Кіріспе

Британдық телерадио хабаршысы, хабаршы

Сэр Робин Дей (24 қазан 1923 – 6 тамыз 2000) – ағылшын саяси журналисі және телерадио хабаршысы. Дик Таверннің The Guardian газетінде жариялаған некрологында Дей "өз буынының ең көрнекті тележурналисі" еді деп айтылған. Ол теледидардағы сұхбаттасу форматын өзгертіп, саясаткерлер мен теледидар арасындағы қарым-қатынасқа жаңаша көзқарас енгізіп, ағымдағы оқиғаларды жабуда тепе-теңдік пен ақылға қонымдылықты орнатуға ұмтылды.

Ерте өмір

Дей Лондонның Хэмпстед Гарден қалашығында дүниеге келді, ол төрт баланың ең кішісі болды. Біраз уақыт Глостер қаласындағы Крипт мектебінде оқыды, содан кейін Уайт аралындағы Бембридж мектебіне түсті. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Британ армиясының Корольдік артиллериясына офицер болып тағайындалды және 1943 жылдан бастап осы армияда қызмет етті. Ол Шығыс Африкаға жіберілді, бірақ көптеген шайқастарға қатыспады. 1947 жылы лейтенант шынжырғымен Британ армиясынан босатылды, содан кейін Оксфордтың Сент-Эдмунд-Холл колледжіне заң оқуға түсті. Оксфорд университетінде оқып жүргенде Оксфорд одағының дебат клубының президенті болып сайланды, сондай-ақ Ағылшын тілінде сөйлейтін одақ ұйымдастырған Америка Құрама Штаттары бойынша дебаттық турнеге қатысты.

Журналистік мансап

Дей өзінің еңбек өмірінің көп бөлігін журналистикаға арнады. Ол 1955 жылдан бастап жаңа Тәуелсіз Телевизиялық Жаңалықтарда (ITN) танымал болды. Дик Таверннің айтуынша, Дей алғаш рет тәуелсіз теледидар органының төрағасы сэр Кеннет Кларкпен сұхбаттасқанда көзге түскен. ITA ITN-нің эфир уақытын және қаржысын қысқартуды ұсынған еді. Оның тікелей, құрмет көрсетпеуші көзқарасы сол кезде жаңалық болды. Ол британдық телерадиосында "Ұлы тергеуші" деп аталды, өйткені ол саясаткерлермен өткізген сұхбаттарында өткірлік танытты, бұл стиль оның мансабының басында британдық БАҚ-тың билікке көрсеткен әдеттегі құрметінен мүлдем өзгеше болды. 1982 жылдың қазан айында Newsnight бағдарламасында консервативті Қорғаныс министрі Джон Ноттпен қорғаныс шығындарын, әсіресе Корольдік теңіз күштерін қысқарту мәселесін талқылағанда, Дей мынадай сұрақ қойды: "Неліктен жұртшылық сізге, бүгін осы жерде тұрған, ал ертең кетіп қалуы мүмкін саясаткерге қарағанда, көп жылдық тәжірибесі бар жоғары шенді офицерге сенуі керек?" Нотт, кезекті жалпы сайлауда зейнеткерлікке шығатынын жариялағаннан кейін, микрофонын алып тастап, түсірілім алаңынан кетіп қалды. "Монти Пайтонның Ұшқыш циркі" Дейге жиі сілтеме жасады, мысалы, "Эдди Бейби" скечінде Джон Клиз камераға бұрылып: "Робин Дейдің Франк есімді кірпіші бар" деді. Тағы бір скечте Эрик Айдл өзінің "Робин Дей галстугін" Харродсқа қайтара алғанын айтты. Ол сондай-ақ "The Goodies" сериалының "Saturday Night Grease" эпизодында "Робин Яд" рөлінде ойнады. Дей Morecambe & Wise шоуының бір бөлімінде өзін-өзі бейнеледі, онда ол Эрни Уайзды қатал түрде сөккен. Содан кейін Эрик Морекэмб тележүргізуші ретінде былай деді: "Атақты Робин Деймен өткізген бүгінгі достық әңгімеміз осымен аяқталды". Ол сондай-ақ сатирикалық "Spitting Image" телебағдарламасында жиі пародияланды. Бағдарламада ол сол кездегі премьер-министр Маргарет Тэтчермен сұхбаттасып, ол әрқашан сұраққа тікелей қатысы жоқ жауаптар берді. Кейінірек оны мазалаған тыныс алу қиындықтары мынадай түрде бейнеленді: "Менің атым Робин (терең дем алып) Дей". Оның соңғы тұрақты тележұмысы 1998 жылдың басында BBC News 24 арнасында көрсетілген "Робин Дейдің кітап сөйлесуі" болды. Бағдарламада кітаптар туралы сұхбаттар мен талқылаулар өтті, көбінесе саяси тақырыптарға арналған. Кейде бұл жеке сұхбаттар, ал кейде топтық талқылаулар түрінде жүргізілді.

Өмірбаяндар

Дейдің екі автобиографиясы «Күнде-күн» (1975) және «Ұлы инквизитор» (1989) деп аталды.

Өлім

2000 жылы 6 тамызда кешке Лондондағы Веллингтон ауруханасында 76 жасында жүрек ауруларының салдарынан қайтыс болды. Оның жаназасы Мортлейк крематорийінің шіркеуінде өтті, онда оның денесі өртеліп, күліне айналдырылды. Күлі Дорсет графтығындағы Уитчерч Каноникарумдағы Сент Кандида және Киелі Крест шіркеуінің оңтүстік есігіне жақын қабірге қойылды. Қабір тасында: "Сэр Робин Дей – Ұлы тергеушінің құрметті естелігі" деп жазылған.

Жеке өмір

1965 жылы Дей Оксфордтағы Сент-Анн колледжінің австралиялық заң профессоры Кэтрин Эйнслиге үйленді; жұбайлардың екі ұлы болды. 1986 жылы некелері ажырасылды. Оның үлкен ұлы бала кезінде құлап, бас сүйегінің бірнеше жарақатын алды және толыққанды жазыла алмады. 1980 жылдары Дейге коронарлық айналма жол жасалды, ол эфирде болғанда жиі байқалатын тыныс алу проблемаларынан қиналды. Ол әрқашан семіруге бейімділігімен күресті. Студент кезінде ол салмағы 80 кг-ға жеткенін айтты және өмірі бойы басқа ешкімге қарағанда көп салмақтан айырылғанын мәлімдеді. Телерадио жүргізушісі Джоан Бэйкуэлл Дей кеңседе кәсіби болғанын, бірақ әйел жаңалықтар оқырмандарына сыпайысыздық танытқанын еске алды: "Әлеуметтік ортада ол жағымсыз адам еді. Оның мінез-құлқында ешқандай нәзіктік болған жоқ: кеңсе кештерінде ол тікелей шабуылдайтын. "Сұхбат алатын ер адамдар сізге қызыға ма? Олар сіздің аяқтарыңызға қарай ма? Сіздің кеудеңізге қарай ма? Сіз көп ер адаммен қарым-қатынас жасайсыз ба?" Ол көз алдыма пайда болғанда, мен дереу жасырынып кететінмін".

Танымал мәдениетте

Дейді Берти Карвел Netflix сериалы "The Crown" 2-ші маусымының "Марионнеттер" атты эпизодында сомдайды.