Кіріспе

Реляциялық деректер қорын басқару жүйесі

Firebird – Linux, Microsoft Windows, macOS және басқа Unix платформаларын қолдайтын ашық кодты SQL реляциялық деректер қорын басқару жүйесі. Деректер қоры 2000 жылы Borland InterBase ашық бастауынан туындады, бірақ Firebird 1.5 нұсқасынан бері код көбінесе қайта жазылды.

Тарих

2000 жылдың 25 шілдесінде Borland компаниясы InterBase 6.0 бастапқы кодын жариялағаннан кейін бір апта ішінде SourceForge платформасында Firebird жобасы құрылды. Firebird 1.0 Linux, Microsoft Windows және Mac OS X үшін 2002 жылдың 11 наурызында шығарылды, ал келесі екі айда Solaris, FreeBSD 4, HP UX-қа портталды. Код базасын C тілінен C++ тіліне көшіру жұмыстары 2000 жылы басталды. 2004 жылдың 23 ақпанында Firebird 1.5 нұсқасы шықты, ол жаңа код базасының тұңғыш тұрақты нұсқасы болды. 1.5 нұсқасы жақсартылған сұраныс оңтайландырушысын, SQL 92 шартты өрнектерін, SQL:1999 сақтау нүктелерін және нақты құлыптауды қолдауды қамтиды. Firebird 2.0 2006 жылдың 12 қарашасында жарық көрді, ол 64 биттік архитектураларды, FROM шарттарындағы ішкі кестелерді және транзакцияларды тоқтату кезінде бағдарламаланатын құлыптау уақытын қолдады. Алдыңғы тұрақты нұсқа 2.1.6 болды, ол процедуралық триггерлер, рекурсивті сұраныстар және SQL:2003 MERGE операторларын қоса алғанда, жаңа мүмкіндіктерді ұсынды. Firebird 2.5 жақсартылған көп жіптілік, реттегіш өрнек синтаксисі және қашықтан орналасқан дерекқорларға сұраныс жіберу мүмкіндігі сияқты жаңа мүмкіндіктерді енгізді. Соңғы тұрақты нұсқа – Firebird 3.0, ол 2016 жылдың 19 сәуірінде шығарылды және өнімділік пен қауіпсіздікке баса назар аударды. Кодтың қайта архитектурасы SuperServer нұсқасын пайдаланғанда SMP машиналарын толық қолдауға мүмкіндік берді. Google Summer of Code 2013 бағдарламасы аясында LibreOffice Base жүйесінде HSQLDB-ны алмастыру үшін Firebird интеграциясы басталды.

Mozilla Firefox атаулар қайшылықтары

2003 жылдың сәуірінде Mozilla ұйымы Phoenix Technologies компаниясымен сауда белгісіне байланысты даудан кейін өзінің веб-браузерінің атын Phoenix-тен Firebird-ке өзгертуді жариялады. Бұл шешім Firebird деректер базасы жобасында алаңдаушылық тудырды, себебі Firebird атауын пайдаланатын деректер базасы мен веб-браузер пайдаланушыларды және интернеттік іздеу жүйелерін шатастыруы мүмкін деген болжам болды. Mozilla жасаушылары мәлімдеме жасап, олардың бағдарламалық құралы "Firebird" емес, "Mozilla Firebird" деп аталатынын нақтылады. Мәлімдемеде сондай-ақ Mozilla Firebird атауы жобаның уақытша атауы екені айтылды. Дау 2004 жылдың 9 ақпанында Mozilla браузерінің атын Mozilla Firefox деп өзгерту арқылы шешілді, осылайша қақтығысқа нүкте қойылды.

Көп буындық архитектура (МГА)

Firebird Interbase-тің сақтау архитектурасын мұра етті. Транзакциялардың ACID қасиеттерін қамтамасыз ету үшін деректер қоры жүйесі деректер қорындағы белсенді пайдаланушылар өзгертетін әрбір жазбаның әртүрлі нұсқаларын сақтайды. Транзакциялар бекітілген кезде, әрбір өзгертілген жазбаның соңғы нұсқасы нақты деп белгіленеді. Егер транзакциялар кері қайтарылса, деректер қоры жүйесі бастапқы жазба нұсқаларында белгіні сақтап, оларды өзгеріссіз қалдырады. Нәтижесінде, Firebird дискіге жазу операциялары дәстүрлі транзакция журналы архитектурасын пайдаланатын деректер қорына қарағанда едәуір азырақ. Транзакцияларды жазу оқуға, ал оқу жазуға кедергі келтірмейді, себебі әрбір пайдаланушы деректер қорының өзіне тән нұсқасын көреді. Бұл ыңғайлылықтың айырбасы ретінде, ескі жазба нұсқаларын тазалау және дискілік орынды босату үшін мерзімді түрде техникалық қызмет көрсету ("тазалау") қажет. Көп буынды архитектура OLTP және DSS/OLAP операцияларын басқа өнімдердегі құлыптау механизмдерінен туындайтын кешігулерсіз бір уақытта орындауға мүмкіндік береді.

Индекстер

Firebird дерекқорының барлық индекстерін басқа архитектураларда қолданылатын жақсы реттелген "кластерленген индекстер" сияқты жұмыс істетеді. Firebird индекс шектері екі кезеңді құлыптауға ұшырамайды, сондай-ақ логикалық "және" және "немесе" операцияларын аралық биттік карталарда минимал құнмен орындауға болады, бұл оптимизатордың балама индекстерді таңдау қажеттілігін жояды.

Лицензиялау

Firebird деректер қоры қозғалтқышы және оның модульдері ашық бастапқы лицензия – Бастапқы әзірлеушінің қоғамдық лицензиясы (IDPL) бойынша шығарылады, ол Mozilla Public License (MPL) 1.1 нұсқасының бір түрі. Бұл лицензия әзірлеушіден Firebird-ты пайдаланатын немесе оның бастапқы кодынан жасалған өзгертілген өнімдерді ашуды талап етпейді, бірақ егер әзірлеуші осылай істеуді шешсе, белгілі бір шарттарды орындау қажет. IDPL әзірлеушіге Firebird-ты пайдаланатын немесе оған негізделген, меншік құқығындағы, жабық кодты қолданбаларды жасауға рұқсат береді.

Төмен деңгейлі Firebird Native API, Services API және кіріктірілген SQL

Firebird жергілікті API-і Firebird дерекқорына қосылатын қосымшалар мен аралық бағдарламалық құралдар тарапынан тікелей немесе жанама түрде қолданылады. Ол Windows жүйелеріндегі fbclient.dll клиенттік кітапханасында және Unix жүйелеріндегі libfbclient.so кітапханасында іске асырылған. Қызметтер API-і – пайдаланушы басқару, деректерді сақтықтау/қайта қалпына келтіру және статистика жинау сияқты қызметтерді басқару міндеттеріне қол жеткізу және оларды бақылауға арналған арнайы функциялар жиынтығы. Embedded SQL – бұл C/C++ және COBOL тілдерінде Firebird қолданбаларын жасауды жеңілдететін әдіс, ол gpre деп аталатын алдын-өңдегішті пайдаланып, SQL операторларын хост тілінің бастапқы кодына тікелей енгізуге мүмкіндік береді.

Марапаттар

2007 жыл. SourceForge Community Choice Award: Кәсіпорынға арналған ең жақсы жоба, ең жақсы қолдау көрсету. 2009 жыл. SourceForge Community Choice Award: Кәсіпорынға арналған ең жақсы жоба. "Ең жақсы жоба" және "Мемлекеттік сектор үшін ең жақсы жоба" номинацияларының финалисі.