Кіріспе

Andover – Массачусетс штатының Эссекс округіндегі қала. Ол 1642 жылы негінделді және 1646 жылы қала мәртебесін алды. 2020 жылғы халық санауы бойынша, халқы 36 569 адамды құрады. Бұл қала Бостоннан солтүстікке қарай 20 миль (32 км), ал Лоуренстен оңтүстікке қарай 4 миль (6 км) қашықтықта орналасқан. Қаланың бір бөлігі Андовер деп аталатын халық санауына жататын ауданды құрайды. Ол Гэмпшир, Англиядағы Андовер қаласымен бауырластық байланыста.

Тарих

Американың түпкілікті халқы Еуропаның Американы отарлауына дейін мыңдаған жылдар бойы қазіргі Массачусетс штатының солтүстік-шығысында мекен еткен. Еуропалықтар келген кезде, Мерримак өзенінің оңтүстігіндегі аймақты Массачусет және Наумкег тайпалары, ал солтүстігінде Пеннакуктар қоныстанған. Массачусет тайпасы кейіннен Андовер деп аталған аймақты Кочичавик деп атаған. Жаңа қоныстарды ынталандыру мақсатында, алғашқы отаршыларға үш жылға салықтардан, алымдардан және міндетті жұмыстардан (әскери қызметтен басқа) босатылу ұсынылды. Андовер аймағындағы тұрақты алғашқы елді мекенді 1642 жылы Джон Вудбридж және Ньюбери мен Ипсвичтен келген қоныс аударушылар тобы құрды. Олар Массачусет сахемы Кутшамекиннен "алты фунт ақша және бір жамылғы" бағасына жер сатып алды, бірақ жергілікті Роджер есімді басшысы бар тайпаға жүгері егуге және жергілікті су көзінен шабақ ұстауға рұхсат беру шарты қойылды. Бұл аймақ қала болып құрылды және Андовер деп аталды. Бұл атау, Англиядағы Андовер қаласының құрметіне берілген болуы мүмкін, себебі сол қаланың маңында алғашқы қоныс аударушылардың кейбіреулерінің туған жері орналасқан. Алғашқы ресми қалалық жиналыс 1656 жылы қазіргі Солтүстік Андоверде Джон Осгудтың үйінде өтті. Қазіргі Солтүстік Андовердегі ескі зират – ертедегі қаланың орталығын көрсетеді. Көпшілік пікірге қарамастан, қалалардың бөлінуіне қазіргі Солтүстік Андоверде орналасқан Ескі Солтүстік шіркеуінің орналасқан жері себеп болды. Қаланың оңтүстік-батыс бөлігіндегі тұрғындар сол кездегі Андовердің ең солтүстік бөлігіне дейін жаяу баратын шаршады және қазіргі Андовердің орталық бөлігінде өздерінің Оңтүстік шіркеуін салуға шешім қабылдады.

Сиқыршылық

Салемдегі 1692 жылғы сиқыршылар соты кезінде Андовер тұрғыны Джозеф Баллард көрші Салем ауылының бірнеше қыздарынан әйеліне көмек сұрады, олар сол жерде сиқыршыларды анықтап жатқан еді. Элизабет Баллардқа барғаннан кейін қыздар Андовердегі бірнеше адам оны сиқырлаған деп мәлімдеді: Энн Фостер, оның қызы Мэри Лейси аға және оның немересі Мэри Лейси кіші. Сот процесі барысында 40-тан астам Андовер азаматы, көбінесе әйелдер мен олардың балалары, Ібіліспен келісім жасады деп ресми түрде айыпталды. Үш Андовер тұрғыны, Марта Карриер, Мэри Паркер және Сэмюэл Уордуэлл сотталып, өлім жазасына кесілді. Тағы бес адам айыптау кезінде кінәсін мойындады немесе сот барысында сотталды: Энн Фостер, Мэри Лейси аға және Абигейл Фолкнер аға (Андовердің пасторы Фрэнсис Дейннің қызы) 1692 жылы, ал Уордуэллдің әйелі Сара және пастор Дейннің немересі Элизабет Джонсон кіші 1693 жылы. Өлім жазасын алмағандарға Губернатор Уильям Фипс кешірім жасады, бірақ олардың кінәлары тізімде қалды. 1713 жылы 1703 жылы Абигейл Фолкнер аға мен Сара Уордуэлл бастаған петицияларға жауап ретінде Массачусетс губернаторы Джозеф Дадли осы оқиғада сотталғандардың ісін қайта қарап, олардың кінәлі екендігі туралы үкімді жойды.

Екі приход және қаланың бөлінуі

1705 жылы Андовер халқы оңтүстікке қарай жылжуды бастады және қаланың оңтүстік бөлігінде жаңа жиналыс үйі салу туралы ұсыныс жасалды. Бұған солтүстіктегі бастапқы жиналыс үйіне жақын тұратын адамдар қарсылық білдірді, бірақ дау 1709 жылы Ұлы және Жалпы Сот Андоверді Солтүстік және Оңтүстік екі ауданына бөлген кезде шешілді. Екі ауданды бөлгеннен кейін Оңтүстік Андовер Оңтүстік шіркеуін және Оңтүстік ауданының "Көму алаңы" деп аталатын жерін құрды, ал 1710 жылдың желтоқсанында Андовердің алғашқы қоныс салушысы Роберт Расселл 80 жасында онда жерленді. Бірақ осы бөлініске қарамастан, қала саяси тұрғыдан біртұтас болып қалды. Көп жылдар бойы Андовер Массачусетс штатының географиялық тұрғыдан ең ірі қалаларының бірі болды; 1826 жылы үшінші аудан құрылды және Резервация жолында Батыс аудан шіркеуі салынды. 1855 жылы Андовер ескі аудан шекаралары бойынша екі жеке саяси бірлікке бөлінді.

Революциядан кейінгі Андовер

1798 жылы қарашада Дэвид Браун Массачусетс штатының Дедхем қаласында "Штамп туралы заң болсын, бүлік туралы заң болсын, шетелдіктер туралы заңдар болсын, жер салығы болсын, Америка тирандары құласын; президент бейбіт пен зейнеткерлікке кетсін; Вице-президент жасасын!" деген жазулары бар бостандық бағанасын орнатты. Бұл сол кездегі президент Джон Адамс пен вице-президент Томас Джефферсонға қатысты еді. Браун Андоверде тұтқындалды, бірақ 4000 доллар көлемдегі кепілдік төлей алмағандықтан, сотқа Салемге жеткізілді. Браунға 1799 жылы маусымда сот өтті. Браун кінәсін мойындағысы келді, бірақ судья Сэмюэл Чейз оған көмектескен немесе оның жазбаларына қол қойғандардың барлығын атауын талап етті. Браун бас тартты, оған 480 доллар айып салынды және он сегіз айға бас бостандығынан айырылды, бұл шетелдіктер мен бүлік туралы заңдар бойынша ең қатаң жаза болып есептелді.

Президент болып сайланған Пирстің ұлының өлімі

1853 жылдың 4 қаңтарында президент сайланған Франклин Пирстің 11 жасар ұлы Бенджамин "Бенни" Пирс қалада пойыз апатында қаза болды. Бостон мен Мэннің түскі экспресі Бостоннан Лоуренс қаласына сағатына 64 километр жылдамдықпен келе жатқанда, доңғалақ осі жұлып кетті. Фрэнклин Пирс те болған жалғыз вагоны тік жардан құлап, екіге бөлінді. (Багаж вагоны мен локомотив рельсте қалды.) Пирстің ұлы Бенджамин – қаза тапқан жалғыз жолаушы болды, бірақ бастапқыда Фрэнклин Пирс те қаза тапқан деп хабарланды.

Америка Азаматтық соғысы

Құлдыққа қарсы қозғалыстың Андоверде Азамат соғысы басталмас бұрын көптеген қолдаушылары болды. Уильям Дженкинс – жарық көзді аболиционист және Уильям Ллойд Гаррисонның досы, сондай-ақ басқалар қашқан құлдар үшін Жер асты жолында тоқтау пункттерін ұйымдастырды. "Том ағаның үйі" кітабының авторы Харриет Бичер Стоу ұзақ жылдар бойы осы жерде тұрды. Оның үйі, Стоу Хаус деп аталады, қазір Филипс академиясына тиесілі. Оның денесі Филипс академиясының зиратына жерленген. 1861 жылы Конфедерация армиясы Форт Самтерді атқылағанда 79 еріктіден тұратын рота құрылды. Соғыс 1865 жылы аяқталғанға дейін алты жүз Андовер тұрғыны Одақ армиясында қызмет етті.

Шаушин ауылы

1919 жылы Америка жүн компаниясы Фрай ауылындағы бұрыннан бар фабрика қауымдастығында миллион долларлық фабрика салу және аймақты "Шаушин" деп қайта атау жоспарларын жариялады. Ауыл "үлгілі өнеркәсіптік қауымдастық" ретінде толыққанды қайта құрылды және компанияның бас кеңсесіне айналды. Фабрика 1922 жылы жұмыс істей бастады, екі жыл ішінде ауылда 200-ден астам үй, бірнеше қоғамдық ғимарат, бірнеше теннис корты, жүзу аймағы, боулинг алаңы, спорт алаңы және гольф алаңы салынды. Жұмысшылар үйлерін компаниядан жалға алды; кірпіштен салынған үйлер жоғары басшылыққа, ал ағаш үйлер төменгі лауазымды қызметкерлерге берілді. Алайда, бұл өнеркәсіптік утопия көп ұзаққа соқпады – 1940 жылдардың басында үйлердің және әкімшілік ғимараттардың көбі жеке меншікке өтті. Фабрикалар өзгеріп келе жатқан технологияның құрбаны болды, себебі синтетикалық талшықтар жүнге қарағанда көбірек танымал болды. Америка жүн компаниясы 1953 жылы фабрикаларын жапты, ал қазіргі ғимараттарда түрлі бизнес, үйлер мен пәтерлер орналасқан. Бірақ, ауылдың футбол командасы, "Шаушин индейлері", 1925 жылы ұлттық футбол чемпионатын жеңіп алып, елде танымал болды.

География

АҚШ Халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 32,1 шаршы миль (83,2 км2) құрайды, оның ішінде 31,0 шаршы миль (80,3 км2) жер және 1,1 шаршы миль (2,9 км2) (3,49%) су. Маңызды су айдындарына Шаушин өзені, Фостерс тоғаны, Помпс тоғаны және Хаггетс тоғаны жатады, ол батыс Андоверде орналасқан және қаланың су қоймасы қызметін атқарады. Хаггетс тоғаны бастапқыда басқа сулардан бөлек болған, бірақ 1990 жылдардың соңынан бастап қаланың өсіп келе жатқан қажеттіліктерін қамтамасыз ету үшін қаланың солтүстік шекарасының жартысын құрайтын Мерримак өзенінен су қосылды. Андоверде сонымен қатар Гарольд Паркер мемлекеттік орман паркі, Резервациялардың қоршыларының Чарльз У. Уорд резервациясы, сондай-ақ Лоуренстің Ден Рок паркінің өте шағын бөлігі орналасқан. Қаланың Табиғатты қорғау комиссиясы және жеке коммерциялық емес A.V.I.S. (Андовер ауылдарын жақсарту қоғамы) бірлесіп қалада шамамен 3000 акр жерге ие. Қаладағы басқа да маңызды резервацияларға Гарольд Р. Рафтон резервациясы және Елен секіру резервациясы (Мерримак өзенінің жағалауында) жатады. Қала мұздық құрылымдарға толы, олардың ішінде барабандар, эскерлер және мұздық тастар бар. Андовер қаласының орталығы Лоуренс қаласының орталығынан шамамен төрт миль оңтүстікке қарай орналасқан, Бостоннан 22 миль (35 км) солтүстікке және Нью-Гэмпшир штатының Манчестер қаласынан 30 миль (48 км) оңтүстік-шығысқа қарай орналасқан. Андоверде Эссекс округінің Мерримак өзені бойындағы ең батыс нүктесі орналасқан. Ол солтүстікте Лоуренс, солтүстік-шығыста Солтүстік Андовер, оңтүстікте Солтүстік Рединг және Уилмингтон, оңтүстік-батыста Теуксберимен шектеседі. Андовер сонымен қатар солтүстік-батыста Метуенмен шектеседі, алайда шекараны Мерримак өзені құрайды.

Климат

Бір жылдың ішінде Массачусетс штатының Андовер қаласында температура жылына 195 күнге дейін төмендейді. Жылдық жауын-шашын мөлшері әдетте жылына 44,6 дюймді құрайды (АҚШ бойынша жоғары көрсеткіш) және қар жылына 62 күн немесе жылдың 17,0% жерді жауып тұрады (АҚШ бойынша жоғары көрсеткіш). Жылдық жауын-шашын мөлшерін түсіну үшін, жыл сайын тоғыз күн қатарынан орташа жаңбыр жауатынын көзге елестетуге болады. Ауаның ылғалдылығы шамамен 25,4 күн немесе жылдың 7,0% құрайтын кезеңде 60%-дан төмен болады.

Көлік

Андовер – 93-ші және 495-ші тас жолдарының қиылысқан жері. Қаланың ішінде солтүстіктен оңтүстікке дейін бағытталған негізгі жол – 28-ші тас жол, сондай-ақ 133-ші және 125-ші тас жолдар, шығыс Андовердің орманды аймағынан өтетін айналма жол ретінде де қызмет етеді. Андоверде Ballardvale және Andover есімді екі аялдамасы бар, олар Haverhill/Reading бағытындағы MBTA Commuter Rail теміржол желісі арқылы Haverhill қаласынан Бостонның Солтүстік вокзалына дейін жол жүргізеді. Андовер станциясы бұрынғы Boston and Maine Railroad теміржол станциясы – Үшінші теміржол станциясының жанында орналасқан, ол Ұлттық тарихи орындар тізіліміне енгізілген. Ең жақын шағын ұшақтарға арналған қызмет Солтүстік Андовердегі Лоуренс қалалық әуежайында, ал халықаралық рейстерге Логан халықаралық әуежайы мен Манчестер-Бостон аймақтық әуежайында қол жеткізуге болады, екеуі де қаладан отыздан астам шақырым қашықтықта орналасқан. Мерримак аңғарының аймақтық көлік басқармасының бірнеше бағыттары және Лоуэлл аймақтық көлік басқармасының 10-шы бағыты да қалаға қызмет көрсетеді. Оларға Лоуренс қаласына және апта ішінде Бостонға қалалық автобус қатынасы да кіреді.

Демография

2000 жылғы халық санауы бойынша қалада 31 247 адам, 11 305 үй шаруашылығы және 8 490 отбасы тұрды. Халық тығыздығы 11 590 тұрғын үй бірлігін құрады, орташа тығыздығы 144,3 адам/км² (373,8 адам/миль²). Қаланың нәсілдік құрамы: 91,60% ақ нәсілді, 0,75% афроамерикалық, 0,06% американдық үндістер, 5,73% азиялық, 0,04% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 0,84% басқа нәсілдер және 0,99% екі немесе одан көп нәсілді. Халықтың 1,81% испаниялық немесе латын американдықтарды құрады. 11 305 үй шаруашылығының 40,3%-ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрды, 65,6%-ы бірге тұратын некедегі жұбайлар, 7,5%-ы күйеуімен бірге тұрмайтын әйелдер, ал 24,9%-ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 21,6%-ы жеке адамдардан тұрды, ал 9,2%-ында 65 жастан асқан жалғыз адамдар тұрды. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,74 адам, ал отбасының орташа мөлшері 3,24 адамды құрады. Қала тұрғындарының жас ерекшеліктері: 28,8%-ы 18 жасқа дейінгілер, 4,7%-ы 18-24 жас аралығындағылар, 27,5%-ы 25-44 жас аралығындағылар, 26,8%-ы 45-64 жас аралығындағылар және 12,3%-ы 65 жастан асқандар. Орташа жас 40 жасқа тең. Әр 100 әйелге 92,9 еркек шамасында. 18 жастан асқан әйелдердің әр 100-іне 87,9 еркек шамасында. 2012 жылғы бағалау бойынша, қаладағы үй шаруашылығының орташа табысы 118 324 доллар, ал отбасының орташа табысы 144 685 долларды құрады. Жыл бойы толық жұмыспен қамтылған еркектердің орташа табысы 100 000 доллардан жоғары, ал әйелдер үшін бұл көрсеткіш 62 532 долларды құрады. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы 53 378 долларға тең. Отбасылардың 2,6%-ы және халықтың 4,2%-ы, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 3,7%-ы және 65 жастан асқандардың 5,8%-ы кедейлік шегінен төмен тұрды. 2011 жылы Андоверде кемінде 1 миллион доллар табыс тапқан 217 тұрғын тіркелді, бұл әр 157 адамға 1 миллионерден келеді. Андовердегі миллионерлердің орташа табысы 2 441 000 долларды құрады. Табыс және басқа демографиялық деректерді пайдалану арқылы Андовер Массачусетс штатындағы ең бай пошталық кодтар тізімінде 490-тан 37-орынды иеленді.

Экономика

Андоверде штаб-пәтері орналасқан бірнеше компания бар. Көптеген компаниялардың бірі – Mercury Systems, S&P 400 индексіне кіреді. Тағы бір компания – Vicor Corporation, S&P 600 индексінің құрамында. Андоверде сонымен қатар Schneider Electric, Pfizer және Raytheon Technologies сияқты көптеген халықаралық корпорациялардың өңірлік кеңселері орналасқан. Ішкі кірістер қызметі (IRS) көп жылдар бойы көршілес бірнеше штаттан салық декларацияларын қабылдаған Андовер кампусының қызмет орталығына ие. Электронды түрде салық декларацияларын берудің артуы салдарынан 2009 жылы осы функцияның тоқтатылу қаупі туды. 2009 жылдың ортасында федералдық қызметкерлердің кәсіподағы NTEU жұмысын жоғалту қаупі төнген қызметкерлер үшін Troubled Asset Relief Program бағдарламасы аясында ерекше қарастыру талап етті. 2009 жылдың соңында АҚШ-тың жалпы қызмет көрсетулер басқармасы 1967 жылғы ғимарат кешенін 85 миллион долларға экологиялық жаңғырту үшін 2009 жылғы Американың экономикасын жаңғырту және қайта инвестициялау заңы арқылы қаржыландыру алды.

2018 жылы газдың шығуы мен жарылуы

2018 жылдың 13 қыркүйегінде NiSource компаниясының еншілес компаниясы – Массачусетс штатындағы Columbia Gas газ құбырындағы жоғары қысым салдарынан бірнеше газ желілерінен ақау пайда болды. Осының нәтижесінде бірнеше өрт пен жарылыс орын алып, үйлер эвакуацияланды. Оқиға аяқталған соң, Андовер және Лоуренс аймағында 70-тен астам үй газға байланысты жарылыстардан зардап шекті. Ондаған адам жарақат алды, ал 18 жастағы Лоуренс тұрғыны қаза болды.