Кіріспе

Уилбрахам – АҚШ, Массачусетс штатының Хэмпден округіндегі қала. Бұл Спрингфилд қаласының шағын қаласы және Спрингфилд қалалық статистикалық аймағының құрамына кіреді. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 14 613 адамды құрайды. Қаланың бір бөлігі Уилбрахам халқы санаған ауданынан тұрады.

Шекаралары мен жерлері

Вилбрахам бастапқыда Солтүстік Вилбрахам мен Вилбрахамға бөлінген. Солтүстік Вилбрахам қаланың өнеркәсіптік бөлігіне және Бостон мен Олбэни темір жолы желісіне орналасқан, ол бүгінге дейін қолданыста. Вилбрахамда Вилбрахам және Монсон академиясы бар. Вилбрахам бірнеше аудандардан тұрады: Вилбрахам орталығы, Солтүстік Вилбрахам, Шығыс Вилбрахам, Вилбрахам тауы, Оңтүстік Вилбрахам, Бостон жолы және Пайнс аймағы. 1878 жылы Вилбрахамның оңтүстік бөлігі Вилбрахамнан ресми түрде бөлініп, Хэмпден қаласын құрды.

Вилбрахам есімінің этимологиясы

Уилбрахам атауы Англияның Кембридж қаласына жақын орналасқан Кіші Уилбрахам және Үлкен Уилбрахам ауылдарынан шыққан. Атауы Вилбургамнан бастау алады, бұл атау «Вилбурганың қонысы» дегенді білдіреді, ал Вилбурга – Мерсия королі Пенданың VII ғасырдағы қызы, оған жер берген. 10 ғасырда (975 ж.) ол Вилбургхам деп белгілі болған, бірақ «Domesday Book» кітабында Виборгам деп жазылған. 1260 жылдары ол Ұлы Уилбрахам, ал одан бұрын Король Уилбрахам деп аталған. Орта ғасырларда 1226 жылы Темплиерлер ордені ауылдарда прецептория құрған. Ұлы Уилбрахамның сарайы олардың ғибадатханасы болды және бүгінге дейін сақталған, қазір ол тұрғын үй. Олардың аймақтық штаб-пәтері жақын орналасқан Питерборо қаласындағы Денни аббаттығында болды. 1963 жылғы «Уилбрахам қаласының тарихы» кітабында Уилбрахам және Монсон академиясының сенімдісі Оксфорд университетінде оқып жүргенде тарих кітабынан мынаны тапқаны айтылады: Кіші Уилбрахам және Үлкен Уилбрахам ауылдары Ұлы Альфредтің арқасында пайда болған, ол Лондоннан солтүстік-шығысқа қарай 60 шақырым жердегі өте жақсы жерде жабайы шошқа аулағанда, сол жерді «Жабайы шошқаларға арналған пана» деп атаған. Бірақ кейін «Haven» сөзі «Ham» сөзіне ауыстырылып, жылдар өте үш жеке сөз бірігіп, өзгере бастаған, нәтижесінде Вилбрахам пайда болған. 1963 жылғы «Уилбрахам қаласының тарихы» кітабында тағы бір мәлімдемеде атау сер Томас Уилбрахамнан, 3-ші баронеттен шыққан болуы мүмкін екені айтылады, ол жақтас роялист және пуритандарға қарсы болған, бірақ бұл күмәнді және ең сенімді түсіндірме – атау Кембриджширдегі ауылдардан шыққан. Вилбрахамға алғашқы қоныстанғандардың кейбіреуі Англияның Кембриджшир аймағынан келген. Көптеген қала тұрғындары француздар мен үндістер соғысына және Азаттық соғысына қатысқан, ал бір кезде Уилбрахамда тіпті өз әскери бөлімі болған, ол бір кезде далалық артиллериялық батареясы болды және көбінесе Гэмпшир полкіне көмектескен. Вилбрахам тұрғындары француздар мен үндістер соғысынан бері көптеген соғыстарда қызмет еткен. Алғашқы үш сайлаушы лейтенант Томас Мирик, Диакон Натаниел Уорринер және Стивен Стеббинс болды. Стеббинс 1741 жылы қазіргі Хэмпденнің оңтүстік бөлігінде Скантик өзенінің сол жағында үй салғанда, осы ауданда алғашқы болып қоныстанған. 1761 жылдың 7 тамызында Вилбрахам тауында Тимоти Меррик есімді жас жігіттің қолына жылан шағып, көп ұзамай қайтыс болды. Осы оқиға туралы жылдар бойы халық арасында әңгімелер мен аңыздар тарады, соның ішінде «Спрингфилд тауында» атты ән бар. Оқиға, мүмкін, қазіргі Хэмпден қаласының маңында болған, бірақ сол кезде ол әлі де Оңтүстік Уилбрахамның бөлігі болған, бірақ кейбіреулер оның Коннектикут штатына дейін оңтүстікке созылғанын айтады. Бұл ән американдық балладалардың ең ертегілерінің бірі болды. 1938 жылғы дауыл қалаға көп зиян келтірді және Коттедж даңғылында Чикопи өзенінің үстіндегі ескі жабық көпірді қиратты. Қазір сол жерде болаттан жасалған көпір тұр. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде қала Францияда шайқаста қаза тапқан Джордж М. Кингдонды жоғалтты. Ол Уилбрахамның жалғыз құрбаны болды. 1919 жылы Уилбрахам өрт сөндіру бөлімі құрылғанда, оның құрметіне Джордж М. Кингдон өрт сөндіру компаниясы деп аталды. «Дин Фудс» компаниясының банкроттығына байланысты «Френдлиз мұздық» компаниясы «Амиси Партнерс» тобына сатылды. 2007 жылы «Bennett Turkey Farms» компаниясын «Rice's Fruit Farm» сатып алды. 1894 жылы алғаш рет ашылған «Rice's Fruit Farm» – таңғы ас, кофе, пирог, алма және мұздықты ұсынатын тарихи Жаңа Англия отбасылық шаруашылық дүкені. 380 Main St. мекенжайында орналасқан «Flo Design Sonics» технологиялық компаниясы 2019 жылы «Millipore Sigma» компаниясымен сатып алынды. «Flo Design Wind Turbines» компаниясы да осы жерде орналасқан.

Қалалық үкімет

Уилбрахамда үш мүшеден тұратын Таңдау кеңесі бар, олардың әрқайсысы үш жылдық мерзімге сайланады. Қала ашық қалалық жиналыс қағидасын қолданады және жыл сайын көктемде жылдық қалалық жиналыс өткізіледі.

Білім

Уилбрахамда Хэмпден-Уилбрахам аймақтық мектеп округі деген аймақтық мектеп округі бар, ол Миннехауг аймақтық жоғары мектебінің төңірегінде құрылған. Халықаралық студенттерді қабылдайтын жеке орта және жоғары мектеп болып табылатын Уилбрахам және Монсон академиясы қаланың орталық бөлігінде орналасқан.

География

АҚШ Халық санағы бюросының мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 22,4 шаршы миль (58,1 км²), оның ішінде 22,2 шаршы миль (57,5 км²) жер және 0,2 шаршы миль (0,5 км²) (0,89%) су құрайды. Уилбрахам батысында Спрингфилд, солтүстігінде Ладлоу, солтүстік-шығысында Палмер, шығысында Монсон, оңтүстігінде Хэмпден және оңтүстік-батысында Ист-Лонгмидоу қалаларымен шектеседі. Уилбрахам Массачусетс штатын солтүстіктен оңтүстікке кесіп өтетін екі кең физиографиялық аймақтың ішінде орналасқан. Қаланың географиялық ерекшелігін анықтайтын Уилбрахам таулары Массачусетстің Орталық Жотасының бөлігі, ал таулардан батысқа қарай жатқан қала бөлігі Коннектикут Аңғарының жазық даласында орналасқан. Миллиондаған жылдар бұрын Уилбрахамның таулардан батысқа қарай созылған жазық жері бір кезде шалқаяған теңіздің бөлігі болған. 2000 жылғы халық санағы бойынша қалада 13 473 адам, 4891 үй шаруашылығы және 3873 отбасы тұрады. Халық тығыздығы – 5,048 тұрғын үй бірлігі, орташа тығыздық – . Халықтың этникалық құрамы: 96,40% ақ нәсілді, 1,19% қара немесе афроамерикалық, 0,06% американдық индейлер, 1,26% азиялық, 0,06% Тынық мұхиты аралдарынан келгендер, 0,25% басқа нәсілдер және 0,77% екі немесе одан көп нәсілдің өкілдері. Кез келген нәсілге жататын испан немесе латын американдықтары халықтың 1,40% құрайды. 4891 үй шаруашылығының 37,2% 18 жасқа дейінгі балаларымен бірге тұрады, 68,7% некеде тұратын жұбайлар, 8,0% күйеуі жоқ әйелдер басқарады, ал 20,8% отбасы емес. Үй шаруашылықтарының 17,9% жеке адамдардан тұрады, ал 10,4% 65 жасқа толған немесе одан асып кеткен жалғыз адамдар тұрады. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,71 адам, ал отбасының орташа мөлшері 3,09 адамды құрайды. Қала тұрғындарының жас ерекшеліктері: 26,9% 18 жасқа дейінгілер, 4,3% 18-24 жас аралығындағылар, 24,4% 25-44 жас аралығындағылар, 27,6% 45-64 жас аралығындағылар және 16,9% 65 жасқа толған немесе одан асып кеткендер. Орташа жас 42 жасқа тең. Әр 100 әйелге 92,5 еркек шалысады. 18 жастан асқан әйелдердің әр 100-іне 88,3 еркек шалысады. Үй шаруашылығының орташа жылдық табысы 65 014 доллар, ал отбасының орташа жылдық табысы 73 825 долларды құрайды. Ер адамдардың орташа табысы 55 600 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 36 922 долларға тең. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы 29 854 долларды құрайды. Отбасылардың 3,2% және халықтың 5,1% кедейлік шегінен төмен тұрады, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 5,5% және 65 жасқа толған немесе одан асып кеткендердің 9,0% кедейлікте өмір сүреді.