Кіріспе

Солтүстік Дакота штатының үкімет басшысы, АҚШ

Солтүстік Дакотаның губернаторы – Солтүстік Дакота штатының үкімет басшысы және штаттың әскери күштерінің бас қолбасшысы. Солтүстік Дакота Конституциясының 1-тарауында «атқару билігі губернаторға жүктеледі» деп көрсетілген. 7-тарауда «губернатор – штаттың бас атқарушы органы. Губернатор штаттың істері дұрыс басқарылуын және заңдары адал орындалуын қамтамасыз етуге жауапты».

Партиялық съездер мен губернаторлық ұсыныстардың күндері

Саяси партиялар мемлекеттік қызметтерге ресми кандидаттарды таңдау үшін жиналатын күндер партиялар бойынша әртүрлі болады.

Жалпы сайлау күндері

Губернатор лауазымына жалпы сайлаудың күндерін Солтүстік Дакота штатының заң шығару жиналысы белгілейді. Дәстүрлі түрде, жалпы сайлау күні АҚШ президенттік сайлауымен сәйкес келеді, ол жұп жылдары қараша айының бірінші сейсенбісінде өтеді (егер бірінші сейсенбі 1 қарашаға түйіп жатса, онда жалпы сайлау 8 қарашада өткізіледі). Солтүстік Дакота штатындағы келесі губернатор сайлауы 2024 жылдың 5 қарашасына жоспарланған.

Қазіргі губернаторы

Солтүстік Дакотаның қазіргі губернаторы - республикалық Дуг Бергум. Ол 2016 жылдың 15 желтоқсанында губернатор болып тағайындалды.

Губернатор мен губернатордың орынбасары бірге сайланады

Мемлекеттік конституцияға сәйкес, губернатор мен вице-губернатор бірлескен дауыс беру арқылы немесе бір тізім бойынша сайлануы тиіс. Солтүстік Дакота штатында губернаторлыққа үміткер әрбір кандидаттың аты бір саяси партияның вице-губернатор кандидатымен бірге дауыс бюллетенінде жазылады. Екі лауазымға да бір дауыс беріледі, сайлаушыға басқа мүмкіндік қарастырылмаған. Сондықтан сайлаушы бір партиядан губернаторға, ал қарсы партиядан вице-губернаторға жеке-жеке кандидаттарды таңдай алмайды.

Қосымша губернаторлық құқықтар, міндеттер және лауазымдар

Атқарушы органдарды басқару қызметінен өзге, губернатор заңдарға қол қою немесе вето қоюға, сондай-ақ Заң шығарушы Ассамблеяны төтенше сессияға шақыруға құқылы. Заңмен губернатор Солтүстік Дакота Өнеркәсіп комиссиясының төрағасы болып табылады.

Мерзімінің ұзақтығы мен күндері

Губернатор 4 жылдық мерзімге штат бойынша халықтың тікелей дауысымен сайланады. Солтүстік Дакота заңдарына сәйкес, сайланған губернатордың ресми өкілеттігі жұп жылғы қарашадағы сайлаудан кейін 15 желтоқсанда басталып, дәл төрт жылға созылады және сол адамның қызметке кірісу рәсімінен кейін төрт жыл өткен соң 15 желтоқсанда аяқталады.

Сақалдау күні, ерекшеліктер және сақалдау салтанаты

Солтүстік Дакота губернаторының лауазымға кірісуінің стандартты күні – жұп жылғы жалпы сайлаудан кейінгі 15 желтоқсан. Осылайша, 2024 жылғы қарашада өтетін жалпы сайлауда таңдалған жеңімпаз үшін кезекті губернатордың инаугурациясы 2024 жылғы 15 желтоқсанда өтеді. Мұндай реттегі инаугурациялардың басқа да күндері әртүрлі уақытта белгіленген, көбінесе жалпы сайлаудан кейінгі желтоқсан айының соңында немесе жалпы сайлаудан кейінгі жылдың қаңтар айында. Губернатор лауазымы бос болған жағдайларда Солтүстік Дакота губернаторы басқа күндері де инаугурацияға кірген. Мұндай жағдайларға губернатордың отставкаға кетуі, губернатордың қызмет бабында қайтыс болуы және бір рет губернатордың қылмыстық құқық бұзуы үшін сот шешімімен лауазымынан алынуы (Уильям Лангер; оның үкімі кейіннен күштен шығарылып, ол тағы бір мерзімге сайланды) кірді. Инаугурациялық кештер мен оған байланысты мерекелер көбінесе губернатордың инаугурациясы күні тойланады. Қазіргі губернатор Дуг Бергам алғаш рет 2016 жылғы 15 желтоқсанда инаугурацияға кіргенімен, ресми инаугурациялық той 2017 жылғы қаңтарда өтті. Мерекелік шараны кейінге шегеру туралы шешім желтоқсан айында көптеген адамдардың тығыз мерекелік кестесіне кедергі келтірмеу үшін қабылданды.

Губернаторлық мерзімнің шектелуі

2022 жылдың қараша айында сайлаушылар Солтүстік Дакота Конституциясына өзгеріс енгізіп, губернатор лауазымына өмір бойы екі төрт жылдық мерзіммен шектеу қойды. Бұл өзгеріс тек өзгеріс қабылданғаннан кейін сайланған адамдарға ғана қолданылады. Бұрын губернатор сайланған жағдайда қызмет мерзімінің саны шектелмеген еді. Солтүстік Дакотаның ең ұзақ қызмет еткен губернаторы Уильям Л. Гай (1961–1973) болды, ол төрт мерзім қызмет етті, оның екеуі екі жылдық, екеуі төрт жылдық мерзім болды, барлығы 12 жыл қызмет еткен. Джон Ховен (2000–2010 жылдар) Солтүстік Дакотаның екінші ең ұзақ қызмет еткен губернаторы болып табылады.

Кезекті емес терминдер

Губернатордың қатарынан емес мерзімдерде қызмет етуі мүмкін. Уильям Лангер осыны істеген жалғыз адам.

Ресми тұрғылықты жері

Губернатордың ресми резиденциясы Бісмарк қаласындағы Солтүстік Дакота губернаторының үйі.