Кіріспе

Жапонияда порнографияның батыстық порнографиядан ерекше ерекшеліктері бар. Жапонияда порнофильмдер "адальт видео" (AV) деп аталады, сондықтан жапондық ересектер бейнелері (JAV) жапондық порнографиялық фильмдер индустриясын білдіреді. Анимациялық фильмдер ағылшын тілінде "хентай" деп аталады, бірақ Жапонияда "адальт анимация" және "эротикалық анимация" (немесе эро аниме) терминдері қолданылады. Порнографиялық бейнелер мен тірі актерлер бейнеленген журналдардан басқа, қазір порнографиялық манга мен аниме (яғни, хентай) және порнографиялық компьютерлік ойындар (эроге; ПК және ойын консольдары үшін) де бар. Жапон порнографиясы жапондықтардың сексуалдық мәдениетке қатысты көзқарасын көрсетеді, ол гетеросексуалдық, гомосексуалдық және трансгендерлік сексуалдық актілердің кең спектрін, сондай-ақ ерекше фетиштер мен парафилияларды қамтиды. 20-ғасырдан бұрынғы эротикалық әңгімелер мен ағашқа қашалған суреттерден бастап, жапон порнографиясы ерекше кіші түрлерге бөлінді. Жапондық цензура заңдарын айналып өту мақсатында, сонымен қатар нақты фетиштерді қанағаттандыру үшін актерлер мен продюсерлер батыстық порнографияда бұрын көрінбеген немесе сирек бейнеленген, тіпті қазір де сирек кездесетін тақырыптарды ұсынады; буккаке (топтық эякуляция), гоккун (сперманы ішу), омораши (зерттеу қажеттілігі) және шатырлы эротика – эротиканың бірегей жапондық жанрлары. Лоликон (жас қыздар), шотакон (жас ұлдар) және олардың кәмелетке толмағандарды бейнелейтін мультфильм порнографиясын реттеуге қатысты дауға салған үлесі Жапония ішінде де, сыртында да балаларды қорғау, сөз бостандығы және қоғамдық моральға қатысты маңызды мәселе болып табылады. 20-ғасырдың басындағы Жапонның қылмыстық кодексінде әдепсіз материалға қарсы ережелер бар, сондықтан заңды түрде өндірілген кез келген порнография актерлер мен актрисалардың жыныс мүшелерін цензуралауы керек; осы цензура түрі хентай мангасының, бейне ойындарының және аниме графикасына да қолданылады. 1990 жылдардың ортасына дейін шәшкештің бейнеленуі де цензураланды. Анус тек жанасу немесе ену кезінде цензураланады. Емшектер мен сосқалар цензураланбайды. Цензуралық талаптарды тым көзге түспей орындау үшін пиксельдендіру жиі қолданылады.

ХХ ғасырдан бұрын

Шунга немесе порнографиялық ағаш кескіш суреттер барлық ойға келген жағдайларды бейнелейтін болып басылған. Шунганың сол кездегі нақты қолданылуы әлі де даулы, бірақ бәлкім, қазіргі порнографиялық материалдардың қолданылуымен ұқсас болған, оның ішінде жеке қолмен қызықтану және жақын жандармен бірге қарау сияқты. Осы суреттерді жасаған белгілі ағаш кескіш суретшілерінің қатарында Хокусайдың «Балықшы әйелінің арманы», «Лесбиян» және «Екі ғашық» туындылары, сондай-ақ Китагава Утамароның «Клиент жезөкшеге май жағады» картинасы бар. Шунганың ең танымал жинақтарының бірін Кунисаданың 1850 жылғы «Көктемгі махаббат түстеріне арналған төсек жанындағы нұсқаулық» еңбегінде көруге болады. XIX ғасырдың екінші жартысындағы Мэйдзи қайта жаралуынан кейін, үкіметтің қысымымен порнографиялық материалдарды басып шығару көлемі азайды.

ХХ ғасырда

Тайшо дәуірінің соңы мен Шова дәуірінің басында Еуропаның құлдыраған туындыларының ықпалымен "эротикалық гротеск ақымақтық" деп аударылатын эрогуроннансенсу атты көркемдік қозғалыс пайда болды. Роман мен мангада ашық сексуалдық суреттеуге рұқсат берілді, бірақ фотосуреттер мен фильмдерге қатаң бақылау қойылды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін, "әдепсіздікке" қарсы 175-бапты заң ғана ресми цензура заңы ретінде күшінде қалды. 1952 жылға дейін жалғасқан одақтас әскерлердің Жапонияны оккупациялау кезеңінде елде сексуалдық сипаттағы барлық материалға тыйым салынды. Жапонияны оккупациялаған американдық әскерлер батыстық мораль және заң туралы идеяларды таңды. Жапон халқы осы идеялар мен тәжірибелердің кейбіреулерін бірте-бірте қабылдады. Жапон мәдениетіне жат порнографияның негативтік көзқарастары қабылданып, визуалды бейнелерге қолданылды, себебі олар батыстықтар тарапынан танылып, сынға ұшырау ықтималдығы жоғары еді. Осының салдарынан, оккупациялық күштер кеткеннен кейін, жапон үкіметі 1980-жылдардың соңына дейін сексуалдық материалға тыйым салды. Алдыңғы жағынан жалаңаш суреттерге, сондай-ақ ұялы мүшелердің немесе жыныс мүшелерінің суреттеріне тыйым салынды. Сексуалдық актілерді графикалық түрде бейнелеуге рұқсат етілмеді. 1958 жылы Жапонияда секс-жұмысқа тыйым салынды. Playboy сияқты журналдардың ықпалымен, Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін порнографиялық журналдар басыла бастады. Playboy мақалалары американдық өмір салты, көбінесе азиялық емес әйелдер, Жапонияда көп танылмаған адамдармен сұхбаттар, американдық мода және спорт yōmono (сөзбе-сөз "батыс нәрселері") деп аталатын жанрдың сұранысын тудырды. 1960-жылдардың басында бірнеше киностудиялар "қызғылт фильмдер" шығара бастады. Цензура заңдары жыныс мүшелерін көрсетуге тыйым салғанмен, басқа да кез келген нәрсені еркін білдіруге мүмкіндік берген бұл фильмдер тез арада зорлау мен құлдық сияқты барлық жанрларды қамтыды. 1960-жылдары "қызғылт фильмдерді" негізінен Kōji Wakamatsu сияқты төмен бюджетті, тәуелсіз кинорежиссерлер түсірді. 1971 жылы ірі студия Nikkatsu осы жанрға кірді. 1971 жылдан бастап гомосексуалдық бағытталған журналдар, соның ішінде "Barazoku" шыға бастады. Гомосексуалдық журналдар халықтың белгілі бір сегменттеріне бағытталған, мысалы, жас ересектерді бейнелейтін Badi, тоқ ерлерге арналған Samson және бұлшықетті ерлерге арналған G men. Нагиса Ошиманың 1976 жылы түсірген "Сендердің әлемі" (In the Realm of the Senses) фильмі жалаңаштығы мен эротикалық мазмұны үшін Жапонияда тыйым салынды. Нью-Йорк пен Канн кинофестивальдерінде тез арада сенсация тудырғанға қарамастан, 1976 жылдың қазан айында фильмді жапон билігі тәркіледі. Фильм Жапонияда жақсы белгілі болған нағыз оқиғаға негізделген, оның мазмұны, асфиксиофилияның жарқын бейнеленуі, Жапонияда көпшілікке көрсетуге тым әдепсіз деп саналды. Фильмнің продюсері мен сценарийшісі сотқа беріліп, әдепсіздік жасады деген айып тағылды, бірақ кінәлі деп табылмай қалды. Жапонияда 1986 жылға дейін фильмдерде жалаңаш суреттерді көрсетуге рұқсат берілмеді. Лазерлік дискілерде аз ғана аудиовизуалдық құрылғылар сатылды. Жеке компьютерлерде цензура заңдарынан басқа контент бойынша шектеусіз ойын ойнау кейде бишоджо ойындарын ойнаумен синоним ретінде қарастырылды, себебі көптеген жапондықтар осы платформаларда бейне ойындар ойнаудың қандай да себебін көрмеді, консольдік бейне ойындарға қарағанда. 1980-жылдардың соңында додзинси нарығы кеңейді. Бұл нарықтың шамамен жартысы порнографиядан тұрады деп есептеледі. Авторлық құқық мәселелері нарықты қиындатады, бірақ додзинси нарығы кәсіби журналға түсуге дейін бастау үшін таралған орын болды. Яой додзинси нарығында пайда болды.

1990 жылдар

Ұлыбритания үкіметінің балалардың интернет қауіпсіздігі саясаты жөніндегі кеңесшісі Джон Каррдың пікірінше, 1990 жылдардың соңында интернеттегі педофилиялық суреттердің үштен екісі Жапонияда жасалған болуы мүмкін. Ол одан әрі: "Біз балалар порнографиясының, кез келген түрінде, құндылықтарды қалыптастырып, балаларды сексуалдық тұрғыдан зорлауға болатындығы туралы хабар таратады деп ойлаймыз. Бұл педофилдерге өз ойларын немесе әрекеттерін ақтауға көмектеседі және қоғамды жалпы түрде сезімталдықтан айырады", - деді. 1999 жылы балалар порнографиясына қарсы заң қабылданғаннан кейін, қазіргі кезде бұл көрсеткіш 2%-дан төмен деп есептеледі. ECPAT көптеген балалар порнографиясын жасаушылардың енді балалар сияқты киінген ересектерді бейнелейтін аниме немесе фильмдер жасауға көшкенін айтады.

21 ғасыр

COVID-19 пандемиясы кезіндегі карантин шараларында жапон порнографиясын көрушілер саны күрт өсті, себебі көптеген адамдар үйде қалуға мәжбүр болды. Осы кезеңде видеолар, секс-тойлар және тіпті субтитрлер сатылымы да айтарлықтай артты. Сонымен қатар, қолжетімді контенттің көбеюі мен интернет жылдамдығының артуына байланысты VR көзілдіріктерін пайдалану да өсті. Жапон порнография индустриясының дамуымен бірге елде жыныстық құқық бұзушылықтың құрбаны болған әйелдердің саны да артты. Көптеген әйелдер «модельдік келісімшартқа» қол қоямыз деп алданып, кейін порнографиялық актриса болуға мәжбүр болды. Бұл жағдай индустриядағы заңнаманы күшейту қажеттігіне алып келді. 2022 жылдың қыркүйегінде Жапониядағы ең ірі ересектерге арналған видео таратқыштарының бірі – R18.com компаниясы, төлем мәселелеріне байланысты 2023 жылдың 31 қаңтарында толығымен жабылатынын хабарлады. Компанияның жапондық сайты DMM.com әрекетін жалғастыра береді, бірақ халықаралық төлемдерге шектеулер қойылды. 2022 жылдың маусым айында Жапон үкіметі порнография индустриясына мәжбүрленіп түскен актерлер мен актрисалардың құқықтарын қорғауға бағытталған заң жобасын қабылдады. Жаңа заңдар порнографиялық фильмдерге түсуге келіскен адамдарға фильмдері жарық көргенге дейін және одан кейін бір жыл ішінде кез келген уақытта келісімшартты шартысыз бұзуға құқық береді. Заң жобасында сондай-ақ, актерлер мен актрисаларға шешімдерін қайта қарастыру үшін келісімшартқа қол қою мен түсірілім арасында бір айлық, ал түсірілім мен фильмнің көрсетілуі арасында төрт айлық мерзім болуы тиіс деп көрсетілген. Бұдан өзге, заң жобасында фильмдегі жыныстық актілердің түрлері туралы ашықтықтың қажеттілігі аталып, өндірушілер контенттің сипаты мен жыныстық актілердің егжей-тегжейлі сипаттамасын жазбаша түрде ұсынуға міндетті. Келісімшартты бұзуға кедері келтіру мақсатында жалған ақпарат тарату немесе қорқыту жеке тұлғалар үшін 3 жылға дейін бас бостандығынан айыруға немесе 3 миллион иен, ал корпорациялар үшін 100 миллион иен айыппұл салуға әкеп соғады.

Цензура заңдары

Жапонияның Қылмыстық кодексінің 175-бабына сәйкес, ұятты материалдарды сату немесе тарату айыппұл салуға немесе түрмеге қамауға соқтыруы мүмкін. 175-бап 1907 жылы бастапқы құжатқа енгізілген және көбінесе өзгеріссіз қалды. Бұрын, шәшкек пен ересектердің жыныстық мүшелерін көрсету ұятты деп есептелген. "前貼り" (сөзбе-сөз "алдыңғы жапсырма") – порнография индустриясында "шәшкек шашын жасыру" деген мағынаны білдіретін жапон тіліндегі сленг. Бастапқыда бұл жамбас аймағына желімді таспа жабыстыру арқылы жасалған, ал осы таспа үшін "maebari" термині қолданылған. Бұл техника фильм жасаушыларға жапон цензурасының талаптарына сәйкес келуге және қымбат қайта түсіру қаупінен сақтануға мүмкіндік берді. Жапондық "розовый" фильмдерде "maebari" өздігінен жабысатын, қолданылғаннан кейін тасталатын, үшбұрышты жамылғыларға айналды. Шәшкек шашын қыру кең таралғаннан кейін "maebari" қолданыстан шықты. Сондықтан діни көзқарастар Жапония қоғамындағы порнографиялық материалдардың болуына кедергі келтірмейді.

Бала порнографиясы

Жапонияда 2014 жылдың маусым айынан бастап нағыз балаларды бейнелейтін балалар порнографиясын иелену заңсыз саналады. Балалар порнографиясын тарату 1999 жылы БҰҰ, ЮНИСЕФ және басқа да халықаралық ұйымдардың халықаралық қысымынан кейін заңмен тыйым салынды, алайда заңда кеңінен қол жетімді болған хардкорлық және софткорлық порнография арасында айырма жасалды. Мысалы, Акихабара және Ниппонбаши сияқты жасөспірімдерге арналған медиа орталықтарында, сондай-ақ көптеген конбинилерде, яғни жапондық дүкендерде осы софткорлық порнографияны табуға болады. Жапонияның ерекше құқықтық жүйесіндегі прокурорлар жаңа заң бойынша қудалау шараларын жүргізіп, кейбір қаржылық үкімдер шығарды, ал құқық қолданудың қатаңдығы префектуралар бойынша әртүрлі болып келеді. 2008 жылдың маусым айында балалар порнографиясына тыйым салуды ұсынатын заң жобасы Жапония Өкілдер палатасына ұсынылып, қыркүйекте парламентке (Diet) енгізілді, бірақ қабылданбады. 2014 жылдың 15 шілдесінде заңға түзетулер енгізіліп, балалар порнографиясын иеленгені үшін жазалар белгіленді.

Жыныстық зорлық-зомбылық

1999 жылы Милтон Даймонд пен Аяко Учияма Жапонияда 1970-жылдардан бастап порнографиялық материалдың көбеюі зорлық-зомбылық туралы хабарлардың азаюына себеп болатынын айтты. 2016 жылы «Хьюман Райтс Нау» атты үкіметтік емес ұйым порнографиялық фильмдердегі кейбір әйелдердің өз еркіне қарсы түсірілгені туралы мәлімдеме жасады. Ұйым өндіріс компанияларын реттеу үшін заң қабылдауды және зорлық-зомбылыққа ұшыраған әртістерге көмек көрсетуді талап етті.

Мәжбүрлеу

2016 жылы жапондық порнографиялық актриса Саки Козай AFP агенттігіне Токиода порнографияға түсу үшін алданып қалғанын айтты. Ол модель боламын деп ойлап агенттікпен келісімшартқа қол қойған. Алғашқы түсірілім кезінде одан киімін шешіп, камера алдында жыныстық қатынасқа түсуді сұрады. Ол 20 ер адаммен қоршалғандықтан «жоқ» деуге батылмады және өз еркінен тыс камера алдында орындауға мәжбүр болды. Агенттік сондай-ақ оны жұмысына толыққанды берілу үшін отбасынан жалықтыруға көндірді. Порнография индустриясындағы тағы бір әйел агенттік оны әнші болатыны туралы уәде беріп, алдап порнографияға жұмысқа орналастырғанын айтты. Токиода үш адам бір әйелді 100-ден астам порнографиялық фильмге түсуге мәжбүрлегені үшін ұсталды. Порнография агенттіктері әйелдер жыныстық актілерден бас тартқанда қорқыту тактикасын қолданады, мысалы, үлкен айып талап ету, мағынасы жоқ келісімшарттарға сілтеме жасау және олар порнография индустриясынан тыс жұмыс таба алмайтындарын айту. Көптеген әйелдер осындай қысым мен мәжбүрлеудің салдарынан өз-өзіне қол жұмсады. Ерлер мен әйелдердің өзінің жазғандары ерлер журналдарында және порнографиялық басылымдарда танымал тақырып болып табылады.

Киноға бейімделу

2019 жылдың тамызында Netflix «Жылаңаш директор» атты түпнұсқа драмасын шығарды, ол жапондық ересектер бейнефильмдерін шығарушы Тору Мураниши мен оның алғашқы түсірілген актерлерінің бірі Каору Курокидің өмірін көрсетеді. Драма бүкіл әлемде танымал болды және 2021 жылы екінші маусымы жарық көрді. Бүгінде Тору Мураниши индустрияның пионері болғандықтан «Порно императоры» және «индустриядағы ең лас, ескі адам» деп белгілі.

Манга

Порнографиялық мазмұны бар манга ерлер де, әйелдер де екі топқа арналған, және порнографиялық туындыларды ерлер де, әйелдер де манга суретшілері жазады. Ерлерге бағытталған порнографиялық манга эроманга деп белгілі. Батыс елдерінде бұны көбінесе хентай манга деп атайды.

Видео (JAV)

Көлемді бейнематериалдар өндіріліп шығарылуына байланысты, JAV фильмдері студиялар тарапынан бірегей анықтама ретінде кодталады. JAV кодтары көбінесе өндірушіні немесе контент түрін көрсететін әріптерден және одан кейін тізбектелген нөмірден тұрады.

Виртуалды шындық (VR)

Виртуалды шындық соңғы жылдары үлкен танымалдыққа ие болды, бұл көбінесе порнография индустриясының әсерінен болды. 2020 жылдың басынан бері жапондық ересектерге арналған видеоларды виртуалды шындық арқылы қарау айтарлықтай өсті, бұл COVID-19 пандемиясымен және индустрияның дамуымен байланысты.