Кіріспе
Deep Ellum) - Далас, Техас, АҚШ-тың көршілес ауданы, негізінен Шығыс Даласта қала орталығына жақын өнер және ойын-сауық орындарынан тұрады. Атауы аймақтың басты көшесі – Елм-стрит атауының бұрмалануынан шыққан. Бұрынғы баламалы атаулары – Deep Elm және Deep Elem. Көршілес аудан I 45/US 75 (белгіленбеген I 345) тас жолының шығыс жағында орналасқан және Экспозиция даңғылына дейін созылады. Солтүстіктен оңтүстікке қарай Тынық мұхиты, Елм, Басты, Коммерция және Кантон көшелері арқылы қала орталығымен байланысады. Бұл аудан Экспозиция паркінің солтүстігінде және Брайан Плейстің оңтүстігінде жатыр.
Deep Ellum is a neighborhood of Dallas, Texas, composed largely of arts and entertainment venues near downtown in East Dallas. Its name is based on a corruption of the area's principal thoroughfare, Elm Street. Older alternative uses include Deep Elm and Deep Elem. The neighborhood lies directly east of the elevated I 45/US 75 (unsigned I 345) freeway and extends to Exposition Avenue, connected to downtown by, from north to south, Pacific, Elm, Main, Commerce, and Canton streets. The neighborhood is north of Exposition Park and south of Bryan Place.
Алғашқы жылдары
1836 жылы Мексикадан тәуелсіздік алғаннан кейін Техас шамамен он жыл дербес болды, ал 1845 жылдың желтоқсанында АҚШ ресми түрде оны аннексиялады. Елде құлдық жойылғаннан кейін Техас және көршілес штаттардан көптеген босатылған құлдар Далласқа келді және қаланың солтүстік-шығыс жағында бостандық алғандардың қалашығын құрды. 1870-ші жылдардың басында теміржол түйінінің пайда болуы кеме тасымалы саласында жергілікті экономиканы дамытып, болашақтағы Дип Эллумға отбасылардың қоныстануына ықпал етті. Дип Эллум қала сыртындағы теміржол түйініне жақын Елм көшесінің бір бөлігінен және Бостандық қалашығынан шамамен бір миль қашықтықта орналасқан. Екі аймақ бірге Оңтүстіктегі ең ірі афроамерикалық қауымдастықтарының біріне айналды. Бұл ауданның тарихы Хьюстон және Техас орталық теміржолы, сондай-ақ кейіннен Техас және Тынық мұхиты теміржолының қабаттасқан жерінен басталады. 1873 жылға қарай екі желі біріктірілді. Теміржол түйінінің тарихи маңыздылығын бүгінде оны қоршаған ауданда көруге болады, оны кейде «Орталық жол» деп те атайды, бұл атау теміржол желісінен шыққан. Аталған аудандар мен Елм көшесінің орталық бөлігі, құрғақ Тринити өзені арқылы бөлініп жатқан жері, Далластағы ең ерекше тарихы бар аймақтар болып саналады.
Экономикалық даму
1872 жылы алғашқы пойыз Далласқа келгенде, онда 500 афроамерикандық тұрып жатты. 1870 жылдар бойында жаңа теміржол жақын жердегі тұрғындарға түрлі жұмыс орындары мен мүмкіндіктер ұсынды, соның арқасында қала 1870 жылдардан бері афроамерикандық мәдени және тұрғын орталық ретінде дамыды. Тіпті 1890 жылдары аудандар үшін театрлар мен ойын-сауық орындары да салынды.
Терең елюмнің сарғаюы
1930 жылдары Ұлы депрессия кезінде африкалық американдықтар Түсті адамдардың жетілуі үшін ұлттық қауымдастығынан көмек алды, бұл аймаққа жағымды әсер етті. Африкалық американдықтар осы қиын уақытта бірігіп тұрғанмен, кейбір теріс хабарлар олардың күш-жігерін жоққа шығарды, африкалық американдықтардың қорқынышты тұрмыс жағдайларын ашып көрсетті. Бұл хабарлар қылмыс деңгейінің өсуіне және проституцияның көбеюіне себеп болуы мүмкін. 1940 жылы үкімет ұлттық қалаларды әдемілеу қозғалысынан кейін қаланың келбетін жаңарту мақсатында заңды қайта қарауға кірісті. Сонымен қатар, 1943-1945 жылдары "қаңғыбас" деп аталатын аудандарды қайта жоспарлау және жаңарту жұмыстары басталды.
Түйістік жолдың Deep Ellum-қа әсері
1912 жылы "автожолдар" деген ұғым алғаш рет американдықтардың санасына енді. Даллас қалалық әкімдігінің қолдауымен жаңа автомобиль жолдары қарқынды түрде жобаланды. 1940 жылдардың басында теміржол, тұрғындардың күшті наразылығына қарамастан, бұзылды, бұл олар үшін қиындықтар тудырды. Дегенмен, автожолдардың сол аудандарға тигізген жағымсыз әсері жарияланбады, және бұл афроамерикандықтардың тұрмыс деңгейінің төмендеуіне елеулі себеп болды. Бұл Deep Ellum-дағы бизнесті табысқа жеткізді, бірақ бұл ұзаққа созылмады. 1947 жылы "Орталық экспрессі" деп аталған жаңа автожол құрылысы басталды және 1949 жылы аяқталды. Ол Елм қаласынан Даллас қаласының орталығына дейін созылып, афроамерикандықтардың санының азаюына әкелді. Қалалық басқарма мен тұрғындар арасында екі он жылдық пікірсайыс жүргеннен кейін, қала жоспарының талаптарына сәйкес Deep Elm-дегі көптеген үйлер бұзылды. 1968 жылы тасжол құрылысы басталды, және тұрғындардың көпшілігі басқа жерлерге көшірілуі сұралды.
Кейінгі оқиға
Deep Ellum, жарқын тарихы мен ерекше мәдениеті бар аудан, 1990 жылдардың соңында жаңару процесін бастан өткерді. Қымбаттаған жылжымайтын мүлік бағасы салдарынан, қара нәсілді қауымның орнына әулетті ақ тұрғындар көшіп келді, бұл көптеген үй иелерін Deep Ellum-нан шығарып, оларды басқа, арзан тұрғын үйлерге қоныстандырды. 1970-2000 жылдар аралығындағы халық санағы деректері афроамерикалықтардың азайып, бірте-бірте жоғалып кеткенін көрсетеді.
Өнеркәсіптік даму
Роберт С. Мунгер өзінің алғашқы мақта тазартатын зауытын, «Континентальдық мақта тазартатын компанияны» 1888 жылы Дип-Эллумдағы Елм көшесі мен Транк-авеню бойындағы кірпіш қоймалардың қатарында салды. Бизнес Америка Құрама Штаттарында мақта өңдеу жабдықтарының ең ірі өндірушісіне айналғанда, Мунгер 1912 және 1914 жылдары Транк және Елм көшелері бойында қосымша құрылыстар салып зауытты кеңейтті. Даллас ескерткіштер ауданы саналатын бұл өнеркәсіптік кешен 1997 жылы мансардалық пәтерлерге айналдырылды. 1914 жылы Генри Форд Дип-Эллумды өзінің алғашқы автомобиль зауыттарының бірін салу үшін таңдады. Архитектор Джон Грэм жобалаған, ол Форд үшін 1900 жылдардың басында көптеген аймақтық нысандарды жобалаған. Бұл ғимарат әйгілі Ford Model T модельін құрастыру зауыты ретінде салынды. Зауыт 1930 жылдардың ортасына дейін 2700 Кантон көшесінде орналасқан болатын, ал 1959 жылы «Адам Хатс» компаниясы төрт қабатты кірпіш және терракотадан тұрған ғимаратқа көшіп келді. 1997 жылы Даллас ескерткіші ғимаратқа тағы бір тарихи қабат қосып, мансардалық пәтерлерге айналдырылды. Пифиас орденінің ғимараты, сондай-ақ «Юнион Банкерс Траст» ғимараты деп те аталады, 2551 Елм көшесінде орналасқан. 1916 жылы ашылған бұл ғимаратты штаттың алғашқы афроамерикалық архитекторы және Букер Т. Вашингтонның күйеу баласы Уильям Сидни Питтман жобалаған. Ғимарат орденнің штаб-пәтері ретінде қызмет етумен қатар, қаладағы қара дәрігерлер, стоматологтар және заңгерлердің алғашқы кеңселерiнiң орны болды және 1930 жылдардың аяғына дейін афроамерикалық қауымның әлеуметтік және мәдени орталығы қызметін атқарды. Бұл ғимарат Питтманның салған ең ірі жұмысы болды. Қазіргі таңдағыдай Дип-Эллумда жаңадан ашылған алғашқы қонақ үйге айналдырылды. Тарихи тұрғыдан алғанда, Елм көшесінде, қала орталығынан тыс, бөлінбеген аймақта «Бойд» атты қонақ үй болған. Бұл қонақ үй Leadbelly және Blind Lemon Jefferson сияқты болашақта белгілі болатын көптеген блюз орындаушыларын тартты. Дип-Эллумдағы басқа да Даллас ескерткіштеріне 2814 Main Street-тегі «The Palace Shop» (шамамен 1913 жыл) және 2639 Elm Street-тегі «Parks Brothers Warehouse» (шамамен 1923 жыл) кіреді.
Көңіл көтеру ауданы
1990 жылдар Deep Ellum үшін Даллас қаласының ең қызықты ойын-сауық ауданы ретінде өркендеген кезең болды. Сол кезде бұл жер отандық және шетелдік туристер үшін танымал болғандықтан, көшелер көбінесе, әсіресе демалыс күндері көлік қозғалысы үшін жабылатын. Deep Ellum кинофестивалі және Deep Ellum Arts фестивалі сияқты бірнеше шаралар да осы жерде өрбиді. 1991 жылға қарай Deep Ellum-да 57 бар мен түнгі клуб болды. Мұнда ресторандар, тату-студиялар, түрлі-түрлі сауда орындары және жалдауға қолайлы пәтерлер де жетерлік болды. Бірақ уақыт өте келе, демалыс күндері көшелер 1990 жылдардағыдай көп адамға толмайтын болды. Deep Ellum мәдениеті (CODE) сияқты жаңа шаралар мен Dallas Rock Meetup Group ай сайынғы фестивалі Deep Ellum-ның тікелей музыка орталығы ретіндегі беделін сақтауға көмектесетін көп орынды, көп топтық концерттер ұйымдастырды. 1990 жылдар мен одан кейінгі жылдардағы танымал кәсіпорындардың қатарында: The Curtain Club (2019 жылы жабылды), Deep Ellum Live (2004 жылы жабылды), Trees (2005 жылдың соңында жабылды, 2009 жылдың тамызында қайта ашылды), 2826, Club Dada (2006 жылы жабылды, сосын қайта ашылды), The Angry Dog (ресторан, әлі де жұмыс істеп тұр), Monica's Aca y Alla (2012 жылы жабылды), Looker Hair Group (шаштараздық салон), Galaxy Club (2007 жылдың басында жабылды), the Green Room (2006 жылдың қыркүйегінде жабылды, 2010 жылы қайта ашылды, 2011 жылы жабылды, 2013 жылдың маусымында қайта ашылды) және The Red Blood Club (2007 жылы жабылды, сосын қайта ашылды, бірақ 2008 жылы қайта жабылды, ал 2014 жылдың наурызында үшінші рет ашылды) бар. Lizard Lounge 28 жыл бойы электронды музыка мен готикалық/постпанк музыканың орталығы болды, бірақ 2020 жылдың мамырында жабылды. Dallas Comedy House 2009 жылы ашылды, 2019 жылы жабылып, қайта ашылды, сосын 2020 жылы қайта жабылды. Ал Dallas Comedy Club 2021 жылы бұрын Dallas Comedy House орналасқан ғимаратта ашылды. 2010 жылдары бұл аймақта екі жергілікті сыра зауыты жұмыс істеді: Deep Ellum Brewing және BrainDead Brewing (2021 жылы жабылды).
Қылмыс
Бір кездері Deep Ellum аймақтағы қылмыс деңгейі жоғары деген қалыптасқан пікірге байланысты адамдар бұл жерге баруға тартынды. 2006 жылдың ортасында жергілікті газеттер ауданның құлдырап бара жатқанын жариялай бастады, себебі көптеген ұзақ жылдар бойы тірі музыка ойнайтын орындар сол жылы жабылып, көбінесе хип-хоп және басқа музыка, би және ішімдікке бағытталған клубтар қалды. 2007 жылы бірнеше шағын және орта клубтар тағы да жабылды, бірақ жаңа тірі музыка орындары жиі ашылып тұрды. Аймақтағы ең танымал және бүкіл елге жайылған трагедиялық оқиға – әкесінің екі баласын өлтіруі. 2001 жылдың 2 мамырында Джон Батталья Дип-Эллумдағы пәтерінде өзінің қыздары Фейт пен Либертиді өлтірді. 2009 және 2010 жылдары жағдай жақсара бастады, мұны жаңа барлардың, тірі музыка орындарының және мейрамханалардың ашылуы көрсетті. Соңғы және жоспарланған ашылулардың ішінде аңызға айналған Trees орынының қайта ашылуы, Club Dada және The Green Room сияқты бұрынғы сүйікті орындар, сондай-ақ Tucker's Blues, The Boiler Room, Anvil Pub және La Grange (қазір панк-рок өнерінің орталығы Three Links) бар. Сол кезде аймақ позитивті өзгерістерге ұшырап, дамыды. 2007 жылы Даллас қаласы Deep Ellum-те ірі тұрғын үйлер мен көппәтерлі үйлер салуға ынталандырды, осылайша оның қаржылық жағдайын жақсартуға үміттенді. 2014 және 2015 жылдары инфрақұрылымды жақсартуға бағытталған бірнеше жобалар жүзеге асырылды, мысалы, көшелер мен жолдарды толықтай қайта жабу, тұрақ орындарын көбейту және жолдың тозған бөліктерін жақсарту арқылы көлік және жаяу жүргіншілер үшін қолайлы жағдай жасау. Deep Ellum DFW аймағының мәдени және музыкалық орталығы ретіндегі орнын сақтап, дамып келеді. Он жыл бұрынғы құлдырауға қарамастан, келушілер енді демалыс күндері Елм-стриттен жүріп жүздеген жаяу жүргіншілерді, велосипедтерді, мотоциклдерді және автомобильдерді, сондай-ақ ондаған орындарды, мейрамханаларды, дүкендерді және тұрақ орындарын көре алады, тіпті COVID-19 пандемиясы кезінде де. 2017 жылы Deep Ellum Foundation ауданның қауіпсіздігін арттыру үшін қоғамдық қауіпсіздік бағдарламасын құрды. Даллас полиция бөлімінің бақылаушылары мен офицерлерінің ауданның ең жұмысты уақыттарында жұмыс істеуі Deep Ellum-ды жұмыс істейтін және демалатын адамдар үшін қауіпсіз орынға айналдырды. 2018 жылы қор өзінің алғашқы қоғамдық қауіпсіздік және қауіпсіздік жөніндегі аға менеджері Филипп Онореді тағайындады, ол бизнес иелерімен, тұрғындармен және қала басшыларымен бірлесіп, танымал ойын-сауық және өнер ауданындағы жалпы қауіпсіздікті жақсартуға көмектесті. Deep Ellum Foundation – бұл коммерциялық емес 501(c)(3) ұйым, ол қоғамдық қауіпсіздік, маркетинг және жарнамалау, бизнес дамыту және жалдау, сондай-ақ ауданды жалпы жақсарту арқылы Deep Ellum ауданын жақсарту, дамыту және насияттау үшін құрылған. Қордың жұмысы туралы пікірлер әртүрлі. 2018 жылы скутер компаниялары Deep Ellum-ды скутерлермен толтырып, қала оларды реттеуге дайын болмады, бұл жол бойындағы адамдардың қауіпсіздігіне қауіп тудырды. Моторлы скутерлерге енді ауданның тротуарларында жүруге рұқсат жоқ. 2019 жылы Deep Ellum-де ұсақ қылмыстар аздап көбейді, бірақ бұл жылдар бойы жақсарудан кейін болды. Сол жылдың жазына дейін аудандағы бірнеше қылмыстар тіркеліп, сотқа берілді. 2020 жылдың мамырында Даллас қаласының орталығында өткен наразылық акциясынан кейін Deep Ellum-дегі бірнеше бизнес тоналды және қиратылды. Джордж Флойдты өлтіруге байланысты бейбіт наразылық акциясы полициямен қақтығысқанда, терезелер сындырылып, дүкендер тоналды және өрт сөндірілді.
Білім
Дип-Эллумға Даллас тәуелсіз мектеп ауданы қызмет көрсетеді. Коммерция көшесінің солтүстігіндегі Дип-Эллум тұрғындары Игнасио Сарагоса бастауыш мектебіне, Алекс В. Спенс орта мектебіне және Солтүстік Даллас жоғары мектебіне қарастырылады. Коммерция көшесінің оңтүстігіндегі тұрғындар Мартин Лютер Кинг ЖШ оқу орталығына (бастауыш мектеп), Билли Эрл Дейд орта мектебіне және Джеймс Мэдисон жоғары мектебіне қарастырылады. Оңтүстік бөлігінің тұрғындары бұрын Седарс ауданындағы Сити Парк бастауыш мектебіне қабылданып келген. Дип-Эллумда сонымен қатар 2010 жылы ашылған Uplift Luna Preparatory жекеменшік орта мектеп орналасқан. Мемлекеттік есептерге сәйкес, бұл жоғары жетістіктерге қол жеткізетін мектеп саналады.