Кіріспе

Томах қаласында 1891 жылы федералды үкімет қаржылаған американдықтарға арналған интернат құрылысы басталды. Томах үнді өнеркәсіптік мектебі 1893 жылы алты Хо Чанк баласымен алғашқы студенттер ретінде ашылды және Висконсин штатындағы ең маңызды интернат мектепке айналды. Оқу бағдарламасы студенттерді ақ американдық мәдениетке сіңіру үшін, олардың туған жергілікті білімдерін христиандық және ағылшын тіліндегі біліммен алмастыру мақсатында жасалды. Балалар отбасыларынан күштеп алынып, Солтүстік Дакота және Оклахома штаттарынан мектепке жіберілді. Томах қаласындағы тарихи ескерткіштердің ұлттық тізіліміне үш нысан енген: 903 Superior Avenue мекенжайындағы ескі Томах пошта кеңсесі, 716 Superior Avenue мекенжайындағы Томах қалалық кітапханасы және 415 E. Council Street мекенжайындағы Томах скауттар үйі.

География

Томах Лимонвейр өзенінің оң саласында орналасқан, ал бұл өзен Висконсин өзенінің төменгі ағысының ірі саласы болып табылады. Өзен қаланың батыс жағында тобықталып, Томах көлін құрайды. Кеңес ағыны қаланың шығыс жағынан солтүстікке қарай өзенге құяды. Қала Висконсин штатының оңтүстік-батысындағы Дрифтсіз аймағының төбелі жерлері мен Висконсин мұздық көлінің жазық, құмды және нашар су өткізетін ежелгі табанының шекарасында жатыр, бұл табан қаланың солтүстігі мен шығысына қарай созылады. Қаланың географиялық координаттары (43.985089, 90.503922). АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 7.86 шаршы миль (20 км²), оның ішінде 7.46 шаршы миль (19 км²) құрлық және 0.40 шаршы миль (1 км²) су алабын құрайды.

2020 жылғы халық санағы

2020 жылғы санақ бойынша халық саны 9 570 адамды құрады. Халық тығыздығы – 4 456 тұрғын үй бірлігі, орташа тығыздығы көрсетілген. Қала тұрғындарының этникалық құрамы: 85,8% ақ нәсілді, 3,2% қара немесе афроамерикалық, 2,1% американдықтар (үндістер), 1,5% азиялық, 0,3% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 1,6% басқа нәсілдер және 5,7% екі немесе одан көп нәсілге жататын азаматтар. Этникалық тұрғыдан алғанда, халықтың 4,7% испандық немесе латын америкалықтарын құрады. 2016-2020 жылдар аралығындағы Америкалық қоғамдық сауалнама деректері бойынша, қаладағы үй шаруашылығының орташа табысы 51 304 доллар, ал отбасының орташа табысы 63 940 долларды құрады. Толық жұмыспен қамтылған ерлердің орташа табысы 44 787 доллар болса, әйелдердің табысы 41 372 долларға тең. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы 31 656 долларды құрады. Халықтың шамамен 5,5% отбасы және 6,7% кедейлік шегінен төмен өмір сүреді, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 5,5% және 65 жастан асқандардың 6,5% кедейлікте. 25 жастан асқан халықтың 92,3% орта мектепті немесе одан жоғары бітірген, ал 23,3% жоғары білімге (бакалавр дәрежесі немесе одан жоғары) ие.

2010 жылғы санақ

2010 жылғы халық санағы бойынша қалада 3900 үй шаруашылығында 9093 адам, оның ішінде 2194 отбасы тіркелді. Халық тығыздығы көрсетілген жоқ. 4196 тұрғын үй бірлігі бар, орташа тығыздығы көрсетілген жоқ. Қала тұрғындарының нәсілдік құрамы: 90,9% ақ нәсілді, 2,6% афроамерикалық, 1,7% американдық үндістер, 1,2% азиялық, 0,3% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 1,1% басқа нәсілдер және 2,2% екі немесе одан көп нәсілге жататындар. Кез келген нәсілге жататын испан тілді немесе латын америкалықтары 4,0% құрады. 3900 үй шаруашылығының 31,3%-ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрады, 38,3%-ы бірге тұратын жұбайлар, 13,0%-ы күйеуі жоқ әйелдер, 5,0%-ы күйеуі жоқ ерлер, ал 43,7%-ы отбасы емес. Үй шаруашылықтарының 37,6%-ы бір адамнан тұрады, ал 14,4%-ы 65 жасқа толған адамдардан тұрады. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,25 адам, ал отбасының орташа мөлшері 2,96 адамды құрайды. Орташа жас 38 жасқа тең. Тұрғындардың 24,9%-ы 18 жасқа дейін, 7,5%-ы 18 мен 24 жас аралығында, 26,3%-ы 25 пен 44 жас аралығында, 26,2%-ы 45 пен 64 жас аралығында және 15,2%-ы 65 жастан асқандарды құрайды. Қаланың жыныстық құрамы: 50,2% ер адам және 49,8% әйел адам.

2000 жылғы халық санағы

2000 жылғы халық санағы бойынша қалада 3,451 үй шаруашылығында 8,419 адам, оның ішінде 2,098 отбасы болды. Халық тығыздығы бір шаршы мильге 1,148.2 адам (немесе 443.5 адам шаршы километрге) құрады. 3,706 тұрғын үй болды, олардың орташа тығыздығы бір шаршы мильге 505.4 (немесе 195.2 тұрғын үй шаршы километрге) шамасында. Қала тұрғындарының нәсілдік құрамы: 94.95% ақ нәсілді, 1.03% қара немесе афроамерикалық, 1.65% американдық индейлер, 0.67% азиялық, 0.08% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 0.46% басқа нәсілдер және 1.15% екі немесе одан көп нәсілді. Халықтың 1.41% испаниялық немесе латын американдықтар. 3,451 үй шаруашылығының 31.7%-ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрады, 45.2%-ы бірге тұратын жұбайлар, 11.4%-ы күйеуі жоқ әйелдер басқарады, ал 39.2%-ы отбасы емес. Үй шаруашылықтарының 33.6%-ы бір адамнан тұрады, ал 15.0%-ы 65 жасқа толған немесе одан асып кеткен адамдардан тұрады. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2.31 адам, ал отбасының орташа мөлшері 2.96 адам. Жас бойынша бөлінісі: 18 жасқа дейінгілер – 25.8%, 18-ден 24 жасқа дейінгілер – 8.0%, 25-тен 44 жасқа дейінгілер – 26.5%, 45-тен 64 жасқа дейінгілер – 22.0%, 65 жастан асқандар – 17.7%. Орташа жас 38 жас. Әр 100 әйелге 97.9 еркек, ал 18 жастан асқан әйелдердің әр 100-іне 95.2 еркек шалысады.

Көлік

Томах – маңызды аймақтық көлік торабы, себебі ол Интерстейт 90 және Интерстейт 94 тас жолдарының қай бағытта жүргеніне байланысты, бірігетін немесе ажырасатын жерде орналасқан. Екеуі де АҚШ-тағы маңызды магистральдар, Интерстейт 90 батысқа қарай Висконсин штатының Ла-Кросс қаласына дейін созылады, ал Интерстейт 94 солтүстікке қарай Висконсин штатының Эу-Клэр қаласына және Миннесота штатындағы Егіз қалаларға (Twin Cities) барады. Томах сонымен қатар АҚШ 12 тас жолының және STH 21, 16 және 131 тас жолдарының тоғысқан жері. Осы себепті, Томах өз өлшеміндегі басқа қалаларға қарағанда көптеген мейрамханалар мен тұру орындарына ие.

Темір жолдар

Томах қаласын Canadian Pacific, Union Pacific және National Rail Passenger Corporation (Amtrak) жүк және жолаушылар теміржолдары да қамтиды. Томах станциясы Amtrak-тың Empire Builder пойызын тәулігіне әр бағыт бойынша бір рет қабылдайды.

Автобустар

Ла Кросс қаласына қарай қала маңындағы автобус қызметі күніне үш рет Scenic Mississippi аймақтық көлік компаниясымен жүзеге асырылады. Қала ішінде Tomah Shared Ride таксиі сұраныс бойынша қызмет көрсетеді. Бұған қоса, Greyhound Lines Томах қаласында қалааралық автобустар үшін аялдама ұсынады. (Қараңыз: Висконсин штатындағы қалааралық автобус аялдамаларының тізімі)

Әуежай

Bloyer Field әуежайы (Y72) қалаға қызмет етеді және Томах қаласынан шығысқа қарай 1 миль қашықтықта орналасқан.

Білім

Томах қаласы "Томах ауданының білім беру жүйесі" арқылы қамтамасыз етіледі, онда 3000-нан астам оқушы оқиды. Бұл жүйе жеті бастауыш мектепті, орта мектепті, жоғары мектепті, баламалы білім беретін мектепті және Монтессори мемлекеттік жарғылық мектебін (4K-3 сыныптар) қамтиды.

Денсаулық сақтау және медициналық

Томагада төрт денсаулық сақтау мекемесі орналасқан: Tomah Health, Gundersen Health, Томага ВА медициналық орталығы және Mayo Health System жүйесінің Lake Tomah клиникасы.

Саябақтар мен демалыс

Томах қаласында 11 саябақ, қалалық демалыс жолы және су орталығы бар. Томах қаласының Парктер мен демалыс департаменті жастар мен ересектерге арналған ойын-сауық бағдарламаларын ұйымдастырады.