Кіріспе

АМ радиостанциясының түрі: А класы/I класы қорғалған АМ станциялары

Ашық арналы станция – Солтүстік Американың АМ радиостанциясы, ол басқа станциялардан, әсіресе түнгі аспан толқыны сигналдарынан кедергіге қарсы ең жоғары деңгейде қорғалуға ие. Бұл классификация елдік және құрлықтар аралық радио хабарларын қамтамасыз ету мақсатында жасалған, және бірқатар келісімдер мен заңдармен реттеледі. 1983 жылы 2-аймақтағы Орта жиілікті хабар тарату қызметі жөніндегі аймақтық келісім (Рио келісімі) қабылдалғаннан бері А класы станциялары ретінде танымал, олар кейде бұрынғы I A класы (ең жоғары классификация), I B класы (одан кейінгі жоғары класс) немесе I N класы (Аляскадағы станциялар үшін, төменгі 48 штаттың негізгі ашық арна станцияларына кедергі келтіруге тым алыс болғандықтан) атауларымен де аталады. "Ашық арна" термині көбінесе Солтүстік Америка мен Кариб бассейнінде қолданылады, себебі осы аймақта осы концепция пайда болған. 1941 жылдан бері осы станциялар өз статусын сақтау үшін кемінде 10 000 ватттық қуатпен хабар таратуы керек. АҚШ, Канада және Багам аралдарындағы дерлік барлық станциялар 50 000 ватт қуатпен хабар таратады, ал Мексикадағы бірнеше ашық арна станциялары 150 000 ваттқа дейін жетеді, ал Мексика қаласындағы XEW станциясы 80 жылдан астам уақыт бойы 250 000 ватт қуатпен жұмыс істеген, бірақ 2016 жылы қуатын 100 000 ваттқа дейін төмендетіп, орнын ауыстырды. Куба бастапқыда жоспарға енген және бірнеше станцияға ашық арна статусы берілген, бірақ 1959 жылғы Куба революциясынан кейін қатысуын тоқтатты.

Сипаттама

1941 жылы Солтүстік Америка аймақтық хабар тарату келісімі (NARBA) аясында 60 орта толқынды жиілік бөлінді, олар әдетте бір, кейде екі немесе үш AM станциясы үшін арналған. Бұл станциялар аспан толқыны таралуы арқылы кең түнгі аймақты қамтиды. Осы жиіліктер «ашық арналар» деп аталды, ал олардағы станциялар – ашық арна станциялары. NARBA 37 I A класты және 27 I B класты жиіліктерді белгіледі. Аляскадағы I N класты станциялар да осы жиіліктерді пайдаланды. Егер ашық арнаға бір ғана станция тағайындалса, келісім бойынша оның номиналды қуаты 50 киловатт немесе одан жоғары болуы тиіс. Мұндай станциялар көбінесе I A класына жатты. Басқа ашық арналардағы станциялар, екі немесе одан көп болса, 10 кВт пен 50 кВт аралығында қуатты пайдалануы керек, және бір-біріне кедергі келтірмеу үшін бағытталған антенна қолдануы тиіс. Жиіліктерден өзге, келісім I B класты арналарда станциялар салынатын нақты жерлерді де анықтады. NARBA-ға қол қойған АҚШ, Канада және Мексика сияқты алғашқы елдер, екі түрлі ашық арнаның – бастапқы «I A» және «I B» кластарының, сондай-ақ тек АҚШ-та қолданылатын жаңа «I N» класының айырмашылығын жоя отырып, NARBA шарттарын алмастыратын екіжақты келісімдер жасады. Қазір бәрі A класына біріктірілді. «I A» және «I B» кластары 1 км қашықтықта 362,10 мВ/м/кВт ең төменгі тиімділікті сақтауды талап етеді, ал «I N» класы 1 км қашықтықта 281,63 мВ/м/кВт төменгі тиімділікті пайдалануға рұқсат етіледі. Бұрынғы B класты станция A класына көтерілген жағдайлар да бар, бірақ ол бұрынғы антенна жүйесін сақтап қалды немесе оған минималды өзгерістер енгізді. Ашық арна станциялары, Солтүстік Америкадағы басқа AM станцияларынан өзгеше, түнгі аспан толқынының екінші қызмет аймағында кедергіден қорғалады. Басқа станциялар олардың негізгі қызмет көрсету аймағында – жер толқыны сигналымен қамтылған жерде түнгі кедергілерден қорғалуға құқылы. Келісімде көрсетілгеннен басқа көптеген станциялар ашық арнада жұмыс істеуге тағайындалды (кейбіреулері 1941 жылы NARBA күшіне енгенге дейін де жұмыс істеген). Көп жағдайда бұл станциялар тек күндіз жұмыс істейді, осы арналардағы негізгі станциялармен араласпау үшін. 1980 жылдардың басынан бері мұндай көптеген станцияларға түнде кедергі тудырмайтын төмен қуатпен жұмыс істеуге рұқсат берілді. Бұл станциялар әлі де «күндізгі» станциялар саналады және түнгі сигналдарына кедергіден қорғалуға құқығы жоқ. Тағы бір топ станциялар, бұрын II класты станциялар деп белгіленген, бағытталған антенна жүйелерін пайдаланып, негізгі станцияларға бағытталған сәулеленуді азайту шартымен, түнде «I B» ашық арналарында жоғары қуатпен жұмыс істеуге лицензия алды.

Күндізгі

Күндізгі радиостанциялар (күндізгі станциялар деп те аталады) – бұл тек күндізгі уақытта ғана хабар таратуға рұқсат етілген AM радиостанциялары. Олардың сигналы түнде, күн сәулесі азайғанда және орта толқынды радиосигналдар қашықтыққа тарай алатын кезде, ашық каналдар мен басқа радиостанцияларға кедергі келтіруі мүмкін. Мұндай станциялар күн батқаннан кейін үш түрлі режимде жұмыс істей алады: таңға дейін толығымен таралуды тоқтату, қуатын азайту (кейде күрт түрде, бірнеше ваттқа дейін) немесе тек түнгі жиілікке ауысу (мысалы, Детройт аймағындағы WNZK станциясы күндіз 690, ал түнде 680 жиілігінде хабар таратады). Олардың тарату класы – D класы. Көптеген станциялар түнде хабар таратуды жалғастыру үшін FM трансляторларын пайдаланады, ал кейбіреулері интернетте де хабар таратады және станцияның эфирдегі сигналы тоқтатылған кезде эфирге шығатын жеке стримдерге ие. Күндізгі станциялар алғаш рет 1920 жылдардың соңында, 40-шы жалпы ереженің енгізілуінен кейін пайда болды. Бұл идеяны алғаш ұсынғандардың бірі – Кенмор қаласындағы WKEN (қазір WUFO) станциясы. WKEN бұл ұсынысты бір жиілікті бірнеше станциялармен бөлісудің сол кездегі кең таралған тәжірибесінен аулақ болу үшін жасады. 40-шы жалпы ереженің талабына сәйкес, WKEN өзінің жиілігін WKBW станциясымен бөлісуге тиіс болған, бірақ күндізгі режимдегі ұсыныс екі станцияға да өз жиіліктерін пайдалануға мүмкіндік берді. WUFO станциясы бүгінгі күнге дейін күндізгі станция болып қала береді, бірақ 2017 жылдың ортасында тәулік бойы жұмыс істейтін FM трансляторы енгізілді. 2013 жылғы мәліметтер бойынша, күндізгі станциялар тек АҚШ және Мексикада ғана бар. Канадтағы соңғы күндізгі станция CKOT сол жылдың 17 ақпанында FM диапазонына көшкеннен кейін таратылды. 2015 жылы Мексикада 61 күндізгі станция жұмыс істеді.

Ашық арналы станциялар тізімі

Келесі екі кестеде Солтүстік Америкадағы барлық А класындағы станциялар көрсетілген. Біріншісі – Канада, Мексика және континенттік АҚШ-тағы бұрынғы I А және I В сыныптағы станциялар. Жалпы ереже 40 бөліністері қалың әріппен жазылған. Екіншісі – Аляскадағы бұрынғы I N сыныптағы станциялар. Соңғы шарт бойынша, бұрын 50 кВт немесе одан аз (бірақ түнде кемінде 10 кВт) қуатпен жұмыс істеген мексикалық А класындағы станциялар күндізгі қуатын 100 кВт-қа дейін арттырып, түнгі 10 кВт қуатын сақтай алады. Бұл кейбір аномалияларды тудырды, онда барлық сағат бойы 10 кВт қуатқа лицензиясы бар станциялар күндіз 100 кВт-қа және түнде 10 кВт-қа дейін қуатын арттыра алды, егер түнде бағытталған антенна жүйесі орнатылмаса, онда түнгі максималды қуат 50 кВт болды. Сонымен қатар, күндіз 100 кВт және түнде 50 кВт қуатпен бағытталмаған түрде жұмыс істеген бір B класындағы станция барлық уақытта қуатын 50 кВт-қа дейін төмендетуге міндетті болды. + А класындағы (бұрынғы I А/I В) станциялар kHz Шақыру белгісі Лицензияланған қала Штат / провинция Ел kW Трансмиттер координаталары 540 CBK Уотрус Саскачеван 50 540 XEWA Сан-Луис-Потоси Сан-Луис-Потоси 150 640 CBN Сент-Джонс Ньюфаундленд және Лабрадор 10 640 KFI Лос-Анджелес Калифорния 50 650 WSM Нэшвилл Теннесси 50 660 WFAN Нью-Йорк қаласы Нью-Йорк 50 670 WSCR Чикаго Иллинойс 50 680 KNBR Сан-Франциско Калифорния 50 690 CKGM Монреаль Квебек 50 690 XEWW Тихуана Баха Калифорния 77.5 / 50 700 WLW Цинциннати Огайо 50 710 KIRO Сиэтл Вашингтон 50 710 WOR Нью-Йорк қаласы Нью-Йорк 50 720 WGN Чикаго Иллинойс 50 730 CKAC Монреаль Квебек 50 730 XEX Мехико қаласы Мехико қаласы 60 / 100 740 CFZM Торонто Онтарио 50 750 WSB Атланта Джорджия 50 760 WJR Детройт Мичиган 50 770 WABC Нью-Йорк қаласы Нью-Йорк 50 780 WBBM Чикаго Иллинойс 35 / 42 800 XEROK Сиудад-Хуарес Чиуауа 50 810 KGO Сан-Франциско Калифорния 50 810 WGY Скенектади Нью-Йорк 50 820 WBAP Форт-Уэрт Техас 50 830 WCCO Миннеаполис Миннесота 50 840 WHAS Луисвилл Кентукки 50 850 KOA Денвер Колорадо 50 860 CJBC Торонто Онтарио 50 870 WWL Жаңа Орлеан Луизиана 50 880 WCBS Нью-Йорк қаласы Нью-Йорк 50 890 WLS Чикаго Иллинойс 50 900 CKBI Принс-Альберт Саскачеван 10 900 XEW Мехико қаласы Мехико қаласы 100 940 CFNV Монреаль Квебек 50 940 XEQ Мехико қаласы Мехико қаласы 30 990 CBW Виннипег Манитоба 50 / 46 990 CBY Корнер-Брук Ньюфаундленд және Лабрадор 10 1000 KNWN Сиэтл Вашингтон 50 1000 WMVP Чикаго Иллинойс 50 1000 XEOY Мехико қаласы Мехико қаласы 50 / 10 1010 CBR Калгари Альберта 50 1010 CFRB Торонто Онтарио 50 1020 KDKA Питтсбург Пенсильвания 50 1030 WBZ Бостон Массачусетс 50 1040 WHO Дес-Мойн Айова 50 1050 XEG Монтеррей Нуэво-Леон 150 1060 KYW Филадельфия Пенсильвания 50 1060 XECPAE Мехико қаласы Мехико қаласы 100 / 20 1070 KNX Лос-Анджелес Калифорния 50 1080 KRLD Даллас Техас 50 1080 WTIC Хартфорд Коннектикут 50 1090 KAAY Литл-Рок Арканзас 50 1090 WBAL Балтимор Мэриленд 50 1090 XEPRS Ранчо-дель-Мар, Росарито Баха Калифорния 50 1100 WTAM Кливленд Огайо 50 1110 KFAB Омаха Небраска 50 1110 WBT Шарлотт Солтүстік Каролина 50 1120 KMOX Сент-Луис Миссури 50 1130 CKWX Ванкувер Британдық Колумбия 50 1130 KWKH Шревпорт Луизиана 50 1130 WBBR Нью-Йорк қаласы Нью-Йорк 50 1140 WRVA Ричмонд Вирджиния 50 1140 XEMR Монтеррей Нуэво-Леон 50 1160 KSL Солт-Лейк-Сити Юта 50 1170 KTSB Тулса Оклахома 50 1170 WWVA Уилин Уэст-Вирджиния 50 1180 WHAM Рочестер Нью-Йорк 50 1190 KEX Портленд Орегон 50 1190 XEWK Гвадалахара Халиско 50 / 10 1200 WOAI Сан-Антонио Техас 50 1210 WPHT Филадельфия Пенсильвания 50 1220 XEB Мехико қаласы Мехико қаласы 100 1500 KSTP Сент-Пол Миннесота 50 1500 WFED Вашингтон, округ Колумбия Вашингтон, округ Колумбия 50 1510 WLAC Нэшвилл Теннесси 50 1520 KOKC Оклахома-Сити Оклахома 50 1520 WWKB Буффало Нью-Йорк 50 1530 KFBK Сакраменто Калифорния 50 1530 WCKY Цинциннати Огайо 50 1540 KXEL Ватерлоо Айова 50 1540 ZNS 1 Нассау Нью-Провиденс 50 1550 CBEF Виндзор Онтарио 10 1560 KNZR Бейкерсфилд Калифорния 25 / 10 1560 WFME Нью-Йорк қаласы Нью-Йорк 50 1570 XERF Сиудад-Акунья Коауила 100 1580 CKDO Ошава Онтарио 10

+ Аляскалық А класындағы (бұрынғы I N) станциялар kHz Шақыру белгісі Лицензияланған қала Ұлт kW 1550 XERUV AM Халапа Вера Cruz 2005 жылғы нашар рұқсатты жаңару осы станцияны 2016 жылдың маусымында жұмысын тоқтатуға мәжбүр етті. Университет AM-де жұмысын қайта бастауға өтініш бергенде, оған бас тартылды, ал станция FM-ге көшіп, 2016 жылдың 1 маусымында 90,5 МГц жиілігінде XHRUV FM-ді іске қосты.

Тарих

Радионың алғашқы жылдары реттеушілер станциялар арасындағы кедергілерді азайтуда қиындықтарға тап болды. Екі маңызды шектеу болды: 1920-жылдары жиілікті дұрыс бақылаудың болмауы, нәтижесінде түсінікті аудио диапазонынан асып түсетін гетеродиндік дыбыстар пайда болды, сондай-ақ 1930-жылдардың басына дейін бағытталған антенналар мен көк толқындарды басатын тік антенналардың болмауы. Бұл мәселе түнде одан да күшейді, себебі аспан толқындары станциялардың таралу аймағын жүздеген шақырымға дейін кеңейтті. Дегенмен, көптеген станциялар қалалық жерлерде орналасқандықтан, ауылдық аймақтарға түнде сапалы сигнал беру маңызды деп есептелді. АҚШ-та алғашқы «ашық арналар» жүйесі 1923 жылы пайда болды, ол кезде Сауда департаменті бұрын үш (бастапқыда екі) жиілікті (біреуі ойын-сауық станциялары үшін, екіншісі «ауа райы мен егін туралы хабарлар» үшін) 550-ден 1350 кГц-ға дейінгі жиілік диапазонына көшірді, кейіннен ол 1500 кГц-қа дейін кеңейтілді, ал 550-ден 1070 кГц дейінгі жиіліктер жоғары қуатты «B класы» станцияларына арналды. Көптеген B класы жиіліктері бір станцияға берілді, бірақ кейбіреулері шығыс және батыс жағалауларында қолданылды, олардың арақашықтығы кедергілерді шектеуге жеткілікті деп саналды. Халық тығыз қоныстанған жерлерде орналасқан B класы станцияларының қуаты 1000 Вт-қа дейін шектелді, ал алыс жерлерде орналасқан станцияларға 5000 Вт-қа дейін қуат пайдалануға рұқсат берілді. 1926 жылдың жазында мәселелер күшейді, себебі 1912 жылғы Радио туралы заңға сәйкес, станциялардың жиіліктерін және қуатын белгілеуге үкіметтің құқығына қарсылық білдірілді. Бұл станциялардың санының 732-ге дейін шексіз өсуіне және бір жиілікте жұмыс істейтін станциялардың көбеюіне әкелді. Бұрын станциялар 10 кГц жиіліктің еселігіне сәйкес жиіліктерге тағайындалған, бұл жақын жиіліктерде гетеродиндік кедергілерді жойды. Алайда, реттеудің тоқтатылуы кезінде кейбір станциялар стандартты емес «бөлінген жиіліктерге» көшті, бұл гетеродиндік кедергілерді арттырды. 1927 жылдың наурыз айында Федералды радио комиссиясы (ФРК) құрылды, оның маңызды міндеттерінің бірі – хаостық радио таратуды қайта ұйымдастыру болды. 1927 жылдың мамырында қайта бөлу процесі басталды, ішінара «бөлінген жиіліктердегі» жұмысты жою арқылы. 1927 жылдың 1 желтоқсанындағы ФРК-нің ағымдағы жұмысы туралы есепте 600-ден 1000 кГц-ға дейінгі жиіліктер қарастырылды, олар «ашық» және «ашық емес» деп жіктелді. 1928 жылы 32-ші жалпы бұйрықтың іске асырылуы станциялар санын азайтуда толыққанды сәттілікке жетпеді. 1928 жылдың 11 қарашасында ФРК AM жолағын жергілікті, аймақтық немесе ашық деп жіктеген 40-шы жалпы бұйрықты қабылдады. Дэвис түзетуінің шектеулері бойынша АҚШ-тың бес аймағының әрқайсысына сегіз ашық арна бөлінді. Бұл жіктеме сондай-ақ Канада үшін бірнеше жиілікті қалдырды. Ашық арна станцияларының ең жоғары қуаты біртіндеп 50 000 Вт-қа дейін арттырылды, сондай-ақ 250-500 киловатт қуатты «супер қуатты» тәжірибелер жүргізілді, ең белгілісі Цинциннатидегі WLW (Огайо) станциясы. Федералды радио комиссиясы 1934 жылы Федералды байланыс комиссиясымен (FCC) алмастырылды. Вашингтон қаласында және АҚШ радио хабарларын тарату саласында ашық арна жүйесін сақтаудың мақұлдығы туралы пікірталас болды. Ашық арна станцияларының лицензиарлары олардың ерекше мәртебесі болмаса, көптеген ауылдық аймақтар радио қызметінен толыққанды бас тартады деп мәлімдеді. Ауылдық радиостанциялар ашық арна станцияларының көпшілігі екі жағалаудағы ірі қалаларға қызмет көрсетуге лицензия алғанын, бұл елдің орталық аудандарындағы ауылдық аймақтарға радио таратуды қамтамасыз ету мақсатына сәйкес емес екенін атап өтті. 1938 жылдың 13 маусымында АҚШ Сенаты Бертон К. Уилердің (D Montana) демеушілігімен 294 қарар қабылдады, онда «Сенат Федералды байланыс комиссиясының стандартты хабар тарату диапазонындағы жиілікте жұмыс істейтін кез-келген станцияның (550-ден 1600 килоциклға дейін) тұрақты немесе басқа да негізде 50 киловаттан астам қуатпен жұмыс істеуге рұқсат беру немесе рұқсат ету туралы ережелерді қабылдамауы немесе жарияламауы керек» деп айтылды. Алайда, ашық арна лицензиарлары АҚШ-та 50 000 Вт шегін жою қажет деп мәлімдеді. Олар екінші дүниежүзілік соғыстан бұрын Цинциннатидегі WLW жасаған табысты тәжірибелерді, сондай-ақ кейінгі жылдары Еуропа мен Таяу Шығыстағы мемлекеттік телерадиокомпаниялардың табысты іске асыруын дәлел ретінде келтірді, бұл осы шараның жұмыс істейтінін және көптеген американдықтардың алатын қызметін жақсартатынын көрсетті. Басқа радиостанциялар, әсіресе батыс штаттарында, керісінше талап етті; егер ашық арна станцияларының ерекше мәртебесі жойылса, олар сол «қараңғы» ауылдық аймақтарға жергілікті қызмет көрсету үшін жабдықтарды құруға қабілетті болады. Ашық арна стандарттары 1941 жылдың наурыз айында Солтүстік Америка аймақтық радио тарату туралы келісімді қабылдау арқылы сақталды, оның барысында көптеген станциялар жиіліктерін өзгертіп, Канаданың ашық арналарын көбейтуге, сондай-ақ Мексика мен Багам аралдарына ашық арналар беруге мүмкіндік берді. FM және теледидар станциялары әлі болмағандықтан, FCC-нің ашық арналарды тағайындаудың басты мақсаты – АҚШ-тың ауқымды ауылдық аймақтарында тұратын мыңдаған американдықтарға сенімді радио қызметін ұсыну болды. Нәтижесінде, бұл станциялар түнде Солтүстік Американың үлкен бөлігіне жететін. Радио әуесқойлары (және сол станциялардың қызметкерлері) осындай станцияларды олардың жоғары қуаты үшін әдетте «жалындағыштар» немесе «газ баллондары» деп атайды және олардың таралу аймағының жиынтық штаттық және провинциялық көрсеткіштерімен мақтанады. Шағын қалалық радиостанциялардың ең белсендісінің бірі, Монтана штатының Батте қаласындағы KGIR станциясының директоры Эд Краней, тіпті өзінің станциясын, қазіргі 1370 кГц аймақтық арнада, 660 кГц-тағы I класты А сигналына көшіруге өтініш берді, сонымен қатар Нью-Йорктің NBC флагмандық станциясы WEAF-ты Батте станциясына орын беру үшін төмендетуді сұрады. FCC Кранейдің өтінішін қабылдамады. 1941 жылдан кейін бірнеше ашық арна станциялары 500-ден 750 кВт-қа дейін қуатты арттыруға өтініш берді, ұлттық қорғаныс туралы ақпаратты тарату осының қоғамдық мүддеге сай екеніне байланысты себептер келтірді. 1941 жылдың қазанында FCC-нің инженерлік бөлімі ашық арна қызметін толыққанды қайта ұйымдастыру туралы есеп ұсынды, есепте «стратегиялық түрде орналасқан 500 000 Вт немесе одан да көп қуатты шамамен 25 супер қуатты станция» мүмкіндігі қарастырылды (Broadcasting журналы сияқты), сондай-ақ станциялардың мұндай жағдайда шығыс және батыс жағалаулардан алыстатылуы қажеттігі ұсынылды, себебі жағалау станциялары энергияны мұхит үстінде ысыраптайды. FCC қарастырған бір қиындық – 1938 жылғы Уилер қарарының станцияларды 50 кВт-қа дейін шектеу туралы ұсынысы болды. KOB станциясы (Альбукерке, Нью-Мексико) FCC және Нью-Йорктің WABC станциясымен аймақтық арнадан ашық арнаға, 770 кГц-қа көшу құқығы үшін ұзақ заңдық күреске түсті, тау батысында Нью-Йорк сигналының өте әлсіз екенін және ешкімге қызмет етпейтінін мәлімдеді. KOB ақыры 1960 жылдардың соңында дауды жеңіп алды, ол және бірнеше басқа батыс станциялары шығыс ашық арналарына көшуге рұқсат алды. (Батыс ашық арналары, мысалы, Сан-Францискодағы 680, көп жылдар бойы шығыс штаттарында «дубликатталған».) Бұл жаңа II класты А тағайындамалары (Бойсе, Айдахо; Лас-Вегас және Рено, Невада; Лексингтон, Небраска; Каспер, Вайоминг; Калиспелл, Монтана және басқалары) кейінірек «ашық арналардың бұзылуы» деп аталатын процесті бастады. I класты А станция иелерінің қуатты он есеге арттыру туралы ұсынысы дереу тоқтатылмады, бірақ жаңа II класты А станциялары дубликатталған арналардағы станциялардың оны іске асыруын тиімсіз ететін еді, сонымен қатар иелері ақыры қызығушылықтарын жоғалтты. Бұл ұсыныс 1970 жылдардың соңында FCC-нің тізімінен алынды. 1980 жылдың 29 мамырында FCC барлық ашық арналарға қорғау шектеулерін қоюға дауыс берді...