Кіріспе
2003 жылғы Лондонның тоқ қуатының үзілісі – 2003 жылдың 28 тамызында кешке Лондонның оңтүстігі мен Кенттің солтүстік-батысының бір бөлігінде болған ауқымды тоқ қуатының үзілісі. Оның себебі National Grid тарату желісінің ішкі станцияларындағы бірнеше ақаулар болды, бұл аймақтағы EDF Energy (қазір UK Power Networks) тарату желісі операторына қуатты жеткізіп келген. Бұл 1987 жылғы Ұлы дауылдан бері Оңтүстік-Шығыс Англиясындағы ең ірі тоқ қуатының үзілісі еді, ол 476 000 абонентке әсер етті. Тоқ қуаты 18:20 BST-де үзіліп, EDF Energy-ге 37 минуттан кейін, 18:57-де қайта қосылды, бірақ барлық абоненттердің толыққанды қосылуы көбірек уақыт алғаны хабарланды. Бір аптадан соң, 5 қыркүйекте, ұқсас жағдай Бирмингемнің маңызды бөлігіне әсер етті.
The 2003 London blackout was a serious power outage that affected parts of south London and north west Kent in the evening of 28 August 2003. It was caused by a series of faults at National Grid transmission substations, which supplied the distribution network operator in the area, EDF Energy (now UK Power Networks). It was the largest blackout in South East England since the Great Storm of 1987, affecting 476,000 customers. Power was lost at 18:20 BST and restored to EDF Energy 37 minutes later at 18:57, although it reportedly took longer for all customers to be reconnected. A week later, on 5 September, a similar incident affected a substantial part of Birmingham.
Әсері
National Grid-тің New Cross, Hurst және Wimbledon қосалқы станцияларынан электр қуатымен қамтылған 476 000 тұтынушы қуатсыз қалды, жалпы 724 МВт жоғалтылды – бұл сол кездегі Лондонның электр сұранысының шамамен 20 пайызын құрады. Лондон өрт сөндіру бригадасы 400-ге жуық қоңырау қабылдап, лифттерде қамалып қалған жүздеген адамды құтқарып алды. 1800 магистральдық пойыз және Лондон метросының 60 пайызы бұзылды, жолаушылар жер астындағы пойыздарда қалды және сигнал беру орталықтарында қуат үзілді. 270 светофор жарығы істен шықты.
Оқиғалар реті
18:11 Бухольц релесі Ұлттық желілік басқару орталығына Хёрст подстанциясындағы трансформатор майында газдың бар екенін хабарлайды. Бұл маңызды қауіпсіздік мәселесі болып табылады және дереу әрекет етуді қажет етеді. 18:20 Зардап шеккен трансформатор екі автоматты ажыратқышты ашу арқылы желіден шығарылады. Хёрст – желілік подстанция болғандықтан, бұл Хёрстты Littlebrook подстанциясынан қуаттандыратын тізбекті де ажыратады. Жаңа Крос және Хёрст подстанциялары енді Уимблдон подстанциясының 275 кВ тізбегі арқылы қуаттандырылады. 18:20 Уимблдондағы автоматты қорғау релесі қалған тізбекті де ажыратып, Нью-Крос және Хёрст подстанцияларын, сондай-ақ Уимблдон подстанциясының бір бөлігін толығымен оқшаулап, тоқ нақты жоққа шығарады. 18:25 Уимблдон подстанциясындағы оқшауланған трансформаторларға қуат қайта қосылады және желі қосымша ақауларға қарсы қорғалды. Қайта қуаттандырылған трансформаторлар әзірге EDF Energy компаниясына тұтынушыларға қуат беру үшін қолжетімді емес. 18:40 Хёрст подстанциясынан EDF-ке қуат қайта қосылды, бұл зардап шеккен тұтынушылардың шамамен үштен бірін құрайды. 18:48 Уимблдон подстанциясынан EDF-ке қуат қайта қосылды. 18:57 Жаңа Крос подстанциясынан EDF-ке қуат қайта қосылды. Қуат беру жүйесі қазірде қалыпты режимде жұмыс істеп тұр, бірақ EDF-тің барлық тұтынушыларға қуатты толыққанды қалпына келтіруіне көбірек уақыт қажет екені хабарланды.
Реакция
Бұл оқиғадан кейін энергетика министрі Стивен Тиммс және Лондон мэрі Кен Ливингстон шұғыл түрде есеп беруді сұрады. The Independent басылымы бұл оқиғаны АҚШ және Канадада екі апта бұрын болған 2003 жылғы Солтүстік-Шығыс аймағындағы тоқ желісінің істен шығуымен салыстырып, National Grid компаниясын инвестиция жетіспеушілігінде кінәлады, сондай-ақ редакциялық мақала жариялады. Лондон метрополитені кәсіби одақтар тарапынан жолаушыларды қауіпке тікелей ұшыратты деген айып тағылды, себебі электр энергиясын жекешелендіру процесінің бір бөлігі ретінде Лотс-Роудтағы өз электр стансасын жапқан болатын. National Grid 10 қыркүйекте, ал реттеуші Ofgem 30 қыркүйекте алдын ала есеп, ал толық есеп 2004 жылдың маусым айында жарияланды.
Себептер
Бұл жағдайға бірнеше фактор ықпал етті. Тоқ кесілуінің тікелей себебі – Уимблдон қосалқы станциясында дұрыс орнатылмаған, Нью-Кросс желісін қорғаған қорғаныс релесі болды. 2001 жылы 5 А үлгісі орнына 1 амперлік реле қателікпен орнатылған, нәтижесінде реле дұрыс көрсеткіштен бес есе төменгі ток деңгейінде іске қосылған. Хёрсттегі трансформатор желіден ажыратылғанда, желідегі ток 1460 А-ға дейін өсті – бұл жер асты кабелінің 4450 А жұмыс қабілетінен әлдеқайда төмен, бірақ дұрыс емес өлшемдегі қорғаныс релесін іске қосуға жеткілікті болды. Оқиғаны тудырған Бухольц сигнализациясы Хёрсттегі SR3 шунт реакторындағы май деңгейінің төмен болуына байланысты екені анықталды, ол оқиға кезінде қолданылмаған. Алайда, National Grid басқару пультіне түскен ескерту хабары түсініксіз болды, операторлар оны сол кезде қолданылып жатқан SGT3 трансформаторына қатысты деп қате түсіндірді. Оқиғадан кейін анонимді инженер баспасөзге майдың ағып жатқанын хабарлады, бұл ағым тоқтаудан бірнеше апта бұрын байқалғанын көрсетеді және National Grid компаниясын нашар күтімге айыптады.