Кіріспе

TECO (/t//iː//k//oʊ/), Text Editor & Corrector дегеннің қысқартылған атауы, бұл символдарға бағытталған мәтін редакторы және бағдарламалау тілі. Ол 1962 жылы Digital Equipment Corporation компьютерлерінде қолдану үшін жасалған, кейіннен PC және Unix жүйелерінде қолжетімді болды. Ден Мерфи TECO-ны Массачусетс технология институтында (MIT) студент кезінде әзірледі. Мерфидің сөзіне сәйкес, бастапқы аббревиатура «Таспа редакторы және түзетуші» болған, себебі «біздің PDP 1-де бағдарламалық кодты сақтаудың жалғыз құралы перфокарталы таспа болды. Қатты дискі, дискета, магниттік таспа (магтапе) немесе желі болған жоқ». TECO макрокомандаларында бастапқыда іске асырылған Emacs-тің тікелей алдын бабасы болып табылады.

Сипаттама

TECO – тек редактор ғана емес, сонымен қатар мәтінді өңдеуге арналған интерпретацияланған бағдарламалау тілі. Мәтінді іздеу және өзгерту үшін кез келген бағдарлама (макрос деп аталады) оған зор күш береді. Дегенмен, тұрақты өрнектерден өзгеше, тіл императивті болды, бірақ кейбір нұсқаларында жол іздеуде "немесе" операторы болған. TECO-ның нақты синтаксисі жоқ; бағдарламадағы әрбір символ – оған сәйкес келетін процедураға жіберілетін императивті команда. Бұл процедура бағдарлама ағынынан қосымша символдарды оқи алады (аргументтердің әсерін тудырады), «бағдарлама санағышының» орнын өзгертеді (бақылау құрылымдарының әсерін тудырады) немесе мәндерді мән стегіне қосады (ішкі жақшалардың әсерін тудырады). Бірақ синтаксис пен талдау болмағандықтан, мысалы, түсіндірмелердің ортасына секіру сияқты операцияларға ешқандай шектеу жоқ. TECO регистрді және бос орындарды ескермейді (көшеткіштен басқа, ол енгізу командасы). Компьютерлік бағдарламалау туралы сатирикалық эссе, «Нағыз бағдарламашылар Паскальді қолданбайды», TECO жанкүйерлерінің әдеттегі ойыны – командалар тізбегі ретінде өз атын енгізіп, содан кейін не болатынын анықтауға тырысу екенін айтады. TECO-ны сипаттаған сол эсседе YAFIYGI аббревиатурасы пайда болды, ол «Сұрадың – алдың» дегенді білдіреді (WYSIWYG-ге қарама-қарсы).

Әсері

EMACS редакторы Дэвид А. Мун мен Гай Л. Стил-младший бастамасымен TECO-да редакторлық макростар жиынтығы ретінде іске асырылды. TECO 1964 жылы MIT-тің Project MAC жобасында жасалған Digital Equipment Corporation (DEC) PDP 6 жүйесінде іске қосылғаннан кейін кеңінен қолданыла бастады. Бұл жүйе өңделген мәтінді үнемі CRT экранында көрнекі түрде көрсетіп, интерактивті онлайн редактор ретінде пайдаланылды. TECO-ның кейінгі нұсқалары VT52 немесе VT100 сияқты түрлі DEC RS 232 бейне терминалдарында толық экран режимін іске қоса алды. TECO бірнеше операциялық жүйелер мен компьютерлер үшін қолжетімді болды, оның ішінде PDP 1 компьютері, PDP 8 (OS/8 жүйесінде), PDP 6 және PDP 10-дағы Үйлесімсіз уақыт бөлісу жүйесі (ITS), сондай-ақ PDP 10-дағы TOPS 10 және TOPS 20. TECO нұсқасы барлық DEC операциялық жүйелерімен бірге келді; RT11 үшін қолжетімді нұсқа GT40 графикалық дисплейін басқара алды, ал RSTS/E үшін қолжетімді нұсқа көп пайдаланушылы жүйе ретінде іске асырылды және пайдаланушының толыққанды операциялық ортасы ретінде қолданылуы мүмкін болды, сондықтан пайдаланушы TECO-дан шығу қажеттілігі болмады. VTEDIT (Video Terminal Editor) TECO макросы RSTS/E және VAX жүйелерінде, курсорды тікелей басқара алатын терминалдармен (мысалы, VT52 және VT100) жиі қолданылды, бұл Emacs сияқты толық экранды көрнекі редакторды қамтамасыз етті. TECO VSI компаниясымен OpenVMS жүйесіне енгізілген және EDIT/TECO командасы арқылы шақырылады. PDP 10 үшін DEC таратқан нұсқасының вариациясы әлі де Интернетте қолжетімді, сонымен қатар MS DOS / Microsoft Windows ортасы үшін бірнеше толық емес нұсқалары да бар.

Тарих

TECO бастапқыда 1963 жылы MIT-те Дэниел Л. Мерфи екі PDP 1 компьютерінде, әртүрлі бөлімдерге тиесілі, екеуі де MIT-тің 26-ғимаратында орналасқан. Бұл машиналардағы қалыпты даму процесі Friden Flexowriter-ді пайдалануды қамтыды, ол бастапқы кодты тығыздалған қағаз лентасының үздіксіз жолағында офлайн режимінде дайындау үшін қолданылды. IBM-нің үлкен мейнфреймдерінің бағдарламашылары әдетте бастапқы кодты карталарға, әрбір картаның жоғарғы жағында машинамен оқылатын әрбір таңбаны соққымен бірге басып шығаратын пернетақта арқылы теру арқылы жазатын. Осылайша IBM бағдарламашылары палубадағы карталарды физикалық түрде өңдеу арқылы код жолдарын оқи, қосып, жойып және жылжыта алатын. Тығыздалған қағаз лентасы мұндай мүмкіндіктерді ұсынбады, бұл онлайн өңдеуді дамытуға әкелді. PDP 1 үшін алғашқы редактор "Қымбат Жазу Машинасы" деп аталды. Стивен Д. Пайнер жазған, ол ең қарапайым, тіпті іздеу және алмастыру мүмкіндіктері жоқ, жолға бағытталған редактор болды. Оның атауы "Colossal Typewriter" деп аталған бұрынғы, тым ауыр редакторды әжуалау үшін таңдалды. Тіпті сол кезде онлайн өңдеу жөндеу циклында уақытты үнемдеуге көмектесетін. PDP 1 хакерлері жазған тағы бір бағдарлама осындай сипаттағы Expensive Desk Calculator болды. TECO-ның бастапқы мақсаты PDP 1-ді тиімді пайдалану болды. Нұсқаулықта көрсетілгендей, консольде "қымбатқа" өңдеу жасаудың орнына, қате мәтінді қарап, мәтінде орындалатын өңдеу операцияларын сипаттайтын "түзету лентасын" дайындау керек еді. Содан кейін бастапқы лентаны және түзету лентасын PDP 1-ге жоғары жылдамдықты (200 таңба/секунд) оқырман арқылы тиімді түрде беру керек. TECO іске қосылғанда, ол бірден өңделген лентаны жоғары жылдамдықты (60 таңба/секунд) соққымен шығаратын. Содан кейін монтаждаушыны жүктеу және іске қосуға кірісуге болады, онлайн өңдеуге уақыт жоғалтпастан. TECO-ның күрделі іздеу операциялары офлайн Flexowriter басылымдары жол нөмірленбегендігімен шақырылды. Сондықтан өңдеу орындарын жол нөміріне емес, контекстке сәйкес көрсету қажет болды. Түзету лентасының жеткілікті сипаттамалық күшін қамтамасыз ету үшін әртүрлі циклдық және шартты конструкциялар (TECO-ны Тьюринг толықтыратын) қосылды. Синтаксистің қысқалығы түзету лентасын дайындау үшін қажетті пернелердің санын азайтуға бағытталды. Түзету лентасы бағдарлама болды және басқа бағдарламалар сияқты жөндеуді қажет етті. Тіпті ең қарапайым жаһандық іздеу мен алмастырудың қиындықтары көп ұзамай анық болды. Іс жүзінде TECO өңдеуі Expensive Typewriter сияқты онлайн режимінде орындалды (бірақ TECO, әрине, Expensive Typewriter-ге қарағанда толыққанды редактор болғандықтан, TECO-мен өңдеу әлдеқайда тиімді болды). PDP 1-дің бастапқы нұсқасында экран болмады. Өңдеу процесінде мәтіннің күйін бақылаудың жалғыз жолы консольдегі жазу машинасына мәтінді (немесе оның бөліктерін) шығаратын командаларды енгізу болды. 1964 жылға қарай TECO-ның арнайы нұсқасы (TECO 6) MIT-те PDP 6-да іске асырылды. Бұл нұсқада визуалды өңдеу қол жетімді болды, өңдеу буферінің мазмұнын нақты уақытта көрсетуге мүмкіндік беретін экранды пайдаланды, ол өзгерген сайын жаңартылып отырды. TECO 6 жасаушыларының арасында Ричард Гринблатт пен Стюарт Нельсон болды. MIT-де TECO-ны дамыту 1971 жылдың күзінде жалғасты. Карл Миккелсен TECO 6 графикалық консоль командаларына негізделген, бірақ жаңадан орнатылған Datapoint 3300 CRT мәтіндік дисплейлерімен жұмыс істейтін нақты уақыт режимін енгізді. Алайда TECO буферін іске асыру бір таңбалық енгізу немесе жою функцияларын өңдеу үшін өте тиімсіз болды. Ричард Гринблатттың қолдауымен 1972 жылдың жазында Карл TECO буферлік сақтауын қайта іске асырды және макростарды PDP 10 коды ретінде қайта құрды. Нақты уақыт режиміне кіру үшін , пернесін басу қажет болды, сондықтан ол R басқару режимі деп аталды. Сонымен қатар, Ричи Ликнайцкий кіру уақытында макростарды қосты, олар команда тізбегі оқылғанда емес, орындалғанда жұмыс істеді. Оқу уақытының макролары Q регистрлері деп аталатын TECO көмекші мәтін буферлерін пайдалырақ етті. Карл Q регистрінің атау кеңістігін кеңейтті. Оқу уақытының макролары, үлкен Q регистрінің атау кеңістігі және тиімді буферлік операциялар арқылы әрбір кілтті макросқа байлауға жағдай жасалды. Бұл өңдеу макростары Emacs-қа айналды. VMS іске асыруының ұзақ тарихы бар – ол PDP 8 құрастыруында іске асырылған TECO 8 ретінде басталды. Бұл код PDP 11 құрастыруына TECO 11 шығару үшін аударылды. TECO 11 PDP 11 үйлесімділік режимінде VAX/VMS-тің алғашқы нұсқаларында қолданылды. Кейіннен ол PDP 11 құрастыруынан VAX құрастыруына TECO32 шығару үшін аударылды. TECO32 содан кейін OpenVMS-ке Alpha және Itanium сәйкестігін қамтамасыз ету үшін VEST және AEST бинарлық аударма утилиталарымен түрлендірілді.

OS/8 MUNG командасы

OS/8 CCL MUNG командасы, көрсетілген TE TECO макросын оқу және орындау үшін TECO-ны іске қосты. Қосымша командалық жол параметрлері оның икемділігін арттырды.

Бағдарламашының құралы ретінде

Пункциялық карталар дәуірінде және одан кейін көп ұзамай, бастапқыда перфокарталарға негізделген бағдарламалар пайда болды. Түсіндірмелер көбінесе бір-бірлеп қойылған жұлдызшалардан және жоғарғы/төменгі қатарларындағы толық жұлдызша жолдарынан тұратын. Карталар желіге (онлайн) көшкеннен кейін, шеттегі жұлдызшаларды қайта орналастыру қиындық тудырды. TECO көмекке келді.