Кіріспе
Star Trek: Voyager кейіпкері Чакотай /tʃ//ə/'/k//oʊ//t//eɪ/ – американдық ғылыми фантастикалық телесериал Star Trek: Voyager-дің жеті маусымының әрқайсысында көрінетін ойдан шығарылған кейіпкер. Роберт Белтран сомдаған ол Жұлдыздық Флоттың USS Voyager ғарыш кемесіндегі бірінші офицер болды, кейіннен USS Protostar ғарыш кемесінің капитаны болды. Кейіпкер сериалды дамытудың басында ұсынылған. Ол Star Trek франшизасындағы тұңғыш американдық үнді қауымынан шыққан басты кейіпкер. Бұл сериал продюсерлерінің қасақана жасаған қадамы болды, олар африкалық американдықтар үшін Star Trek: The Original Series сериалындағы Ухура сияқты шабыт көзі болуға тырысты. Кейіпкерді дамыту үшін продюсерлер өзін американдық үнді қауымынан шыққан деп жалған мәлімдеген Джамек Хайвотерден көмек сұрады. Алғаш Сиу тайпасынан екені айтылса, кейін Хопи тайпасынан шыққандығы көрсетілді, бірақ сериал басында Чакотайға тайпалық байланыс берілмеді, бұл мәселе кейінірек "Татуировка" атты эпизодта шешілді. Кейіпкер алғаш рет сериалдың пилоттық эпизоды "Күзетші" ("Caretaker") эпизодында пайда болды. Ол сериал бойына басты рөлде ойнады, ал соңғы рет "Соңғы ойын" ("Endgame") финалында көрінді. Бірінші және екінші маусымдарда оның сүйіктісі Сесканың (Марта Хакетт) сатқындығы және "Негіздер" ("Basics") эпизодындағы оның өлімі көрсетілді. "Бірлік" ("Unity") эпизодындағы байланысы үзілген Боргтармен болған тәжірибесінен кейін, Чакотай "Скорпион" ("Scorpion") эпизодында Боргтармен одақтасуға қарсы болды, бұл Жеті Тоғыздың (Джери Райан) өліміне жақын әкелді. Осыған қарамастан, сериал соңында екі кейіпкердің арасында романтикалық қарым-қатынас туды. "Вояджер" романдарының қайта жаңғыруында, кеме Альфа квадрантына оралғаннан кейін Чакотай кеме капитаны болып тағайындалады, бірақ Жетімен арадағы қарым-қатынас аяқталады. Чакотай туралы сын айтушылар оның американдық үнді мұрасының стереотиптік сипатын сынады. Бұл "Жоңайлы сарайшы" ("The Lone Ranger") фильміндегі Тонтомен салыстыруға әкелді, сондай-ақ "Голливуд" үлгісіндегі көрініс іздеу және медитация техникалары кейіпкердің ғаламдық тайпалық тарихына қайшы келді.
Chakotay /tʃ//ə/'/k//oʊ//t//eɪ/ is a fictional character who appears in each of the seven seasons of the American science fiction television series Star Trek: Voyager. Portrayed by Robert Beltran, he was First Officer aboard the Starfleet starship USS Voyager, and later promoted to Captain in command of the USS Protostar in Star Trek: Prodigy. The character was suggested at an early stage of the development of the series. He is the first Native American main character in the Star Trek franchise. This was a deliberate move by the producers of the series, who sought to provide an inspiration as with Uhura in Star Trek: The Original Series for African Americans. To develop the character, the producers sought the assistance of Jamake Highwater who falsely claimed to be Native American. Despite first being named as a Sioux, and later a Hopi, Chakotay was given no tribal affiliation at the start of the series, something that was later resolved in the episode "Tattoo". The character first appeared in the pilot episode of the series, "Caretaker". The character continued to appear throughout the series in a main cast role, with his final appearance in the finale, "Endgame". He was featured in an ongoing storyline throughout the first and second seasons which featured the betrayal of his lover Seska (Martha Hackett) until her death in "Basics". Following his experience with disconnected Borg in "Unity", Chakotay was against an alliance with the Borg in "Scorpion", nearly leading to the death of Seven of Nine (Jeri Ryan). Despite this, by the end of the series, the two characters were in a romantic relationship. In the Voyager relaunch novels set after the vessel's return to the Alpha Quadrant, Chakotay is promoted to Captain of the ship but the relationship with Seven is ended. Reviewers of Chakotay were critical of the stereotypical nature of Chakotay's Native American heritage. This led to comparisons with Tonto from The Lone Ranger, and that the inclusion of "Hollywood" versions of vision quests and meditation techniques were contrary to the character's in universe tribal background.
Өмірбаян
Шакотейдің өмірбаяны "Жұлдызды жол: Вояджер" сериалы барысында ашылды. Ол 2329 жылы Кардассиан кеңістігіне жақын, әскериленбеген аймақтағы Федерация колониясында дүниеге келді. 15 жасында Чакотай әкесімен бірге Жерді аралады, әкесі Орталық Америкадағы руының атамекенін және Резеңке ағашы халқының ұрпақтарын табуға тырысты. Ол бұған қарсы болды, керісінше ғарышқа ұшуды армандады және 21-ғасырдың басындағы пионер-ғарышкер Джон Келли сияқты қаһармандары болды. Ол әкесінің қарсылығына қарамастан Жұлдызды флот академиясына түсті, оның оқуына капитан Сулу демеушілік етті. Сондай-ақ ол Тарканандықтармен алғашқы байланыс жасаған команданың құрамында болды. Ол Жұлдызды флоттың жоғары тактикалық дайындық орталығында нұсқаушы болып тағайындалды және лейтенант-коммандер шеніне жетті. 2368 жылы Кардассиандардан колониясын қорғағанда әкесі қаза болғаннан кейін, Чакотай Жұлдызды флоттан кетіп, Макиге қосылды. Ол қызметтен кеткен кездегі оқушыларының бірі Ро Ларен болды. Макиге қосылғаннан кейін ол "Вал Жан" атты кеменің капитаны болды, экипажында оның сүйіктісі Сеска (Марта Хакетт), Б'Эланна Торрес (Роксанн Доусон) және Тувок (Тим Расс) болды, ал Тувок шындығында капитан Дженуэйдің күзет басшысы еді және Макиге жасырын миссиямен енген.
Казон және Сеска
«Вояджер» бағдарламасының пилоттық эпизодында, «Валь Джин» кемесі «Бадлендс» аймағында Гүл Евек (Ричард По) басқарған кардассиандық кемеден қашып құтылуға тырысқанда, кеме галактиканың 70,000 жарық жылы қашықтығында «Кезекші» деп аталатын тіршілік иесімен Дельта квадрантына жеткізіледі. Федерацияның «USS Voyager» кемесі де Дельта квадрантында тұтқындалып, Тувоктың Жұлдызды Флоттың агенты екені анықталғаннан кейін, Чакотай капитан Кэтрин Джейнвеймен (Кейт Малгрю) бірге екі жоғалған экипаж мүшесін табуға келіседі. Казондардың шабуылынан кейін Чакотай «Вояджерді» құтқару үшін «Валь Джин» кемесін жойды, ал макилер экипажы Федерация кемесіне қосылды. Чакотайға командир дәрежесі берілді және кемедегі екінші басшы – атқарушы офицер болып тағайындалды. Экипаж Альфа квадрантына оралуға тырысады. «Катексис» эпизодында Чакотай миы өліп, басқа экипаж мүшелеріне ие бола алатын тәнсіз рухқа айналады. Бұл оқиға Тувокпен бірге қараңғы материя тұмандығын зерттеген кезде орын алады, ол шетелдік түрдің экипаж мүшелерінің нейрондық энергиясымен қоректенгісі келетінін сезіп, кемені сол жерге қайтудан қорғауға тырысады. «Вояджер» тұмандыққа кіргеннен кейін, Чакотай Ниликске (Этан Филлипс) ие болып, дәрілік дөңгелекті карта ретінде пайдаланып, кемені қауіпсіз шығарады. Көп ұзамай Доктор (Роберт Пикардо) Чакотайдың санасын денесіне қайтарады. Бірінші маусымның соңында Чакотай «Оқу қисығы» эпизодында Тувоктың бұрынғы макилер экипажының «Вояджердегі» өмірге жақсы бейімделуіне көмектесу мақсатын қолдайды, оларға макилердің тәртіп сақтау әдістерін көрсетеді. Екінші маусымның «Татуировка» эпизодында Чакотай өзінің тайпасының ата-бабаларына әсер еткен шетелдік нәсілмен кездеседі. Олар «Вояджерді» қауіп ретінде қабылдады, себебі оның халқы жойылған деп ойлады. Ол әкесінің үйреткендерін пайдаланып, мәселені шешеді. «Резолюциялар» эпизодында Чакотай мен Джейнвей вирусқа шалдыққандықтан жақын маңдағы планетада карантинге түсуге мәжбүр болады. Екеуі бір-біріне деген сезімдерін көрсете бастайды, бірақ олардың тұруы қысқа ғана болады, өйткені Тувок басқаратын «Вояджер» Видиандықтармен ем алу үшін келісімге келеді. Екеуі «Вояджердегі» бұрынғы жағдайға оралуға келіседі, бірақ жақсы достар болып қалады. «Негізгілер» эпизодында Сеска Чакотайға хабарласып, оның ұлы дүниеге келгенін және казондар оны құл өміріне соттап, қорқытып отырғанын айтады. «Вояджер» Сеска мен баланы құтқаруға тырысады, бірақ бұл тұзаққа түсіп, казондар кемеге шабуыл жасап, Федерация/Маки экипажының жақын маңдағы планетада қалуына себеп болады. Том Пэрис (Роберт Дункан МакНил), Доктор және Лон Судер (Брэд Дуриф), одақтас талаксиандық күштермен бірге «Вояджерді» қайтаруға тырысқанда, Чакотай экипаждың планетада аман қалуына үлкен үлес қосады. Ол Кесті (Дженнифер Лиен) жергілікті тайпадан құтқарып, олармен одақ құрады. Экипаж «Вояджерді» қайта басып алады, ал бұл процесте Сеска қаза табады. Баланың Чакотайдың ұлы емес екені анықталады, оның орнына кардассиандық/казондық будандас және казондық нистрим көшбасшысы Бірінші майдж Куллухтың (Антони Де Лонгис) ұлы екені белгілі болады.
Борг кеңістігіне кіру
"Вояджердің" борг кеңістігіне жақындап келе жатқаны "Бірлік" эпизодында алғаш рет байқалды. Шаттлмен Федерацияның қауіп сигналын тергеп жатқанда, Чакотей планетаның жергілікті тұрғындарынан жарақат алды. Басқа топ оны құтқарады, және Чакотей отарлаушылардың бұрынғы боргтар екенін анықтайды, олардың негізгі орталық санамен байланысы үзілген. Ол жергілікті орталық санамен байланыстырылып, жазылуына көмектеседі, ал "Вояджерге" оралғаннан кейін, отарлаушылардың бұрынғы борг кубын қайта жандандыруға қарсы ниетімен мәжбүр болады. Чакотей куб өзін-өзі жойғаннан кейін жаңа "кооперативтен" босатылады, планетаны негізгі ұжымнан бөлек орталық санамен қалдырады. "Алыстан шығу" эпизодында Чакотейді Вот ғалымы Геген (Генри Вороникз) тұтқынға алады, ол Воттардың Жерден келгенін дәлелдеуге тырысады. Геген өз халқының алдында сотталғанда, Чакотей оны қорғауға тырысады. Ақырында, Воттар "Вояджерді" жоюмен қауіптенгеннен кейін Геген кері шегінуге мәжбүр болады. Олар кеткен кезде Чакотей Гегенге Жер шарының глобусын сыйға береді. Ажыратылған боргтармен болған тәжірибесі "Скорпион" эпизодында 8472-ші түрге қарсы боргтармен одақтасу жоспарына қарсылығына себеп болды, бұл капитан Джейнвеймен қақтығыс тудырды. Одақтың нәтижесінде "Жеті тоғыз" және басқа да борг дроннары "Вояджерге" орналасады, ал Джейнвей жарақат алады. Одақтасуды жалғастыруға бұйрық берілгенімен, Чакотей одақты қайта қарауға тырысады, бірақ Жеті кез келген өзгеріске қарсы тұрады. Ол сұйық кеңістікке жарық ашқанда, Чакотей жүк бөлімін бұзады, барлық борг дроннарын, Жетіден басқасын, ғарышқа жібереді. Кейіннен, боргтар "Вояджерді" алдауға тырысқанда, Чакотей жергілікті нейрондық байланысын белсендіреді, Жетіні шатастырып, Торреске оның Коллективпен байланысын толығымен үзуге мүмкіндік береді. Чакотей "Вояджерге" ортақ арман күйінде шабуыл жасаған түрге қарсы күресте маңызды рөл атқарды, өз халқының медитациялық әдістерін қолданып, өзін оятып, кез келген арманда Жердің айын көретін саналық бұйрық берді. Доктордан басқа экипаждың барлық мүшелері ұйықтағанда, Чакотей шетелдіктердің туған планетасын анықтай алды, егер олар экипаждың қалғанын босатпаса, Докторға арман серуендеген каньонды жоюға бұйрық берді. "Тозақ жылы" кезінде Чакотейді Креним ғалымы Анноракс (Куртвуд Смит) Уақыт Кемесінде тұтқынға алады. Екеуі де Анноракс Чакотейдің талаптарын орындаса, зақымдалған "Вояджерді" қалпына келтіруге келіскендіктен, бірге жұмыс істеуге тырысады. Бірақ Анноракс бір түрді жойғаннан кейін, ол кемені істен шығаруға көмектеседі, бұл капитан Джейнвейге "Вояджерді" оған соқтығыстырып жоюға мүмкіндік береді. Бұл уақыт сызығының қалпына келуіне және эпизодтың оқиғаларының жойылғанына әкеледі. "Естен кетпес" эпизодында ол өзгелердің өздерін ұзақ уақыт есте сақтауына жол бермейтін технологияны жасаған ксенофобикалық нәсілдің мүшесі Келлинге (Виргиния Мэдсен) ғашық болады. Сондықтан, оған олардың бұрын бір ай бұрын "Вояджерде" болған кезде ғашық болғандығын хабарлайды, және Чакотей бұрынғы кездесуін есіне алмағанына қарамастан, олардың қарым-қатынасын қайта жандандырады. Оның басқа бір мүшесі Келлиннің Чакотей туралы естелігін жояды және олардың барлық жазбаларын жою үшін вирус орнатады. Чакотей Келлин туралы естеліктерін қағазға жазып, оларды ұмытпау үшін тырысады. "Жеті" боргтар тұтқынға алынғаннан кейін және трансварп құбырын жойғаннан кейін ол "Вояджер" басшылығын қолға алады. Кейінірек Чакотей "Ұжым" эпизодында борг балаларына тұтқындалған экипаж мүшелерінің бірі болады және Жетінің араласуынан кейін құтқарылады. Бастапқыда Чакотей мен Жетінің арасы жақсы болмады. "Адам қатесі" эпизодының соңында, Жеті Холодекте Чакотеймен қарым-қатынасты симуляциялайды. Борг имплантаты оған физикалық зиянсыз күшті эмоцияларды сезінуге кедергі келтірді, бұл оған нағыз Чакотеймен романтикалық қарым-қатынас орнатуға кедергі болды. Сериалдың финалы "Соңғы ойын" кезінде Доктор имплантты алып тастауға қол жеткізеді, бұл Жетіге Чакотеймен қарым-қатынас жасауға мүмкіндік береді. Эпизодтың басында көрсетілген баламалы болашақ Жеті мен Чакотейдің ақырында үйленгенін көрсетті, бірақ ол "Вояджер" әлі үйге оралған кезде қайтыс болды. 2394 жылы Чакотей қайтыс болды, "Вояджер" оралғаннан кейін, және адмирал Джейнвей сол эпизодта оның қабір тасын зиярат етеді. Бұл болашақ уақытқа саяхат еткен Джейнвей "Вояджерді" Жерге ертерек оралдыру арқылы жойылды.
" Жұлдыздар жолы: Кереметтер "
2383 жылға дейін Чакотай USS Protostar кемесінің капитаны болып тағайындалған және кеме белгісіз күштермен басып алынғанда оған басшылық еткен. Осы оқиғада Чакотай мен Protostar экипажының қалған бөлігінің аман қалғандығы әлі белгісіз.
Қабылдау
Кейбір сын-пікірлер сериал барысында Чакотайдың кейіпкерін дамытуға бағытталған. Джеймс Лайлекс Star Tribune үшін «Чакотай, тасқатайым бірінші офицер, тасқатайым болып қалды» деді, бірақ сонымен қатар «барлық кейіпкерлер сериалды бастағандай аяқтады» деп атап өтті. Star Trek: Enterprise аяқталғаннан кейін, Чакотей мен Джейнвей арасындағы романс Чикаго Трибьюнде «Жұлдызды жол» сериясының кез келгенінде экранда көрінгісі келетін ең қанағаттандырарлық романс ретінде сипатталды, бірақ «ол ешқашан іске аспады. Өкінішті!» деп жазылды. Чакотайдың Seven-мен қарым-қатынасы да талқыланды, ал UGO және io9 қарым-қатынас кездейсоқ пайда болғанына наразылық білдірді. 2016 жылы Wired журналы Чакотайды «Жұлдызды жол» ғылыми-фантастикалық әлеміндегі Жұлдызды флоттың 100 ең маңызды кейіпкерінің ішінде 11-орынға қойды. 2018 жылы CBR Чакотайды «Жұлдызды жолдың» 20-шы ең жақсы Жұлдызды флот кейіпкері деп атады. 2019 жылдың шілдесінде Screen Rant «The Fight» эпизодын сериалдың ең нашар бес эпизодының бірі деп атады, Чакотайды шоудағы басты мәселе ретінде көрсетіп, оның жақсы дамымағанын және оның осы ортаға сай келмегенін айтты. Чакотай рөлін сомдағаны үшін Белтран 1997 жылы Nosotros Golden Eagle Award сыйлығын «Телевизиялық сериалдағы үздік актер» номинациясы бойынша жеңіп алды. Ол 1996 жылы NCLR Bravo Award сыйлығына «Кроссовер рөліндегі үздік телесериал актері» номинациясы бойынша, ал 1998 және 1999 жылдары ALMA Award сыйлығына «Кроссовер рөліндегі телесериалдағы үздік жеке орындау» номинациясы бойынша ұсынылды.
Тақырыптар
Чакотайдың "Вояджер" сериалының негізгі актерлік құрамына қосылуы сыншылар тарапынан сериалдың әртүрлілігін көрсету мақсатында пайдаланылған кейіпкерлердің бірі ретінде қабылдалды. Бұл "Беттер" атты эпизодта айқын көрінді, онда Джейнвей, Тувок, Гарри Ким және Чакотай бір камера көрісінде бейнеленді. Белтранның жеке пікірінше, ол "ақ түсті капитан Джейнвейге қатысты әрдайым экзотикалық, тума халық өкілі ретінде бейнеленді" және "ақ кейіпкерге көмектесуге және ішкі сюжетті дамытуға" қолданылды. Ғылыми фантастика жанрында тума халықтардан шыққан кейіпкерлердің пайда болуы бұқаралық ақпарат құралдарында кеңінен талқыланды. Дрю Хейден Тейлор Чакотайды "әлдеқайда танымал" деп атады. Оның шығу тегі туралы ол: "Олар оның қай ұлттан екенін нақты айтпайды, бірақ мен оның Орталық Америкадағы бір тайпадан шыққандығына сенемін" деді. 2005 жылғы "Индия" телеарналарындағы ғылыми фантастикадағы стереотиптер: Алғашқы халықтардың дауысы" кітабында Чакотай "болашақтағы әлемде тума халықтың жалғыз ролі" деп сипатталды, бірақ оны "ғарыштағы классикалық Тонто" деп те атады. "Дәрі-дәрмек қаптары мен иттің таңбалары: Отарлық дәуірден бастап екінші Ирак соғысына дейінгі американдық үндістердің ардагерлері" (2008) кітабында да осыған ұқсас сын айтылды, онда Чакотай "ақ түсті қиялдардың өнімі" деп сипатталды және ол "Тонтодан да стереотиптік" екені айтылды, себебі "кем дегенде Тонто кейде батырлық көрсетіп, жалғыз саяхатшыны құтқарған". Дін тақырыбы Star Trek франшизасында, мысалы, "Star Trek: The Original Series" эпизодындағы "Кім Адонай үшін аза тұтады?" атты бөлімде айтылғанмен, ол "Star Trek: Deep Space Nine" баджорлықтардың сенімдерін зерттегенде және "Вояджер" Чакотайдың нанымдарына назар аударғанда ғана маңызды рөл атқарды. Бұған көріністер іздеу және американдық үнділер мәдениетінің басқа да интерпретациялары кірді, оларды сыншылар "далалық мәдениеттің діни көрінісінің Голливудтық нұсқасы" деп сипаттады. Бұл "Татуировка" кітабындағы тайпалық тарихқа қайшы келді, онда Чакотай тайпасының Орталық Америкадағы майя мәдениетінен бұрынғы мәдениеттен тарағандығы айтылды. Адер мұны еуропалық және еуроамерикандық сценаристтердің дұрыс емес ақпаратты сценарийлерге енгізуімен байланыстырды. Алайда, кейіпкердің бейнесі "жаңаша" деп сипатталды.