Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Астрономия және космологияда бариондық қара материя — бариондардан құралған гипотетикалық қара материя. Әлемдегі қара материяның көп бөлігі бариондық емес деп саналады.
In astronomy and cosmology, baryonic dark matter is hypothetical dark matter composed of baryons. Only a small proportion of the dark matter in the universe is likely to be baryonic.
Сипаттамалары
"Қара материя" ретінде бариондық қара материя өздігінен сәуле шығармайтындықтан анықтауға болмайды, бірақ оның бар екені көрінетін материяға күш әсері арқылы білуге болады. Бұл қара материяның түрі "бариондардан" – яғни, протондар мен нейтрондар сияқты ауыр субатомдық бөлшектерден және олардың қосындыларынан, соның ішінде сәуле шығармайтын қалыпты атомдардан тұрады.
As "dark matter", baryonic dark matter is undetectable by its emitted radiation, but its presence can be inferred from gravitational effects on visible matter. This form of dark matter is composed of "baryons", heavy subatomic particles such as protons and neutrons and combinations of these, including non emitting ordinary atoms.
Қатысу
Бариондық қара материя жарық шығармайтын газ түрінде немесе Массивті астрофизикалық компактты гало объектілері (MACHO) – қара тесіктер, нейтрон жұлдыздары, ақ ергештер, өте әлсіз жұлдыздар, немесе планеталар мен қоңыр ергештер сияқты тығыз денелерде кездесуі мүмкін.
Baryonic dark matter may occur in non luminous gas or in Massive Astrophysical Compact Halo Objects (MACHOs) – condensed objects such as black holes, neutron stars, white dwarfs, very faint stars, or non luminous objects like planets and brown dwarfs.
Санының болжамы
Барьондық қара материяның жалпы мөлшерін Үлкен жарылыс нуклеосинтезінің модельдерінен және ғарыштық микротолқынды фонды бақылаудан анықтауға болады. Екеуі де бариондық қара материяның мөлшері жалпы қара материяның мөлшерінен әлдеқайда аз екенін көрсетеді.
The total amount of baryonic dark matter can be inferred from models of Big Bang nucleosynthesis, and observations of the cosmic microwave background. Both indicate that the amount of baryonic dark matter is much smaller than the total amount of dark matter.
Үлкен жарылыс ядролық синтезі
Үлкен жарылыс нуклеосинтезі тұрғысынан қарасақ, қалыпты (бариондық) материяның көп болуы ерте ғаламның тығыздығын арттырады, материяның гелий-4-ке тиімді түрленуіне және жанылмаған деутерийдің азаюына себеп болады. Егер ғаламдағы барлық қара материя бариондық болса, онда ғаламда байқалған деутерий мөлшерінен әлдеқайда аз болар еді. Бұл мәселе деутерийдің қосымша өндірілуі арқылы шешілуі мүмкін, бірақ 1970 жылдардағы көптеген зерттеулер осы процестің ықтимал механизмдерін анықтауға жете алмады. Мысалы, MACHO-ларға, мысалы, қоңыр ергежейлілер (массасы -дан кем сутегі мен гелийден тұратын денелер) кіреді, олар сутегінің ядролық синтезін бастамайды, бірақ деутерийді жағады. Сондай-ақ, қарастырылған басқа мүмкіндіктерге "Юпитерлер" (қоңыр ергежейлілерге ұқсас, бірақ массасы бар және ештеңе жағуға қабілетсіз) және ақ ергежейлілер кіреді.
From the perspective of Big Bang nucleosynthesis, a larger amount of ordinary (baryonic) matter implies a denser early universe, more efficient conversion of matter to helium 4, and less unburned deuterium remaining. If all of the dark matter in the universe were baryonic, then there would be much less deuterium in the universe than is observed. This could be resolved if more deuterium were somehow generated, but large efforts in the 1970s failed to identify plausible mechanisms for this to occur. For instance, MACHOs, which include, for example, brown dwarfs (bodies of hydrogen and helium with masses less than ), never begin nuclear fusion of hydrogen, but they do burn deuterium. Other possibilities that were examined include "Jupiters", which are similar to brown dwarfs but have masses and do not burn anything, and white dwarfs.