналасқан. Кампус ресми түрде екі бөлімге бөлінеді: жоғарғы және төменгі кампус. Жоғарғы кампуста көптеген академиялық және әкімшілік ғимараттар орналасқан, оның ішінде Филипп Хаугтың әкімшілік ғимараты, Мортведт кітапханасы, Рамстад залы және Ксавьер залы бар. 1964 жылы Регенттер кеңесі Рихард Хагты – «Солтүстік-Батыс ландшафт архитектурасының әкесі» – жоғарғы кампустың ландшафт архитектурасы жоспарын жасауға шақырды. Хаг Вашингтон штатының Сиэтл қаласындағы Газ жұмыстары паркі, Бэйнбридж аралындағы Бледель қорығы және Сиэтл орталығындағы жұмыстарымен танымал. Мортведт кітапханасында 260 000-нан астам кітап және 23 000-нан астам толық мәтінді журналдар бар. ПЛУ жинағындағы ең көне кітап – 1524 жылы Иоганн Бугенгаген жариялаған псалтирь. 1937 жылы салынған Ксавьер залы 1967 жылы Мортведт кітапханасы салынғанға дейін кітапхана ретінде пайдаланылды. Содан бері әлеуметтік ғылымдар бөлімі Ксавьерде орналасқан. 2000 жылы Ксавьер 5 миллион долларлық жөндеуден өтті, нәтижесінде Филип Нордквист лекциялық залы қосылды. Андерсон университетінің орталығы да жоғарғы кампуста орналасқан. Бұл ғимаратта барлық кампусқа арналған асхана, «The Commons» деп аталатын және Ескі негізгі дүкен орналасқан. Бұдан басқа, кампусқа қызмет көрсету, студенттердің қатысуы және басшылығы, жатақхана өмірі, әртүрлілік орталығы, Скандинавия орталығы, студенттік медиа, жатақхана қауымдастығы, ПЛУ студенттік қауымдастығы (ASPLU), қонақжайлылық және тамақтану қызметтері және Крис Кнутцен лекциялық залы орналасқан. Жоғарғы кампуста академиялық және әкімшілік ғимараттармен қатар ПЛУ-дың өнер бағдарламалары да орналасқан. Мэри Бейкер Расселл музыка орталығы 1997 жылы салынды және ПЛУ-дың Музыка кафедрасының үйі болып табылады. Акустикалық жағынан әсерлі және танымал Лагерквист концерт залында Готфрид және Мэри Фукс органы (Батыс жағалаудағы ең үлкен университеттегі механикалық орган) және заманауи тәжірибе және өнер көрсету орындары орналасқан. Инграм залында коммуникациялық компьютерлік зертхана, цифрлық фотосурет/графикалық дизайн зертханасы және сурет салу, керамика, мүсін, фотосурет және гравюра бойынша студиялық өнер сыныптары бар. Инграмда екі галерея бар: Университет галереясы (ірі көрмелер мен көрмелер өткізіледі) және Векель галереясы (әдетте студенттер мен сыныптардың жұмыстарына арналған). Eastvold Auditorium, ресми түрде Eastvold Chapel деп аталады, 1100 орынға арналған және PLU театрының үйі. Eastvold жыл бойына барлық негізгі сахналық қойылымдар мен кішігірім қойылымдарды ұсынады. 2011 жылдың қазан айында PLU театры өнер бөліміне жаңа қосымшаны – Карен Х. Филлипс сахналық өнер орталығын таныстырды. Бұрынғы регенттің атымен аталған бұл орын Иствольд аудиториясының бірінші кезеңін аяқтау символы болып табылады. 2013 жылдың күзінде Иствольд жаңа сахналық өнер орталығымен қайта ашылады. Төменгі кампуста университеттің көптеген спорттық нысандары орналасқан. Оларға Олсон аудиториясы, Мемориал гимназиясы, Намес фитнес орталығы және университет бассейні кіреді. Төменгі кампуста сондай-ақ Рике ғылым орталығы, Моркен оқыту және технология орталығы, Мартин Дж. Неб ғимараты және Кек обсерваториясы орналасқан. Кампус периметрінде орналасқан қосымша ғимараттар университет мақсаттары үшін де пайдаланылады, оның ішінде кеңселер, Ван халықаралық зерттеулер орталығы, Шығыс кампусы, Әйелдер орталығы, Университет үйі және Троица лютеран шіркеуі.

Мачта

Маст – ПЛУ студенттері шығаратын газет. Ол алғаш рет 1924 жылы университет шіркеуінің жертөлесінде жарық көрді. Қазір ол Mast TV және Lute Air студенттік радиосын қамтитын біріккен медиа тобы. Бұл газет бастапқыда "The Mooring Mast" деп аталған, бірақ 2015 жылдың күзінде қарапайым "The Mast" деп өзгертілді. "The Mooring Mast" атауының ерекшелігі – ол АҚШ Әскери-теңіз күштерінің USS Shenandoah дирижаблінен алынған. Жақын орналасқан Форт-Льюис базасында дирижабльді бекітуге арналған ірі құрылыс болған, және студенттер осы құрылыстан шабыттанып, даңқты кемеге құрмет көрсету мақсатында газетке осы атты берген.

KPLU-FM

KPLU FM (88,5 МГц) – Тынық мұхитының лютеран университетіне тиесілі, жаңалықтар мен джаз музыкасын эфирге беретін Ұлттық қоғамдық радионың мүше станциясы. Университет радиостанцияның лицензиясын ұстаған және KPLU-дың барлық қызметкерлері университет қызметкерлері болғанымен, университет эфирдегі мазмұнға араласпаған. PLU станцияны жылына 1,5 миллион доллардан астам сомаға инфрақұрылыммен қамтамасыз еткен.

KPLU сату

2015 жылдың 12 қарашасында KPLU қызметкерлеріне PLU радиостанцияны KUOW радиостанциясын басқаратын Вашингтон университетіне сату ниеті туралы хабарланды. 2016 жылдың 26 мамырында 88.5 FM радиостанциясының достары Вашингтон университеті жасаған ұсынысқа тең 7 миллион доллар жинағанын мәлімдеді. 2016 жылдың 28 маусымында PLU 88.5 FM радиостанциясының лицензиясын 88.5 FM радиостанциясының достарына беру туралы келісімге келгенін хабарлады. Сату 2016 жылдың 30 тамызында аяқталды.

Дәстүрлер

Академиялық шеру кезінде доктор Лоуренс Джей Мейердің "Көтеріңкі шеруі" шығармасы дәстүрлі түрде Университет симфониялық оркестрімен орындалады. 1969 жылы ерекше салтанатты музыкалық шығарма ретінде жазылған "Көтеріңкі шеруі" 1970 жылдан бері әрбір бітіру салтанатында ойнатылып келеді.