Кіріспе

Ортақ байланыс ортасын пайдаланатын желілер үшін арнаға қол жеткізу әдісі

Уақыт бойынша көптеген қатынас (TDMA) – ортақ орта желілері үшін арнаға қол жеткізу әдісі. Ол бірнеше пайдаланушыға сигналды әртүрлі уақыт тілімдеріне бөлу арқылы бірдей жиілік арнасын пайдалануға мүмкіндік береді. Пайдаланушылар бірінен соң бірі жылдамдықпен хабар алмасады, әрқайсысы өз уақыт тілімін пайдаланады. Бұл бірнеше станцияға бірдей тарату ортасын (мысалы, радиожиілік арнасын) бөлісуге мүмкіндік береді, арнасының сыйымдылығының бір бөлігін ғана қолданады. Динамикалық TDMA – бұл TDMA нұсқасы, ол әр дерек ағынының трафик талабына байланысты әрбір кадрда өзгермелі уақыт тілімдерінің санын өзгермелі бит жылдамдығымен дерек ағынына динамикалық түрде бөледі. TDMA мобильді байланыс (GSM), IS 136, Жеке цифрлық ұялы байланыс (PDC) және iDEN сияқты цифрлық 2G ұялы жүйелерде, сондай-ақ портативті телефондар үшін Цифрлық кеңейтілген сымсыз телекоммуникациялар (DECT) стандартында қолданылады. TDMA алғаш рет 1979 жылы Western Union компаниясы Westar 3 байланыс спутнигінде спутниктік байланыс жүйелерінде қолданған. Қазір ол спутниктік байланыс, соғыс желісі радио жүйелерінде және үйден операторға ағынды трафик үшін пассивті оптикалық желілерде (PON) кеңінен қолданылады. TDMA – уақыт бөлісінің көптеуілдікпен таратылуының (TDM) бір түрі, ерекшелігі – бір қабылдағышқа қосылған бір таратушының орнына бірнеше таратушылар бар. Ұялы телефоннан базалық станцияға жоғары қарайтын байланыс жағдайында бұл әсіресе қиын, себебі ұялы телефон қозғалып, өзінің берілісін әріптестерінен беріліс айырмашылығына сәйкес келтіру үшін қажетті уақытты өзгерте алады.

2G жүйелері

2G ұялы жүйелерінің көпшілігі, IS 95 ерекшелігінен басқа, TDMA негізінде құрылған. GSM, D-AMPS, PDC, iDEN және PHS – TDMA ұялы жүйелерінің мысалдары. GSM жүйесінде ұялы телефондардың синхронизациясы базалық станциядан алдын ала уақыт командаларын жіберу арқылы қамтамасыз етіледі, ол ұялы телефонға хабарды ертерек және қаншалықты ертерек жіберу керектігін көрсетеді. Бұл радио толқындарының жарық жылдамдығынан туындайтын таралу кешігуін өтеуге мүмкіндік береді. Ұялы телефонға толық уақыт тілігінде хабар жіберуге рұқсат етілмейді, бірақ әрбір уақыт тілігінің соңында күзет интервалы қарастырылған. Хабар тарату күзет кезеңіне өткен кезде, ұялы желі беруді синхронизациялау үшін уақытты түзетуге мүмкіндік береді. Телефонды бастапқы синхронизациялау одан да көп күтімді қажет етеді. Ұялы телефон желіге хабар жібермес бұрын, қажетті офсеттің қандай екенін анықтау мүмкін емес. Сондықтан, желіге қосылуға тырысатын ұялы телефондарға толық уақыт тілігі бөлінуі керек; бұл GSM жүйесінде кездейсоқ қолжетімділік арнасы (RACH) деп аталады. Ұялы телефон желіден алынған уақыт тілігінің басында хабар таратуға тырысады. Егер ұялы телефон базалық станцияға жақын орналасса, уақыт кешігуі болмайды және бұл сәтті орындалады. Дегенмен, егер ұялы телефон базалық станциядан 35 км-ден аз қашықтықта болса, уақыт кешігуі ұялы телефонның хабар таратуы уақыт тілігінің соңына жеткізеді. Бұл жағдайда ұялы телефонға хабарларды күтілгеннен бір уақыт тілігінен бұрын бастауға нұсқау беріледі. Соңында, егер ұялы телефон GSM жүйесінде 35 км ұялы желінің қашықтығынан асып кетсе, RACH көршілес уақыт тілігінде келіп, ескерілмейді. Арнайы кеңейту техникалары қолданылмаған жағдайда, GSM ұяшығының қашықтығын осы мүмкіндік, емес қуат шектеулері 35 км-ге дейін шектейді. Алайда, базалық станциядағы жоғары және төмен байланыс арасындағы синхронизацияны өзгерту арқылы бұл шектеуді жеңуге болады.

3G жүйелері

3G жүйелерінің көпшілігі негізінен CDMA-ға негізделгенімен, уақытты бөлісу дуплексі (TDD), пакеттік жоспарлау (динамикалық TDMA) және пакетке бағытталған көптеген қол жеткізу схемалары 3G нысанында қол жетімді, олар екі технологияның да артықшылықтарын пайдалану үшін CDMA-мен біріктіріледі. UMTS 3G жүйесінің ең танымал түрі TDMA орнына CDMA және жиілік бөлісу дуплексін (FDD) пайдаланса да, TDMA екі стандартты UMTS UTRA-да CDMA және уақытты бөлісу дуплексімен біріктіріледі.

Сым желілерінде

ITU T G.hn стандарты, үйдің қолданыстағы сымдары (электр желілері, телефон желілері және коаксиалдық кабельдер) арқылы жоғары жылдамдықты жергілікті желілерді қамтамасыз етеді және TDMA схемасына негізделген. G.hn-де "басты" құрылғы желідегі басқа "құл" құрылғыларға "соқтығысусыз беру мүмкіндіктерін" (CFTXOP) бөліп береді. Бір CFTXOP мүмкіндігін бір уақытта тек бір құрылғы ғана пайдалана алады, осылайша қақтығыстардың алдын алады. FlexRay протоколы, қазіргі заманғы автомобильдерде қауіпсіздік үшін маңызды байланысқа қолданылатын сымдық желі, деректерді беруді басқару үшін TDMA әдісін пайдаланады.

Басқа бірнеше жүйемен салыстыру

Радио жүйелерінде TDMA жиілікті бөлумен көптеген кіру (FDMA) және жиілікті бөлумен дуплекс (FDD) бірге қолданылады; осы комбинация FDMA/TDMA/FDD деп аталады. Мұндай жағдай GSM және IS 136 сияқты жүйелерде кездеседі. Бұған DECT және Жеке қол телефоны жүйесі (PHS) микроұялы жүйелері, UMTS TDD UMTS нұсқасы және Қытайдың TD SCDMA кіреді, олар уақытты бөліп дуплекстеуді қолданады, онда базалық станция мен мобильді құрылғылар үшін әртүрлі уақыт слоттары бірдей жиілікте бөлінеді. TDMA-ның маңызды артықшылығы – мобильді құрылғының радио бөлігі тек өзінің уақыт слоты үшін тыңдау және хабар тарату қажеттілігінде болады. Қалған уақытта мобильді құрылғы желіде өлшемдер жүргізе алады, әртүрлі жиіліктердегі айналадағы хабар таратушыларды анықтай алады. Бұл қауіпсіз жиіліктер арасындағы ауысуды қамтамасыз етеді, бұл CDMA жүйелерінде қиын, IS 95 жүйесінде мүлдем қолдау көрсетілмейді және Universal Mobile Telecommunications System (UMTS) жүйесінде күрделі жүйелік кеңейтімдер арқылы қолдау табады. Бұл микроклеткалық және макроклеткалық қабаттардың бірге болуына мүмкіндік береді. Қарама-қарсылығы, CDMA «жұмсақ ауысуды» қолдайды, бұл мобильді телефонның бір уақытта 6 базалық станциямен байланыста болуына мүмкіндік береді, бұл «бірдей жиілікті ауысудың» бір түрі. Келіп түсетін пакеттер сапасы бойынша салыстырылады және ең жақсысы таңдалады. CDMA-ның «жасуша тынысы» сипаттамасы, екі қауіпті жасушаның шекарасындағы терминал анық сигналды қабылдай алмайды, ең көп жүктеме кезінде бұл артықшылықты жоққа шығаруы мүмкін. TDMA жүйелерінің кемшілігі – олар тікелей уақыт слоты ұзындығына байланысты жиілікте кедергі тудырады. Бұл TDMA телефонын радио немесе динамиктердің жанында қалдырғанда кейде естілетін ызың. Тағы бір кемшілік – уақыт слоттары арасындағы «өлі уақыт» TDMA каналының жолақтығын шектейді. Бұл ішінара түрде әртүрлі терминалдардың қажетті уақытта хабар таратуын қамтамасыз ету қиындығына байланысты. Қозғалатын мобильді құрылғылар өз уақытын үнемі түзетуі керек, өйткені базалық станциядан алыстаған сайын олардың сигналының келуіне көбірек уақыт қажет болады. Бұл сонымен қатар негізгі TDMA жүйелерінің ұяшық өлшемдерінің қашықтық бойынша қатаң шектеулері бар екенін білдіреді, бірақ іс жүзінде қолдау көрсетілетін қашықтықтан артық қашықтықта қабылдау және тарату үшін қажетті қуат деңгейлері көбінесе іс жүзінде мүмкін емес.