Кіріспе

Массачусетс штатының қалашығы, АҚШ

Сомерсет – Массачусетс штатының Бристоль округінде орналасқан қала. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 18 303 адамды құрайды. Бұл қала Нью-Йорктегі Голланд туннелінің бас инженері және осы туннельге атын берген Клиффорд Милберн Холландтың (1883–1924) туған жері және өскен қаласы. Сомерсет – Массачусетс штатының Оңтүстік жағалауы аймағының бір бөлігі, ол Базардс шығанағын (Элизабет аралдары, Борн және Фалмутты қоспағанда), Маунт Хоуп шығанағы және Саконнет өзенін қоршаған елді мекендерді қамтиды.

Тарих

Сомерсет алғаш рет 1677 жылы Шоумет жерлерінде қоныстанды және 1790 жылы ресми түрде құрылды. Ол Бостон қаласындағы Сомерсет алаңының атымен аталып, ол өз кезегінде Англиядағы Сомерсет графтығының атымен аталған. Бұл қала бір кезде маңызды кеме қатынасы орталығы болды, ал 1812 жылғы соғыстан кейін Американың ірі таратқыш орталықтарының біріне айналды. 1872 жылы қала ірі көмір портына айналды, ал 20 ғасырдың басында қалада үлкен консервілеу зауыты жұмыс істеді. Бірақ, көршілес Фолл-Ривер қаласының өнеркәсібі дамыған сайын, ол Сомерсеттің көп бөлігін өз ішіне сіңіріп алды, ал қала қалалық емес, маңындағы аудан сипатын қабылдады. Шындығында, қала халқы Ұлы депрессия кезінде өсті, себебі Fall River және басқа да аймақтардан көптеген адамдар осы маңындағы қалаға көшіп келді. Бүгінде қаланың негізгі өнеркәсібі (қала маңындағы қызметтерден басқа) электр энергиясын өндіру болып табылады. Монтауп электр компаниясының зауыты өзеннің жоғарғы ағысында (1923 жылы құрылған) және қаланың оңтүстік ұшындағы Брейтон Пойнт электр станциясы (1963 жылы құрылған) орналасқан. Брейтон Пойнт көмірді жағудан туындаған ластану мәселелері үшін көп сынға ұшырады. Ол 2017 жылдың 31 мамырында жабылды. Тарихи тұрғыдан алғанда, бұл қала Фолл-Ривермен тығыз байланыста болды. Бастапқыда, Слэйд паром 18 ғасырдың соңынан бастап екі қаланы байланыстыратын Таунтон өзенінен өтіп тұрды. 19 ғасырдың соңында Слэйдс Ферри көпірі екі қаланы жалғады – Сомерсеттегі қазіргі Брейтон даңғылының оңтүстік соңынан Фолл-Ривердегі Брауннелл көшесіне дейін. Көпір екі қабатты болды, жоғарғы қабатында теміржол өтетін. Көпір 1970 жылы нашарлап, биіктігі төмен болғандықтан жабылып, бөлшектелді. (Ескі көпірдің орны әлі де көрінеді; екі үлкен қуат сызығы өзенді сол жерден кесіп өтеді.) Солтүстік жағындағы Брайтман көшесіндегі көпір 1908 жылы ашылды. Жаңа көпір, Ардагерлер еске алу көпірі деп аталды, 2011 жылдың 11 қыркүйегінде өткен салтанатты шараға дейін ішінара құрылысы аяқталды. Бастапқыда көпірдің тек батыс жағы ғана қозғалысқа ашылды. Содан бері көпірдің екі бағыты да қозғалысқа ашық.

География

Сомерсет (41.748502, −71.153188) орналасқан. АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 12.0 шаршы миль (31 км²), оның ішінде 8.1 шаршы миль (21 км²) жер және 3.9 шаршы миль (10 км²), немесе 32.30%, су құрайды. Ол Маунт-Хоуп шығанағы мен Наррагансетт шығанағына шектеседі, ал шығыс шекарасын сол шығанақтың тармағы – Таунтон өзені құрайды. Сомерсет батысында Суонсимен, солтүстігінде Дайтонмен, шығысында Фолл-Ривермен (Таунтон өзені арқылы) және оңтүстігінде Бристольмен шектеседі. Бристольмен шекарасы шығанақтың ортасында орналасқан. Сомерсетке жақын қалалар: Фолл-Ривер, Нью-Бедфорд, Атлборо және Провиденс. Қала Бостоннан оңтүстікке қарай бір сағаттық жүру қашықтықта орналасқан. Қалаға 195-ші мемлекетаралық тас жолы арқылы кіруге болады, ол Фолл-Риверден Брага көпірі арқылы кіріп, 103-ші бағытта шығады. Сонымен қатар, қала Ветерандар ескерткіш көпірі арқылы байланысты, ол Таунтон өзенін қала мен қала арасында кесіп өтетін төртінші көпір. Ветерандар ескерткіш көпірі арқылы 6-шы және 138-ші АҚШ тас жолдары өтеді. 6-шы тас жол шығыс-батыс бағытында Суонсиге қарай жүреді, бойында бірнеше сауда орталықтары орналасқан. 138-ші тас жол көпірден солтүстікке қарай Каунти-стрит арқылы, қаланың негізгі солтүстік-оңтүстік магистралімен Дайтонға қарай жүреді. 103-ші тас жолдың шығыс соңы жаңа көпірден оңтүстікке қарай 6-шы және 138-ші тас жолдардың бұрынғы қиылысында орналасқан. Ол оңтүстік-оңтүстік-шығысқа қарай үш шақырымға дейін, содан кейін батыс-солтүстік-батысқа қарай Суонсиге қарай бұрылып, Ли өзені үстіндегі көпір арқылы сол қалаға кіреді. Фолл-Риверде СЖҚ терминалын салу жоспарына байланысты туған дау-дамайлар салдарынан, қала басшылары ескі Брайтман көшесіндегі көпірді ашық қалдыруды қарастырды, себебі танкерлер одан өтпейді, ал терминалдың жоспарланған орны көпірлерден жоғары орналасқан. Алайда, жаңа көпір ашылғаннан кейін, көпір жабылды, өйткені Фолл-Ривер жағындағы ескі жолдар жаңа көпірдің пандус жүйесіне орын беру үшін алынып тасталды. Сомерсетте 6-шы тас жолы бойында Оңтүстік-Шығыс аймақтық көлік басқармасы (SRTA) ұсынатын автобус қызметі бар. Ең жақын аймақтық автобус қызметі Фолл-Риверде, ал ең жақын теміржол қызметі Провиденсте. 2023 жылға дейін Фолл-Риверге жолаушылар пойызын енгізу жоспарлануда, бұл қалаға Бостонға теміржолмен қолжетімділікті қамтамасыз етеді. Қаланың ең жақын аймақтық әуежайы Нью-Бедфордта, 29 шақырым қашықтықта орналасқан. 1990 жылдардың соңына дейін ең жақын әуежай Фолл-Риверде болды, бірақ әртүрлі мәселелерге байланысты жабылды. Ең жақын ұлттық әуежай – Род-Айленд штатындағы Т. Ф. Грин әуежайы, ол 43 шақырым қашықтықта орналасқан. Ең жақын халықаралық әуежай – Бостондағы Логан халықаралық әуежайы, ол 89 шақырым қашықтықта орналасқан.

Демография

2000 жылғы санақ бойынша қалада 18 234 адам, 6987 үй шаруашылығы және 5261 отбасы тұрды. Халық тығыздығы 7143 тұрғын үй бірлігін құрады. Қаланың нәсілдік құрамы: 98,22% ақ нәсілді, 0,16% қара немесе афроамерикандық, 0,12% американдық үндістер, 0,53% азиялық, 0,02% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 0,15% басқа нәсілдер және 0,79% екі немесе одан көп нәсілдің өкілдері. Кез келген нәсілге жататын халықтың 0,49% -ы испан немесе латын американдықтарын құрады. 6987 үй шаруашылығының 28,1% -ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрды, 62,4% -ы бірге тұратын жұбайлар, 9,8% -ы күйеуі жоқ әйелдер басқаратын үйлер, ал 24,7% -ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 21,5% -ы жеке адамдардан тұрды, ал 12,9% -ында 65 жасқа толған немесе одан асып кеткен жалғыз адамдар тұрды. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,57 адамды, ал отбасының орташа мөлшері 2,98 адамды құрады. Қала тұрғындарының жас ерекшеліктері: 20,4% -ы 18 жасқа дейінгілер, 6,2% -ы 18-24 жас аралығындағылар, 26,2% -ы 25-44 жас аралығындағылар, 26,2% -ы 45-64 жас аралығындағылар және 21,0% -ы 65 жасқа толған немесе одан асып кеткендер. Орташа жас 43 жасқа тең. Әр 100 әйелге 90,0 еркек шақ келді. 18 және одан жоғары жастағы әр 100 әйелге 86,6 еркек шақ келді. Үй шаруашылығының орташа табысы 51 770 доллар, ал отбасының орташа табысы 60 067 долларды құрады. Ер адамдардың орташа табысы 42 036 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 29 851 долларға тең. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы 22 420 доллар болды. Отбасылардың 3,2% және халықтың 4,0% кедейлік шегінен төмен тұрды, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 1,8% және 65 жастан асқандардың 8,7% кедейлікте өмір сүрді.

Үкімет

Мемлекеттік деңгейде Сомерсет Бристольдің бесінші мемлекеттік округінің құрамына кіреді, оған Дайтон және Суонси, Таунтон қалаларының бір бөліктері кіреді. Штаттық сенатта Сомерсет Бірінші Бристоль және Плимут округінің бөлігі болып табылады, оған Фолл-Ривер, Фритаун, Лейквилл, Рочестер, Суонси және Вестпорт кіреді. Өкіл Патрисия Хаддад (D Сомерсет) штаттық Өкілдер палатасында Сомерсеттің өкілі. Сенатор Майкл Родригес (D Вестпорт) штаттық сенатта Сомерсеттің өкілі. Ұлттық деңгейде қала Массачусетс штатының төртінші конгресс округінің құрамына кіреді, оны Джейк Аучинклосс ұсынады. Штаттың аға сенаторы – Элизабет Уоррен. Штаттың кіші сенаторы – Эд Марки. Қалалық кітапхана қала орталығындағы қала әкімдігінің солтүстігінде орналасқан, ол 2000 жылы көбірек ресурстар мен жиналыстар өткізу үшін кеңейтілді. Қаланың тарихи қоғамы қаланың солтүстік жағында орналасқан, сонымен қатар сол жерде мұражай жұмыс істейді (бұрынғы ауылдық мектеп ғимаратында). Кітапхананың солтүстігіндегі ескі қала әкімдігі әлі де түрлі қоғамдық шаралар үшін пайдаланылуда. Қаланы бір орталықтандырылған полиция және өрттен қорғау бас штабы қамтамасыз етеді, сонымен қатар Брейтон Пойнт ауданындағы кішкентай өрт сөндіру бекеті де бар, ол Брейтон Пойнт электр стансасындағы төтенше жағдайларды басқаруға да дайындалған. Қаланың пошталық кодтары 02725 және 02726, бірақ екеуі де қазір қаланың орталық пошта бөлімшесінде орналасқан. Қала бес саябақты (Баффингтон паркі, Эштон Филд, Уотерфронт паркі, Рок паркі және Оңтүстік кешендегі бейсбол/софтбол алаңдары), сондай-ақ қаланың солтүстігіндегі Таутон өзенінің жанында орналасқан Пирс ойын алаңының жанындағы Пирс жағажайын ұстап тұрады. Алтыншы парк, Слэйдс Ферри паркі, жаңа Brightman Street көпірінің құрылысы үшін қажетті жерді иелену құқығымен жабылды.

Білім

Сомерсетке өзінің мемлекеттік мектеп жүйесі қызмет көрсетеді. Оның үш бастауыш мектебі бар, солтүстіктен оңтүстікке қарай олар – Солтүстік бастауыш мектебі, Чейс-стрит мектебі және Оңтүстік бастауыш мектебі. Төртінші бастауыш мектеп, Уилбур бастауыш мектебі, 2014 жылдың маусым айында мектеп кеңесінің көпшілік дауысынан кейін жабылды. Сомерсет орта мектебі (бұрынғы атауы – Сомерсет кіші орта мектебі) Брейтон даңғылы бойындағы Оңтүстік бастауыш мектебіне іргелес орналасқан және 6-дан 8-ші сыныпқа дейін оқытады. Сомерсет-Беркли өңірлік орта мектебі Каунти-стрит (138-бағдарламалық жол) бойында орналасқан. Мектептің талисманы – «Көк шабуылшы», ал түстері – қою көк және ақ. Мектеп екі бұрынғы бейсболшы – Грег Гэнне мен Джерри Ремидің кәсіби деңгейде ойнағанымен белгілі. Қала Фолл-Ривердегі Диман өңірлік кәсіптік-техникалық орта мектебі жүйесінің мүшесі болып табылады, ал орта мектеп оқушылары Дайтондағы Бристоль округінің ауыл шаруашылығы орта мектебінде оқи алады. Барлық сыныптардың көптеген оқушылары Фолл-Ривердегі жеке мектептерге, соның ішінде епископ Коннолли орта мектебіне барады. Қалада жеке меншік мектептер жоқ. Жаңа (және қайта аталған) аймақтық мектеп 2014 жылдың тамыз айының соңында ашылды. Жаңа Сомерсет-Беркли өңірлік орта мектебінің жобаланған құны қазір 81,5 миллионнан 83,8 миллион долларға дейін жетті, бұл жоспарлаушылар күткеннен көп шығындар мемлекет тарапынан өтелмегенінен кейін бұрынғы бағалаулардан жоғары. Мектеп бұрынғы орта мектептің артында, бұрынғы футбол және теннис корттарының орнында салынды. Футбол алаңы мен жүгіру жолы толығымен жаңартылып, оқу жылының басталуына дейін аяқталды. Бірінші түлектер тобы 2015 жылғы түлектер болады. Алғашқы орта мектеп ғимараты 2014 жылдың соңында бұзылатын болып шешілді, ал оның бұрынғы орнында студенттердің пайдалануына жаңа алаңдар салынады.