Кіріспе

Реттік қол жеткізу – элементтер тобын (мысалы, жад массивіндегі деректерді, дискідегі файлдарды немесе магниттік таспадағы дерек сақтағышын) алдын ала белгіленген, реттелген тізбекпен қол жеткізуді сипаттайтын термин. Ол кездейсоқ қол жеткізуге қарама-қарсы, яғни тізбектегі кез келген элементке кез келген уақытта оңай және тиімді түрде қол жеткізу мүмкіндігі. Реттік қол жеткізу кейде деректерге қол жеткізудің жалғыз жолы болуы мүмкін, мысалы, егер деректер таспада болса. Сондай-ақ, дерек элементтерінің тізбегін ретімен өңдеу ғана қажет болған жағдайда, бұл қол жеткізу әдісі таңдалып алынуы мүмкін.

Анықтама

Компьютерлік ғылымда реттілікпен қол жеткізу немесе реттілік туралы тұрақты анықтама жоқ. Шындығында, әртүрлі реттілік анықтамалары әртүрлі реттілік сандық бағалау нәтижелеріне алып келуі мүмкін. Кеңістіктік өлшемде сұраныс мөлшері, қадамдық арақашықтық, кері қарай қол жеткізу, қайта қол жеткізу реттілікке әсер ете алады. Уақытша реттілік үшін көп ағындылық және келу аралығының шегі сияқты ерекшеліктер реттіліктің анықтамасына әсер етеді. Деректер құрылымында, егер деректер құрылымындағы мәндерге тек белгілі бір ретпен ғана қол жеткізуге болады десе, онда бұл деректер құрылымы реттілікпен қол жеткізуге ие деп айтылады. Классикалық мысал – байланыстырылған тізім. Реттілікпен қол жеткізілетін тізімге индекстеу үшін O(n) уақыт керек, мұнда n – индекс. Соның салдарынан, жылдам сұрыптау және екілік іздеу сияқты көптеген алгоритмдер нашар алгоритмдерге айналады, олар тіпті қарапайым әдістерінен де тиімсіз; бұл алгоритмдер кездейсоқ қол жеткізусіз қолдануға қолайлы емес. Ал, керісінше, кейбір алгоритмдер, әдетте индексі жоқ, тек реттілікпен қол жеткізуді қажет етеді, мысалы, біріктіру сұрыптау, және ешқандай кемшілікке тап болмайды.