Кіріспе

Кәсіби хоккей лигасы

Швед хоккей лигасы (ШХЛ; Svenska Hockeyligan) – кәсіби хоккей лигасы және швед хоккей жүйесінің ең жоғары дивизионы. Лига қазіргі уақытта 14 командадан тұрады. Лига 1975 жылы құрылған. Швеция хоккей чемпиондары 1922 жылдан бері әртүрлі форматтарда анықталып келген, ал лиганың алғашқы 1975–76 маусымынан бастап SHL плей-офтарының жеңімпазына титул және Le Mat кубогы табыс етіледі. Лига 1975 жылы Elitserien (ағылшын тілінде швед элиталық лигасы немесе SEL) ретінде құрылды және бастапқыда 10 командадан тұрды, бірақ 1987–88 маусымында бұл көрсеткіш 12-ге дейін артты. Лига 2013 жылы SHL деп қайта аталды, ал 2014 жылы бірқатар формат өзгерістері жарияланды, оның ішінде 2015–16 маусымына дейін аяқталуы тиіс 14 командаға дейін кеңейту және екінші деңгейлі лига HockeyAllsvenskan-нан жоғарылау және төмендеу үшін жаңа формат. SHL командалары IIHF-тің жыл сайынғы Чемпиондар хоккей лигасына (CHL) қатысып, Еуропа кубогы үшін күреседі. Қатысу Еуропадағы лигалардың күшіне (Еуропалық/Азиялық Континентальдық хоккей лигасынан басқа) негізделген. 2022–23 CHL маусымына қарай SHL Еуропадағы №1 лига болып саналды, бұл оларға өздерінің үздік бес командасын CHL-де бақ сынауға мүмкіндік берді.

Тарих

Швед мұзқы су спорты чемпионаты алғаш рет 1922 жылы, американдық кинорежиссер Рауль Ле Мат мұзқы су спортын Швецияға әкелгеннен кейін екі жыл өткен соң табысталды. Осы кезде Швеция чемпионаты дербес турнир ретінде өткізілді. 1952–1953 маусымында ғана чемпионат жоғары лиганың жеңімпазына берілді, ол сол кезде І дивизион деп аталды.

Кеңейту

Елитсериеннің тұңғыш маусымы 1975 жылғы 5 қазанда басталды. Лигада 10 команда болды, олардың әрқайсысы бір-бірімен төрт рет – екі ойын өз алаңында және екі ойын қарсылас алаңында – барлығы 36 ойын өткізді. ШШЛ-дегі командалар саны туралы көптеп пікірталас болды. 1987 жылы 10 командадан ұлғайтылғаннан бері лигада 20 жылдан астам уақыт бойы 12 команда өнер көрсетті, бірақ хоккей сарапшылары лиганы кем дегенде тағы екі командамен толықтыру қажет екеніне келісті. Олардың пікірінше, кейбір клубтардың қаржылық жағдайымен қатар, HockeyAllsvenskan лигасынан келген бәсекелестік, жоғары лига ШШЛ-де көбірек команданың болуын қажет етті. 2014 жылғы 13 наурызда ШШЛ және HockeyAllsvenskan лигалары 2015-16 маусымынан бастап ШШЛ-дің 14 командаға дейін ұлғаятынын мәлімдеді. Бұл өзгерісті іске асыру үшін 2014-15 маусымында HockeyAllsvenskan лигасынан кем дегенде екі команда ШШЛ-ге жоғарылатылады.

Еуропалық деңгейдегі ойын

2009 жылы «Фестгад БК» бас менеджері Хокан Лоуб, Ресей Континенталдық хоккей лигасының иесі және президенті Александр Медведевке, «Еуропалық хоккейдің болашағын талқылауға қызығушылық танытқан» бес SHL командасы – «Фестгад», «Фрёлунда», «Юргорден», «Линчёпинг» және «HV71» атынан хат жолдады. Бұл бес команданың 2009–2010 маусымынан кейін SHL лигасынан кетуге ниеттенгені болжалды; олар SHL мүдделік ұйымының сол кездегі атауы болған Hockeyligan-мен акционерлік келісімдерін тоқтатты. Командалар бірнеше еуропалық елді қамтитын континенталдық хоккей лигасы құру мүмкіндігін зерттеу үшін де қызығушылық топ құрды. Алайда, бұл жоспарлар 2011 жылдың қараша айында тоқтатылды, бірақ «Фрёлунда» төрағасы Еуропа Трофейінің болашағына үміт артатынын білдірді (ол 2013 жылы Чемпиондар хоккей лигасы құрылған кезде таратылды).

Атауын өзгерту

2013 жылдың 17 маусымында лига "Svenska hockeyligan" деп қайта аталды, себебі бұл ағылшын тілінде оңай аударма жасауға ("Swedish Hockey League") және екі тілде ортақ аббревиатура ("SHL") пайдалануға мүмкіндік беретін, инвестиция тарту үшін жақсырақ брендтік имидж құру мақсатында жасалған қадам еді.

Ойын

Әр тұрақты маусымдағы SHL ойыны үш 20 минуттық кезеңнен тұрады, кезеңдер арасында ең көп дегенде 18 минуттық үзіліс болады. Егер ойын 60 минуттық негізгі уақыттан кейін тең болса, үш минуттық үшке қарсы үш ойыншымен кенеттен жеңіліп қалу үшін қосымша уақыт тағайындалады. Егер ойын қосымша уақыттан кейін де тең болса, ойынды буллиттер шешеді. Буллиттер кезінде үш мұрағаттан көбін соққан команда жеңіске жетеді. Егер ойын алғашқы үш буллит раундынан кейін де тең болса, бір команда гол соққанша, ал екінші команда гол соға алмағанша буллит раундтары жалғаса береді. Әр кезеңде жарнамаларды көрсету үшін 70 секундтық «қуат үзілісі» болады; әр жарнама кезең басталғаннан кейін кем дегенде 10 минут өткен соңғы ойын тоқтатылғаннан кейін көрсетіледі. Дегенмен, қуат үзілісі голдан, буллиттен, хоккейден немесе көптеген ойыншылармен ойнау кезінде болмайды.

Плей-офф ойындары

Плей-офф кезінде тең ойын болған жағдайда, бір команда гол соққанға дейін қосымша 20 минуттық үстеме уақыт кезеңдері үздіксіз ойналады. Регулярлық маусымнан өзгеше, плей-оффтағы үстеме уақыт кезеңдері беске бес ойнатылады. Швецияда бір ғана ойын төрт толық үстеме уақыттан асып кеткен, ал SHL ойындары үш толық үстеме уақыттан аспаған. SHL-дегі ең ұзақ ойын – 1997 жылғы 23 наурызда Лександс ИФ және Фэрйестад БК арасында өткен 1997 жылғы Швеция чемпионатының жартылай финалының бірінші ойыны. 6012 көрермен Лександ командасы үшін 59 минуттық үстеме уақыттан кейін (шамамен үш толық үстеме уақыт) Андреас Карлссонның жеңіс голын соққанын көрді. Басқа ойындар туралы ақпарат алу үшін «Швециядағы ең ұзақ хоккей ойындары» деген бетке қараңыз. SHL ойындары мұз үстіндегі хоккей алаңында өткізіледі, ол дөңгелек бұрыштармен және қоршау қабырғасымен жабдықталған тіктөртбұрышты мұз айдыны. Оның өлшемдері 30x60 метрді құрайды (98.42x196.85 фут), бұл халықаралық стандарттарға сәйкес келеді.

Командалар

1975 жылы SHL құрылғаннан бастап, «Фэрьестад» клубы он швед чемпионатының жеңімпазы атанды және ең табысты команда болып саналады. «Брайнес» және «Юргорден» клубтары алтыдан чемпионатты жеңіп, екінші орында тең бөліседі. 1922 жылдан бастап, алғашқы швед чемпионаттары өткізілген сәттен бастап, «Юргорден» клубы он алты чемпиондық титулмен ең табысты команда, одан кейін «Брайнес» – он үш, «Фэрьестад» – он және «ИК Гёта» – тоғыз титул жеңіп отыр.

Маусымдық құрылым

SHL маусымы қыркүйек айының соңынан наурыз айының басына дейінгі командалар алдын ала белгіленген кесте бойынша бір-бірімен ойнайтын тұрақты маусымға және наурыздан сәуірге дейінгі плей-оффқа бөлінеді. Плей-офф – бұл екі команданың келесі кезеңге өту үшін жеті ойынның ең жақсысын жеңу үшін күресетін іріктеу турнирі. Соңғы қалған команда швед чемпионы, швед тілінде Svenska mästare атанып, Le Mat Trophy жүлдесін иеленеді.

Негізгі маусым

Регулярлы маусым – бұл барлық командалар бір-бірімен ойнайтын жүйе, онда әр команда 52 ойын өткізеді. Әр ойын үшін ұпайлар беріледі: реттеу уақытында жеңгені үшін үш ұпай, қосымша уақыт немесе буллиттерде жеңгені үшін екі ұпай, қосымша уақыт немесе буллиттерде жеңілгені үшін бір ұпай, ал реттеу уақытында жеңілгені үшін нөл ұпай беріледі. Регулярлы маусымның соңында ең көп ұпай жинаған команда лига чемпионы атанып, 1,000,000 SEK (шамамен 150 000 АҚШ доллары) сыйлық алады. <! - деп жазыңыз. Келесі командалар туралы ақпаратты жаңа көздерден қосу қажет: Екінші орын алған командаға 500,000 SEK, ал үшінші орын алған командаға 250,000 SEK беріледі. 1/8 финал үш ойыннан тұратын серия ретінде, ал келесі раундтар жеті ойыннан тұратын серия ретінде өтеді. Әр серияда ең жоғары рейтингтегі команда өз алаңында ойнау артықшылығына ие болады. Әр серия кезекпен үй және сыртта өтеді, ал бірінші ойын жоғары рейтингтегі команданың алаңында өткізіледі. Кез келген серия бір команда серияны анықтау үшін қажетті ойын санының жартысынан астам ойынды жеңген кезде аяқталады.

Төменге шығару

Регулярлы маусымнан кейін ең төменгі екі команда "Квальсериен" деп аталатын жеті ойындан тұратын төмендеу сериясында ойнауы керек, мұнда жоғарырақ рейтингтегі команда өз алаңында ойнау артықшылығына ие. Жеңімпаз команда SHL-де қалады, ал жеңілген команда екінші деңгейлі лига – HockeyAllsvenskan-ға түседі. HockeyAllsvenskan чемпионы SHL-ге жолдама алады, төмендеуге ұшыраған команданың орнын басады.

Қатысу

2010–11 маусымда SHL әлемдегі ең теңдес кәсіби хоккей лигасы болды. 2011–12 маусымда SHL Еуропадағы ең көп көрермен жинайтын хоккей лигасы болды, орташа есеппен ойынға 6 385 көрермен келді, бірақ 2013–14 жылдары SHL Еуропада үшінші орынға түсті, орташа қатысу 5 978 көрерменді құрады. SHL Швециядағы футбол лигасы Allsvenskan-нан кейін екінші ең танымал спорт командалары лигасы болды, 2013 жылғы маусымда Allsvenskan-ның орташа қатысуы 7 627 көрерменді құрады. 2009 мен 2013 жылдар аралығында лига әр жылдың желтоқсан айында тұрақты маусымда ашық ауада ойын өткізді. Алғашқы ашық ауадағы ойын 2009 жылдың 28 желтоқсанында Ульлевиде «Фрёлунда ХК» және «Фэрйестад БК» командалары арасында өтті. «Фрёлунда» 4:1 есебімен жеңіске жетті. Ойынды 31 144 көрермен тамашалады, бұл Швециядағы хоккей лигасы маттары арасындағы ең көп көрермен жинаған рекордты жаңартты. Келесі жылы «Фэрйестад» пен «Фрёлунда» тағы да ашық ауада, бұл жолы Карлстадта кездесті. «Фэрйестад» 15 274 көрерменнің алдында ойынды 5:2 есебімен жеңіп алды. 2013 жылғы ашық ауадағы ойын 2013 жылдың 14 желтоқсанында Гамла Улевиде «Фрёлунда ХК» және «Скельфтеа АИК» командалары арасында өтті. Ойын «Julmatchen» (ағылш. Рождестволық ойын) деп жарнамаланды және «Скельфтеа» 13 452 көрерменнің алдында 4:1 есебімен жеңіске жетті.

Белгілі ойыншылар

SHL тарихында үш ойыншы Швециядағы жылдың үздік мұз хоккейшісі ретінде берілетін "Алтын шайба" сыйлығын бірнеше рет жеңіп алды; Андерс Андерссон, Лейф Холмквист және Питер Форсберг – бәрі де екі реттен жеңіске жетті. SHL-дегі ең көп ұпай жинаған бес ойыншы: Йохан Дэвидссон (561 ұпай), Фредрик Бремберг (501), Хокан Лооб (500), Стефан Нильссон (489) және Ове Молин (484). Карьерасында ең көп гол соққан үш ойыншы: Хокан Лооб (263 гол), Магнус Вернблом (241) және Питер Градин (214). Джоэл Лундквист, Ян Сандстрем және Йохан Дэвидссон SHL тұрақты маусымындағы өткізілген ойындар саны бойынша көшбасшылар, Лундквист 812 ойын, Сандстрем 800 және Дэвидссон 776 ойын өткізді. 2021–22 маусымында ең көп ұпай жинаған үш шабуылшы: Райан Лаш (66 ұпай), Макс Веронно (60) және Линус Омарк (58). Веронно ең көп гол соққандықтан Хокан Лооб кубогының иегері атанды, ол 34 гол соқты. Қорғауда ең көп ұпай жинаған үш ойыншы: Джонатан Пудас (44 ұпай), Джоэл Перссон (39) және Джои ЛаЛегия (38). Командасының ойын уақытының 40% астам бөлігінде ойнаған қақпашылардың арасындағы сақтап қалған доптардың пайызы бойынша үздік үш қақпашы: Джонас Энрот (.923), Кристоффер Рифальк (.921) және Густаф Линдвалл (.920).

Трофейлер мен марапаттар

ШЛ плей-оффының жеңімпазы Швеция чемпионы атанып, Ле Мат кубогымен марапатталады. Қайта маусымдағы статистикасы бойынша ойыншыларға берілетін жалғыз кубок – гол соққандардың арасындағы көшбасшыға берілетін Хокан Лоуб кубогы. Ең беделді жеке наградалардың бірі – жыл сайын ең құнды ойыншыға табыс етілетін Guldhjälmen. Дауыс беруді SHL ойыншылары жүргізеді. Гулдпукен – жыл сайын Швециядағы жылдың үздік хоккейшісіне берілетін марапат. Ол міндетті түрде SHL ойыншысына берілмейді; мысалы, 2005/06 маусымында бұл награда Швецияның екінші лигасы HockeyAllsvenskan-дағы Кенни Йонссонға берілді. Årets Rookie (Жылдың жаңа ойыншысы) сыйлығын Svenska Spel және Svenska Hockeyligan жыл сайын SHL-дегі ең үздік жаңа ойыншыға табыс етеді. 2010 жылдан бастап жыл сайын плей-оффтың ең құнды ойыншысы анықталады. Плей-оффтың ең құнды ойыншысы сыйлығы кейіннен 2011 жылы Локомотив Ярославль ұшақ апатында қаза болған швед қақпашысы Стефан Ливтің құрметіне Стефан Ливтің естелік кубогы деп аталды.

Теледидар және радио

SHL ойындары Швецияда TV4 телеарнасы және TV4 Play арқылы ұлттық деңгейде көрсетіледі. Финляндияда таңдалған ойындар C More арнасымен, ал Норвегияда VG+ арнасымен көрсетіледі. Әр турдан бір ойын "Басты ойын" ретінде ұсынылады және TV4 Hockey арнасында, ойыннан бұрын, кезеңдер арасында және одан кейін студиялық бағдарламасымен бірге көрсетіледі. 2004–2005 жылғы НХЛ локауты кезінде SHL ойындарын Канадада Rogers Sportsnet телеарнасы көрсетті. 2023–2024 маусымының басында барлық ойындар АҚШ, Ұлыбритания, Канада, Ирландия, Нидерланды, Италия, Бельгия және Испанияда HomeofHockey.tv сайтында қолжетімді болатыны жарияланды, сондай-ақ бір таңдалған ойын ағылшын тілінде түсіндіріледі. Sveriges Radio (SR) – SHL-дің ресми радио хабар таратушысы. SR P4 арнасындағы Sportextra әр турды барлық ареналардан хабарлайды; барлық ойындар SR интернет-радиосы арқылы және 3G желісі арқылы ұялы телефондарға толыққанды қолжетімді.

Бейне ойындар

Лига командалары Sega Mega Drive, Sega Mega Drive және PC арналған бейнеойындарда ойнатылады. NHL 2004 жылдан бері командалар EA Sports-тың NHL ойындарының сериясында пайда болып келеді.