Кіріспе

Стокгольм университеті (Stockholms universitet) – Швецияның Стокгольм қаласында 1878 жылы колледж ретінде құрылған, 1960 жылдан бері университет мәртебесіне ие мемлекеттік зерттеу университеті. 33 000-нан астам студенті бар, төрт факультеті: құқық, гуманитарлық ғылымдар, әлеуметтік ғылымдар және табиғат ғылымдары. Бұл Скандинавиядағы ең ірі университеттердің бірі. Стокгольм университетіне 1960 жылы университет мәртебесі берілді, ол Швециядағы төртінші ескі университет болып табылады. Швецияның басқа мемлекеттік университеттері сияқты, Стокгольм университетінің миссиясы қоғамның барлық саласына сіңген оқыту және зерттеулерді қамтиды.

Тарих

Стокгольм университетінің құрылуы туралы бастаманы Стокгольм қалалық кеңесі көтерді. Бұл процесс 1865 жылдың желтоқсанында "астанада жоғары білім беру мекемесін құру" үшін қор мен комитет құру туралы шешім қабылданғаннан кейін аяқталды. Комитетке кірген тоғыз мүше – ғылым мен қоғамның дамуына үлкен үлес қосып, беделді азаматтар еді. Келесі маңызды қадам 1869 жылдың қазанында Стокгольм университетінің колледж қауымдастығы құрылған кезде жасалды. Комитет мүшелерінің бірнешесі, соның ішінде профессор Пэр Хенрик Малмстен, қауымдастықтың мүшесі болды. Қауымдастықтың мақсаты – Стокгольмде колледж құру және "колледж құрылғанға дейін және оның болашағы қауіпсіздігі қамтамасыз етілгенге дейін таратылмау" болды. Стокгольм университетінің жарғысы 1877 жылдың мамыр айында бекітілді, ал келесі жылдың күзгі семестрінде нақты жұмыс басталды. 1878 жылы Stockholms högskola университеттік колледжі өз жұмысын қызығушылық танытқан азаматтарға ашық (қазіргі күнге дейін жыл сайынғы ашық лекциялар дәстүрі сақталған) табиғат ғылымдары бойынша лекциялар сериясымен бастады. Университеттің ерте тарихында 1889 жылы София Ковалевскаяның математика кафедрасына профессор ретінде тағайындалуы ерекше оқиға болды, ол оны Еуропадағы үшінші әйел профессор етті. 1904 жылы колледж ресми түрде диплом беру құқығына ие болды. 1960 жылы колледжге университет мәртебесі беріліп, Швецияның төртінші мемлекеттік университеті атанды. Университет ғимараты Стокгольмнің орталық бөлігіндегі Обсерваториелюнде орналасқан, бірақ студенттер санының артуы орын тапшылығына әкелді, сондықтан университет кампусын үлкен жайға көшіру қажет болды. 1970 жылдан бері университет операцияларының көп бөлігі қала орталығынан солтүстікке қарай Фрескатидегі негізгі кампуста, бұрынғы Экспериментальдік алқапта орналасқан, бұл жерді бұрын Швед Корольдік ауыл шаруашылығы және орман шаруашылығы академиясы пайдаланған.

Ұйым

Стокгольм университеті мемлекеттік орган болып табылады және оны үкімет пен парламент қабылдаған шешімдер басқарады. Университет үкімет белгілеген шектеулерде, ішкі ұйымдастыру, білім беруді ұйымдастыру және студенттерді қабылдау сияқты көптеген мәселелер бойынша өздік шешім қабылдауға құқылы.

Университеттердегі органдар

Университет кеңесі – университеттің ең жоғары басқару органы. Кеңес университеттің мемлекеттік мекеме ретіндегі миссиясы үшін, сондай-ақ заңдар мен ережелердің талаптарын орындау үшін жауапты. Кеңес үкіметке есеп береді. Оның құрамына сегіз сыртқы мүше (төраға мен төрағаның орынбасары қоса алғанда), университетен төрт бизнес өкілі (екі топтың орынбасарларымен бірге) және үш студенттік өкіл (оның ішінде бір аспирант өкілі, бір орынбасарымен) кіреді. Университет кеңесі ректордан жоғары тұрады, ректор – агенттіктің басшысы және барлық операциялар үшін жауапкершілікке ие. Ректор қажет болған жағдайда оны алмастыратын проректорға ие. Университетте ғылым және гуманитарлық, құқық және әлеуметтік ғылымдар салалық кеңестері бар. Оларды проректорлар басқарады. Салалық кеңестер білім беру және ғылыми зерттеулердің стратегиялық жоспарлауына, оқытушылардың оқыту, зерттеу және ішкі, сондай-ақ сыртқы ынтымақтастығын үйлестіруге жауапты. Салалық кеңестерден кейін, факультеттердің кеңестері – факультет деңгейіндегі шешім қабылдаудың ең жоғары органдары болып табылады. Факультет кеңестері деканнан, деканның орынбасарынан, басқа бизнес өкілдерінен және студенттік өкілдерден тұрады. Декандар президенттің факультет ішіндегі таңдау бойынша ұсынысынан кейін тағайындалады. Факультеттерден кейін шешімдер кафедра деңгейінде қабылданады, онда әр кафедраның кафедра меңгерушісі бар, ол кафедралық кеңеспен бірлесіп басқарады және шешімдер қабылдайды. Университет әкімшілігі – Университет кеңесіне, ректорға және басқа шешім қабылдау органдарына дайындық және қызмет көрсетуді қамтамасыз ететін ұйым, оны атқарушы директор басқарады. Университет әкімшілігінің құрамында қаржы бөлімі, ақпараттық технологиялар бөлімі, кадрлар бөлімі және студенттік бөлім сияқты бірнеше бөлімдер бар. Стратегия, жоспарлау және байланыс бөлімдері де бар. Атқарушы директор – Стокгольм университетінің ең жоғары лауазымды шенеунігі және университет әкімшілігінің ұйымдық және қаржылық мәселелерін шешеді.

Департаменттер, институттар және орталықтар

Стокгольм университетінде білім беру және ғылыми-зерттеу жұмыстары табиғи ғылымдар және гуманитарлық/әлеуметтік ғылымдар салаларында жүзеге асырылады. Осы салалар ішінде гуманитарлық ғылымдар, құқық, табиғи ғылымдар және әлеуметтік ғылымдар бойынша 56 кафедра, институт және орталық бар төрт факультет қызмет етеді. Ғылыми зерттеулер мен оқу процесі жеке басқару кеңесіне ие, бірақ ұйымдық тұрғыдан бір факультетке бағынатын бірнеше орталықтар мен институттарда да жүргізіледі.

Курстар мен бағдарламалар

Стокгольм университеті бакалавриат және жоғары деңгейде курстар ұсынады. Барлығы 190 оқу бағдарламасы бар, оның ішінде 75 магистрлік бағдарлама ағылшын тілінде оқытылады, ал гуманитарлық және табиғи ғылымдар салаларында таңдауға 1700 курс ұсынылады. Студенттер бір немесе бірнеше дербес курс таңдауға болады, олардың әрқайсысы бес аптадан бір семестрге дейін созуы мүмкін, немесе толық оқу бағдарламасына түсуге өтініш бере алады. Стокгольм университеті ағылшын тілінде оқытылатын 4 бакалавр бағдарламасын ұсынады: Бизнес, этика және тұрақтылық бакалавр бағдарламасы; Латын Америкасын зерттеу бакалавр бағдарламасы; Халықаралық бизнес және саясат бакалавр бағдарламасы және Жер ғылымы, қашықтықтан оқыту бакалавр бағдарламасы. Университет бакалавриат бағдарламасының үшінші курсында студенттерге шетелде оқуға мүмкіндік береді. Университет әлемнің 100-ден астам университетімен ынтымақтастық келісімдеріне қол қойған.

Зерттеу

Университет зерттеушілері үкіметтік тергеулерге қатысады, бұқаралық ақпарат құралдарында (БАҚ) белсенді, ұсынылып жатқан заңнамаға пікір білдіреді және бірнеше Нобель комитеттері мен халықаралық сарапшылар тобының құрамына кіреді.

Студенттік одақтар

2008 жылға дейін Стокгольм университетінде Стокгольм университетінің студенттер одағы (Stockholm universitets studentkår, SUS) деп аталатын бір ғана студенттік одақ болды. Бірақ, 2008 жылдан бастап компьютерлік және жүйелік ғылымдар студенттері мен мұғалімдерді даярлайтын факультет студенттері өздерінің тәуелсіз студенттік одақтарына ие болды – DISK және «Мұғалімдер колледжінің студенттер одағы» (Lärarhögskolans studentkår). Заң факультетінің студенттері де, журналистика факультетінің студенттері де (Studentkåren vid JMK) өз студенттік одақтарына ие. Дегенмен, Мұғалімдер колледжінің студенттер одағының болашағы толыққанды сенімді емес, себебі Стокгольм университетінің студенттер одағы оның мүшелерін өзіне қосу туралы Мұғалімдер колледжінің студенттер одағымен келіссөздер бастайтынын мәлімдеді, өйткені оларда мұғалімдер бөлімі бар. Көптеген адамдардың ойынша, DISK аббревиатура болар деген болжам бар, бірақ ол аббревиатура емес.

Рейтингтер

2020 жылғы Әлемдік университеттердің академиялық рейтингісінде, Шанхай рейтингтік консалтингі/Әлемдік университеттердің академиялық рейтингісі жариялаған жылдық университеттер рейтингісі бойынша Стокгольм университеті әлемдегі ең жақсы университеттердің 69-шы орнында болды. The Times Higher Education (THE) әлемдік университеттер рейтингісі 2018 жылы Стокгольм университетін әлемдегі үздік университеттер тізімінде 134-ші орынға қойды. Times Higher Education әлемдік университеттер рейтингісі – британдық Times Higher Education (THE) журналы жариялайтын жылдық университеттер рейтингісі. QS әлемдік университеттер рейтингісінде Стокгольм университеті 2021 жылы әлем бойынша жалпы 148-ші орынды иеленді. Оның пәндік рейтингтері: Экология ғылымдары бойынша 23-ші орын, Социология бойынша 37-ші орын, Табиғат ғылымдары бойынша 98-ші орын, Өнер және гуманитарлық ғылымдар бойынша 132-ші орын, Өмір ғылымдары және медицина бойынша 238-ші орын, Инженерлік және технологиялық ғылымдар бойынша 297-ші орын, Әлеуметтік ғылымдар және басқару бойынша 175-ші орын. U.S. News & World Report рейтингісінде Стокгольм университеті 2021 жылы әлем бойынша жалпы 114-ші, Швецияда 4-ші және Еуропа бойынша 43-ші орынды иеленді. CWTS Лейден рейтингісі 2022 жылы Стокгольм университетін әлемдегі университеттер тізімінде 343-ші орынға қойды.

Кампус

Стокгольм университетінің басты бөлігі Фрескати ауданында орналасқан, ол солтүстіктегі Бергиус ботаникалық бағынан оңтүстіктегі Свеапланға дейін созылады. Бұл әлемдегі алғашқы ұлттық қалалық саябақта орналасқан және аймақ табиғатымен, сәулетімен және заманауи өнерімен ерекшеленеді, соның ішінде Aula Magna (лекциялық зал) сияқты көрнекті ғимараттар бар. Фрескати аумағында Albano, Бергиус ботаникалық бағы, Frescati Backe, Frescati Hage, Kräftriket, Lilla Frescati және Sveaplan аймақтары орналасқан. Бұл аймақтардың көптеген атауларының тарихы 1700 жылдардың соңына дейін жетеді. Густав III 1783–84 жылдары Италияға сапар жасағаннан кейін, Брунсвикендегі бірнеше жерге итальяндық атаулар берілді. Стокгольм университетінің Кистада компьютерлік және жүйелік ғылымдар факультеті орналасқан тағы бір кампусы бар.

Стокгольм университетіне қоғамдық көлікпен бару

Стокгольм университетіне жетудің көптеген жолдары бар. Frescati негізгі кампусы Стокгольм метросының қызыл желісіндегі Universitetet метро станциясының жанында орналасқан. Roslagsbanan қалалық пойыз желісі де негізгі кампусқа жақын, Universitetet теміржол станциясында тоқтайды. Сондай-ақ, 50, 540, 608, 624C, 628C, 639, 670, 676, 680, 690, 691, 696 және 699 автобустарымен кампусқа баруға болады. Компьютер ғылымдары кампусы Kista да Kista деп аталатын метро станциясының жанында орналасқан. Ол сонымен қатар Helenelund pendeltåg станциясына жақын, ал кампус ауданына жақын орналасқан Torsnäsgatan автобус станциясынан бір немесе екі аялдама қашықтықта (автобус бағытына байланысты).