Кіріспе
PHP-де жазылған тегін және ашық кодты интернет-форум жүйесі. phpBB – PHP бағдарламалау тілінде жазылған интернет-форум жүйесі. "phpBB" атауы "PHP Bulletin Board" (PHP хабарландыру тақтасы) деген сөздердің қысқартылған түрі. GNU General Public License лицензиясымен таратылатын phpBB тегін және ашық кодты. phpBB мүмкіндіктеріне бірнеше дерекқоры жүйелерін қолдау (MariaDB, Microsoft SQL Server, MySQL, PostgreSQL, SQLite, Oracle Database), тізбектелмеген хабарлама құрылымы, иерархиялық кіші-форумдар, тақырыптарды бөлу/біріктіру/жабу, пайдаланушылар тобы, бір хабарламаға бірнеше файл қоса алу, толық мәтіндік іздеу, плагиндер және түрлі хабарламалар туралы мәлімдемелер (электрондық пошта, Jabber жедел хабар алмасу, ATOM ағындары) кіреді.
phpBB is an Internet forum package written in the PHP scripting language. The name "phpBB" is an abbreviation of PHP Bulletin Board. Available under the GNU General Public License, phpBB is free and open source. Features of phpBB include support for multiple database engines (MariaDB, Microsoft SQL Server, MySQL, PostgreSQL, SQLite, Oracle Database), flat message structure (as opposed to threaded), hierarchical subforums, topic split/merge/lock, user groups, multiple attachments per post, full text search, plugins and various notification options (e mail, Jabber instant messaging, ATOM feeds).
Тарих
phpBB Джеймс Аткинсонның 2000 жылдың 17 маусымында өзінің жеке веб-сайты үшін UBB сияқты қарапайым форум ретінде құрылған. Нейтан Коддинг және Джон Абела phpBB-нің CVS репозиторийі SourceForge.net-ке көшірілгеннен кейін әзірлеу тобына қосылды, содан кейін 1.0.0 нұсқасы бойынша жұмыс басталды. phpBB-нің толыққанды функционалды, сынаққа шығарылған нұсқасы шілде айында қолжетімді болды.
phpBB 1.0.0-ге ауысу
phpBB 1.0.0 2000 жылдың 16 желтоқсанында жарық көрді, ал 1.x код базасының келесі жақсартулары тағы екі ірі жаңартуда енгізілді. 1.x желісінің соңғы нұсқасы phpBB 1.4.4 болды, ол 2001 жылдың 6 қарашасында шығарылды. 1.x сериясының өмірлік кезеңінде Барт ван Брагт, Пол С. Оуэн (жобаның бұрынғы әрі-серігі), Джонатан Хаас және Фрэнк Файнгольд командаға қосылды. phpBB 1.x енді қолдау көрсетілмейді және дерлік ешқандай веб-сайттар оны пайдаланбайды.
phpBB 3.0.x-тің нұсқасы
phpBB 3.0.x-тегі жұмыс 2002 жылдың соңында басталды. Бастапқыда ол phpBB 2.2 ретінде шығарылуы жоспарланған, ал алғашқы жоспарланған мүмкіндіктер тізімі 2003 жылдың 25 мамырында жарияланды. Дегенмен, даму барысында әзірлеушілер phpBB 2.1.x (2.2 нұсқасының даму циклы) 2.0.x желісімен толық үйлесімділікті жойғанын түсінді, сондықтан шығарылым нөмірі 3.0.0 болып өзгертілді, бұл сол кезде phpBB қолданған Linux ядросының нұсқалау схемасына сәйкес келді. 2005 жылдың қыркүйегінде Пол Оуэн даму тобының жетекшісі лауазымынан кетті, ал Мейк Сивертсен осы лауазымға тағайындалды. 2007 жылдың наурызында phpBB командасы жаңа стильдегі phpBB3 арқылы жұмыс істейтін жаңа веб-сайтын іске қосты. Prosilver стилі бастапқыда phpBB 3.0.0 нұсқасының соңғы шығарылымына дейін жасырын қалды. 2007 жылдың 30 сәуірінде phpBB негізін қалаушы және жоба менеджері Джеймс Аткинсон жеке жағдайларын келтіре отырып, phpBB-ге қатысты міндеттерінен ресми түрде бас тартты. Бұл хабарламамен бірге phpBB енді тәуелсіз екендігі және команда басшылары жобаның болашағына қатысты шешімдерді бірлесіп қабылдайтыны туралы хабарландыру да келді. Мамыр айының соңында екінші жоба менеджері Джонатан "SHS`" Стэнли жеке себептермен лауазымынан кеткені хабарланды. phpBB3-тің бірінші бета нұсқасы 2006 жылдың маусымында, ал бірінші кандидаттық нұсқасы 2007 жылдың мамырында шығарылды. phpBB3 код базасы қыркүйек айында SektionEins жүргізген сыртқы қауіпсіздік аудитінен өтті. Соңында, phpBB 3.0.0 "Olympus" (сонымен қатар "Алтын шығарылым" деп аталды) 2007 жылдың 13 желтоқсанында жарияланды. 2007 жылдың 7 шілдесінде командалар phpBB-нің SourceForge.net Community Choice Awards-та "Коммуникация саласындағы үздік жоба" номинациясы бойынша финалист ретінде ұсынылғанын жариялады. Айдың соңында SourceForge.net phpBB-нің "Коммуникация саласындағы үздік жоба" сыйлығын жеңіп алғанын хабарлады, және сыйлықтың құрметіне SourceForge.net phpBB атынан Marie Curie Cancer Care ұйымына 1000 доллар сыйлады. phpBB сонымен қатар Bleep Labs-тен "Thingamagoop" сыйлығын және "бір жыл бойы мақтану құқығын" жеңіп алды. 2007 жылдың қыркүйегінде командалар ресми phpBB подкастын іске қосты. Подкаст phpBB командасының мүшелері және кейде қонақтар қатысымен жүргізілді, phpBB-ге қатысты тақырыптарды талқылады және тыңдаушылардан келіп түскен сұрақтарға жауап берді. Алайда, подкаст бірнеше бөлімнен кейін тоқтатылды, ал оның ізбасары 2008 жылдың шілдесінде іске қосылған жаңа phpBB блогы саналды. Блог phpBB командасының мүшелері (кейде қауымдастық мүшелерінің қонақ жазбаларымен) phpBB-ге қатысты әртүрлі тақырыптар бойынша жазады және пайдаланушыларға phpBB командаларының қызметіне бірегей көзқарас ұсынады. phpBB командалары 2008 жылдың 20 шілдесінде Лондонда "Londonvasion 2008" деп аталған алғашқы phpBB пайдаланушылар конференциясын өткізді. Londonvasion-да phpBB командасының мүшелері phpBB қауымдастығы, MOD авторлары және әзірлеушілер үшін маңызды әртүрлі тақырыптар бойынша баяндама жасады. Londonvasion phpBB командасының мүшелерімен араласуға ерекше мүмкіндік берді, сонымен қатар бұл шара команда мүшелерінің көпшілігінің жеке кездесуіне алғашқы мүмкіндік болды. 2009 жылы phpBB командалары көптеген өзгерістерге ұшырады. 1 қаңтарда командалар phpBB2 үшін қолдауды ресми түрде тоқтатты. Көптеген дамумен айналыспайтын командалар осы кезеңде қосымша жобалардың бета және кандидаттық нұсқаларын шығарды. AutoMOD-тың бірінші бета нұсқасы, phpBB MODifications автоматты орнатушысы, 2008 жылдың 22 желтоқсанында Extensions Team (бұрынғы MOD Team) шығарды. Unified MOD Install Library (UMIL) -ның бірінші кандидаттық нұсқасы, MOD авторларына қарапайым деректер қорын орнату скрипттерін жасауға мүмкіндік беретін құрал, 2009 жылдың 12 қаңтарында Extensions Team шығарды. 24 маусымда Support Team phpBB-мен байланысты жалпы қолдау мәселелерін диагностикалау және түзетуге арналған құралдар жиынтығының бірінші нұсқасын шығарды. 2009 жылдың 10 маусымында phpBB даму тобы болашақ даму жоспарларын жасырып қалу дәстүрінен бас тартып, phpBB 3.0.6 нұсқасында пайда болатын жаңа мүмкіндіктердің тізімін жариялады. Төрт RC шығарылымынан кейін phpBB 3.0.6 17 қарашада шығарылды. Ең маңызды жаңа мүмкіндіктерге қарапайым жылдам жауап беру редакторы (командалар бұрын қарсы болған мүмкіндік), ACM (кеш) плагиндерін қолдау, ATOM ағынын қолдау және reCAPTCHA-ны қоса алғанда, плагинге негізделген CAPTCHA жүйесі кірді. phpBB CAPTCHA модулі MOD авторларына CAPTCHA плагиндерін жазуға арналған API-ді де ұсынды, бұл phpBB орнатуларында қолданылатын CAPTCHA-лардың әртараптануына мүмкіндік берді. Сонымен қатар, Extensions Team CAPTCHA плагинін әзірлеуді ынталандыру үшін байқау өткізді. 2009 жылдың 10 маусымында phpBB-нің даму тобы келесі phpBB3 нұсқасы, 3.0.6, көптеген жаңа мүмкіндіктерді қамтитынын мәлімдеді. Бұл әдетсіз жағдай, өйткені шағын шығарылымдар әдетте қателерді және қауіпсіздік түзетулерін қамтиды. Жаңа мүмкіндіктерге жаңа CAPTCHA плагиндерін қолдау, ATOM ағындары, жаңа кеш плагиндерін қолдау (XCache, Alternative PHP Cache, eAccelerator, Memcache және "null" кеш плагині) және көптеген пайдаланушылар сұраған жылдам жауап беру мүмкіндігі кірді. phpBB 3.0.6 төрт RC шығарылымынан өтті, ал соңғы нұсқасы 2009 жылдың 17 қарашасында шығарылды. phpBB 3.0 нұсқасының соңғы тұрақты шығарылымы 2015 жылдың 4 мамырында шығарылған 3.0.14 нұсқасы болды. phpBB 3.0.x нұсқасының қолдау мерзімі 2015 жылдың қарашасында аяқталды.
phpBB 3.1.x
2009 жылы phpBB даму тобы phpBB 3.1 жұмысын бастады, бұл бұрын phpBB 3.2 деп аталған нұсқа. (2009 жылдың 29 шілдесіне дейін phpBB бастапқы Linux ядросының нұсқалау схемасын қолданды, онда ортаңғы сан тақ болса даму нұсқасын, ал жұп болса тұрақты нұсқаны білдіреді). Londonvasion іс-шарасында әзірлеушілер жоспарланған мүмкіндіктер тізімін алдын ала көрсетті, жаңа мүмкіндіктерге Модератордың басқару панелінің (MCP) және модерациялау мүмкіндіктерінің толық жаңартылуы, AJAX-тің тиімді және қажет болған жағдайларда қолданылуы, триггерге негізделген оқиға жүйесі, жаңадан жазылған BBCode жүйесі, RSS ағыны қолдауы, бейімделген профиль өрістерін жақсарту, жеке хабарламаларды жетілдіру, OpenID қолдауы бар жаңа аутентификация жүйесі және көптеген ұсақ өзгерістер мен мүмкіндіктер кіреді. phpBB командалары Area51 деп аталатын phpBB дамуына арналған веб-сайты бар. Әрбір жаңа phpBB3 шығарылымына Марс тауларының атын беру дәстүріне сәйкес, phpBB 3.1 Марстағы екінші ең биік тау – Аскрейус Монсының атымен «Аскрейус» деп аталды. (3.0 нұсқасының атымен аталған Олимп Монсы – ең биік тау). 2009 жылдың 29 шілдесінде Даму тобы phpBB даму процесі мен шығарылым циклына «маңызды өзгерістер» енгізгенін жариялады. Олардың арасындағы бастысы – бұрынғы Linux ядросының нұсқалау схемасынан бас тарту, яғни нұсқа нөмірінің бір бөлігі жұп немесе тақ болуы маңызды емес. Осылайша, Ascraeus (3.0.0 Olympus-тың жалғасы) phpBB 3.1.0 болады. (Бастапқы нұсқалау схемасы 3.1.x даму тармағы боларын, яғни Ascraeus 3.2.0 ретінде шығарылатынын көрсетеді). phpBB3-тің келесі мүмкіндіктерге толы шығарылымдары 3.2.0, 3.3.0 және т.б. болады. phpBB 4.0.0 – phpBB-нің түбірінен қайта құрылған нұсқасы. Стратегия командаларды жаңа «мүмкіндіктерге толы» тармақ шығарылғаннан кейін кем дегенде 6–9 ай бойы ескі «тұрақты» тармақты қолдауды жалғастыруға міндеттейді. Алайда, 3.0.6 нұсқасына ерекшелік жасалды, ол әзірлену үстінде болды. Ол 3.1.0 нұсқасы деп санауға болатын жеткілікті маңызды жаңа мүмкіндіктерге ие болғанымен, ол 3.0.x тармағының бір бөлігі болып қалды, бұл командалар 3.0.6 нұсқасынан кейін бірден 3.0.5 нұсқасын қолдауды жалғастырудың қажеті жоқ екенін білдірді. 2010 жылдың қаңтар айында Мейк Сивертсен Бас әзірлеуші лауазымынан кетіп, әзірлеуші және «Сервер менеджері» рөлін алды. Содан кейін Нильс Адерман Бас әзірлеуші болып тағайындалды. Содан бері phpBB Symfony веб-жобасына көшуге жұмыс істеп келеді және 2014 жылдың 28 қазанында phpBB 3.1.0 нұсқасын шығарды. 2010 жылдың наурыз айында phpBB бастапқы кодтың нұсқасын Subversion-нан Git-ке көшірді, бұл әзірлеушілердің жұмыс ағынын жақсарту және қауымдастықты белсендірек қатыстыру үшін жасалды. 2013 жылдың 26 сәуірінде phpBB 3.1 мүмкіндіктерді тоқтату кезеңіне енді. «Ascraeus» 2014 жылдың 28 қазанында аяқталып, шығарылды. 2016 жылдың 12 қазанында phpBB «Ascraeus» нұсқасының соңғы тұрақты нұсқасын – 3.1.10 шығарды. 3.2 нұсқасының кешіктірілуіне байланысты 3.1 нұсқасына техникалық қолдау көрсету мерзімі 2017 жылдың маусымына дейін, ал 3.1 нұсқасының қолдану мерзімі 2017 жылдың желтоқсанына дейін ұзартылды. 2016 жылдың 25 желтоқсанында phpBB 3.2.0 нұсқасының ресми шығарылымы 2017 жылдың 7 қаңтарында болады деп хабарланды. 2020 жылдың 6 қаңтарында phpBB ресми түрде phpBB 3.3.0 нұсқасын іске қосты. Бұл нұсқа 3.2 «Рей» нұсқасының негізінде құрылған және олардың жаңартпалар жолын сақтай отырып, көбірек заманауи базаға жасаған үлкен қадамы. 2021 жылдан бастап 3.3.3 нұсқасымен phpBB PHP 8 және MySQL 8 қолдауын қамтамасыз етеді.
In March 2010, phpBB moved source code versioning from Subversion to Git in order to improve developer workflow and better involve the community. On April 26, 2013, phpBB 3.1 entered the stage of feature freeze. "Ascraeus" was finalized and released on October 28, 2014
On October 12, 2016, phpBB released the latest stable "Ascraeus" version: 3.1.10. Due to the late release of 3.2, it was announced that end of maintenance for 3.1 would be extended to June 2017, and end of life for 3.1 extended to December 2017. the second on December 9, 2016. It was announced on December 25, 2016, that the official launch for phpBB 3.2.0 would be on January 7, 2017. On January 6, 2020, phpBB officially launched phpBB 3.3.0. It was built upon 3.2 "Rhea" and it's their big step towards a more modern base while maintaining a clear update path. Since 2021 with 3.3.3 version, phpBB supports PHP 8 & MySQL 8.
MOD-тар
MOD – phpBB қауымдастығы жасаған кодтық өзгерістер, олар көбінесе phpBB функционалдығын кеңейту немесе оның интерфейсін өзгерту үшін пайдаланылады. Бұл термин кодтық өзгерістерді форум модераторларынан ажырату үшін үлкен әріппен жазылады, соңғысы көбінесе "mods" деп қысқартылады. Осылай аталатын өзгерістерді phpBB әзірлеушілері жасамайды және олар өңделмеген ресми кодқа қарағанда қолдау деңгейі төмен. Дэвид Колон (қауымдастықта DavidIQ деп танылған) басқаратын phpBB кеңейтулер тобы (бұрын phpBB MOD тобы деп аталған) қауымдастықтан алынған өзгерістерді тексеру үшін қабылдайды, ал кеңейтулер тобының стандарттарына сай келетін өзгерістер phpBB Customisations дерекқорынан жүктеуге қолжетімді болады. Басқа сайттар да phpBB2 және phpBB3 модификацияларын жүктеуге мүмкіндік береді. Кейбір сайттардың өз стандарттары бар, оларды олар тексереді, ал кейбір сайттар ешқандай тексеру жүргізбейді. Дегенмен, phpBB командалары phpBB.com сайтынан басқа жерден жүктелген MOD-тарды қолданатын форумдарға қолдау көрсетпейді. phpBB3 MOD-тарына арналған құжаттаманы кеңейтулер тобы ұсынады. phpBB-нің 3.1.x нұсқалары үшін MOD-тар қабылданбайды, себебі олардың орнын кеңейтулер сол нұсқадан бастап басты.
MODX
MODX – phpBB Extensions тобы әзірлеген, веб-қосымшаның бастапқы кодын өзгертуге қажетті қадамдарды сипаттау үшін қолданылатын XML негізделген құжат форматы. Теориялық тұрғыдан кез келген веб-қосымша үшін қолданылуы мүмкін болғанымен, ол негізінен phpBB-нің MOD-тары үшін әзірленді және қолданылады. phpBB Extensions тобы өз дерекқорына жіберілген MOD-тардың MODX спецификацияларымен және басқа да талаптарға сәйкес болуын міндеттейді. XML негізделген форматты пайдаланудың басты мақсаты – AutoMOD сияқты автоматты орнату құралдарына орнату нұсқауларын оқуға және орындауға жағдай жасау. MODX файлдарын веб-браузерде қоса берілген XSLT файлын қолдана отырып қарауға болады. MODX спецификациясының ең соңғы нұсқасы – 1.2.6, ол 2012 жылдың 15 желтоқсанында жарияланды.
Автомобильдік режим
AutoMOD — phpBB Extensions тобы әзірлеген, MODX форматында таралған phpBB3 MOD-тарын талдап, автоматты түрде орнату құралы. Пайдаланушылар MOD жүктемесінің мазмұнын өздерінің phpBB бастапқы каталогына жүктеп, AutoMOD-ты іске қосады, ол MOD нұсқауларын талдап, қажетті файлдарға өзгерістер енгізеді. Сервер конфигурациясына байланысты, ол өзгерістерді FTP арқылы автоматты түрде біріктіреді немесе пайдаланушыға көшіру үшін өзгертілген файлдардың қысылған архивін жасайды. AutoMOD сондай-ақ MOD тобының мүшелері MODX файлдарының дұрыстығын және MOD-тың таза phpBB орнатуда сәтті орнатылуын қамтамасыз ету үшін тексеру кезінде қолданады. AutoMOD-тың ағымдағы нұсқасы 1.0.2. AutoMOD-ты AutoMOD туралы ақпараттық беттен жүктеуге болады және AutoMOD қолдау форумынан қолдау алуға болады. AutoMOD — phpBB Extensions тобы әзірлеген және негізінен бірдей міндетті орындайтын phpBB2 құралы EasyMOD-тың жалғасы. EasyMOD-тың соңғы нұсқасы 0.4.0, ол 2008 жылдың 30 маусымында жарық көрді. phpBB2 қолдаудан тоқтатылғандықтан EasyMOD-қа қолдау енді көрсетілмейді.
Бірыңғай MOD орнату кітапханасы (UMIL)
Бірыңғай MOD орнату кітапханасы – MOD-тардың дерекқоры бөлігін орнату және жою процесін жеңілдетуге арналған кітапхана. Ол жаңа MOD-ты конфигурациялау, кестелер мен бағандарды қосу немесе жою, сондай-ақ форумның кэшін тазалау сияқты дерекқормен жұмыс істеуге көмектеседі. UMIL GPL лицензиясымен таратылады. Оны UMIL бетінен жүктеуге болады. MOD жасаушылары UMI файлын автоматты түрде жасау үшін Бірыңғай MOD орнату файлы жасау құралын пайдалана алады.
Қауіпсіздік
2004 жылдың желтоқсан айында көптеген веб-сайттар Santy құртына ұшырады, ол phpBB2 ескірген нұсқаларындағы осалдықтарды пайдаланып, PHP және HTML беттерін жаңартып жазды. Бұл PHP және phpBB-нің ескірген нұсқаларының салдары болғанымен, мұндай оқиғалар phpBB қауіпсіздігіне күмән тудырды. Сондай-ақ, phpBB-нің жаңа нұсқалары кейде бірнеше күн аралығында шықты, соңғы рет 2019 жылдың мамырында 3.2.7 нұсқасымен болды. Дегенмен, phpBB тобы қауіпсіздік туралы есептерге мүмкіндігінше жылдам жауап береді және жаңа нұсқаны тез шығарады. phpBB тобы, бұрынғы қателерден сабақ алып, 2.0.18 нұсқасын шығару алдында код базасының қауіпсіздігін тексерді. phpBB3 код базасы 2007 жылдың қыркүйегінде SektionEins жүргізген сыртқы қауіпсіздік аудитінен өтті. Қауіпсіздік аудитінің нәтижелерінен кейін phpBB3-тің алтыншы сынақ нұсқасы жарияланды. 2005 жылдың қарашасында phpBB тобы жаңа оқиғаларды зерттеу тобын (IIT) құрды, ол қолдау тобының бөлімшесі болып табылады және шабуылға ұшыраған phpBB орнатылымдарын тазалауға және жөндеуге, сондай-ақ жаңа әрекеттер туралы хабарларды зерттеуге жауапты. Келесі қаңтарда команда шабуылға ұшыраған форумдардың әкімшілері шабуыл туралы хабарлай алатын және IIT-ден қолдау ала алатын трекерді жариялады. phpBB2-дегі CAPTCHA жүйесі автоматтандырылған тіркелуге осал болып шықты, нәтижесінде көптеген phpBB негізіндегі форумдар спамға толып кетті. phpBB3 форум әкімшілері үшін спамға қарсы опцияларды жақсартты, оның ішінде жаңа CAPTCHA жүйесі, тоқтатулар, пайдаланушы тіркеу журналы және басқа да әртүрлі мүмкіндіктер бар. phpBB тобы форумдарды спамнан қорғау бойынша ұсынымдар жариялады. Қазіргі уақытта ең тиімді әдіс – phpBB 3.0.6 нұсқасында енгізілген сұрақ-жауап (Q&A) тестін пайдалану. phpBB3-де CAPTCHA жүйесі күштірек, бірақ phpBB3 әзірлеу/бета кезеңінде оны оқу қиын деп сынға ілінді. Даму тобы phpBB3-тің соңғы нұсқасын шығару алдында оның оқылуын жақсарту бойынша жұмыс істеп жатыр. Сонымен қатар, командалар phpBB3-тің әрбір шағын нұсқасын (3.0.1, 3.0.2 және т.б.) шығару алдында жеке сынақ нұсқаларын шығаратынын хабарлады, бұл 2.0.x желісінде болған сияқты, келесі нұсқалардың арасында бірнеше күн ғана болатын жағдайларды болдырмау үшін жасалды. phpBB 3 әкімшілік басқару панелі арқылы жаңа нұсқалар туралы әкімшіні хабардар етеді.
phpBB қауымдастығы
phpBB пайдаланушылар қауымдастығына ие, олар кеңейтулер, MOD-тар және стильдер сияқты мазмұнмен жобаны дамытуға үлес қосады. Олар сондай-ақ phpBB қолдау тобына көмек ретінде қосымша қолдау көрсетеді. Қауымдастықтың мүшелері осы қолдау сұраныстарына қатысуға және phpBB негізгі кодын жақсартуға атсалысуға шақырылады.