Кіріспе

Салыстырмалы түрде таза металл бөлігі – ойдан шығарылған кейіпкер.

Ингот – әдетте металл болатын, салыстырмалы түрде таза материалдың, одан әрі өңдеуге ыңғайлы пішінге құйылған бөлігі. Болат өндірісінде, ол жартылай дайын құйма өнімдерінің бірінші қадамы болып табылады. Инготтар көбінесе пайдалы соңғы өнімді алу үшін екінші рет өңдеуден өтуді қажет етеді, мысалы, суық/ыстық өңдеу, кесу немесе фрезерлеу. Көлемді түрде дайындалған металл емес және жартылай өткізгіш материалдар да, әсіресе қалыптық әдістермен құйылғанда, "инготтар" деп аталуы мүмкін. Қымбат металлдан жасалған блоктар валюта ретінде (қайта өңделген немесе өңделмеген күйінде) немесе алтын таяқшалары сияқты валюталық резерв ретінде қолданылуы мүмкін.

Түрлері

Инготтар көбінесе таза металдан немесе қорытпадан жасалады, олар балқыу температурасынан жоғары қыздырылып, қалыпты суыту арқылы тақта немесе блок түрінде құйылады. Ерекше жағдай – балқыған қорытпадан тартылып алынатын поликристаллды немесе бір кристаллды инготттар.

Бір кристалл

Материалдардың бір кристаллды тіктөртбұрыштары (бульдер деп аталады) Czochralski процесі немесе Bridgeman техникасы сияқты әдістерді қолдана отырып өсіріледі (кристалл өсіру). Бульдерлер жартылай өткізгіш (мысалы, электрондық чиптер, фотоэлектрлік жасушалар) немесе өнеркәсіптік және зергерлік қолдануға арналған өткізбейтін минералды қосылыстар (мысалы, синтетикалық рубин, сапфир) болуы мүмкін. Бір кристаллды металл тіктөртбұрыштары жоғары тазалықтағы жартылай өткізгіш тіктөртбұрыштарын өндіруге қолданылатын тәсілге ұқсас, яғни вакуумдық индукциялық тазарту арқылы өндіріледі. Инженерлік металдардың бір кристаллды тіктөртбұрыштары дән шекараларының болмауына байланысты өте жоғары беріктігімен ерекшеленеді. Өндіріс әдісі қарапайым құю емес, бір кристаллды дендрит арқылы жүзеге асырылады. Мүмкін қолданылулары: турбина қанаттары.

Мыс қорытпалары

АҚШ-та мыс және қола шұқылдарын жасау өнеркәсібі 19 ғасырдың басында басталды. 1850 жылдарға қарай АҚШ-тың мыс өнеркәсібі бірінші орынға шықты. Колониялық кезеңде мыс және қола өнеркәсібі дерлік болған жоқ, себебі британдықтар барлық мыс кенінің өңделуі үшін Ұлыбританияға жіберілуін талап етті. Мыс негізді қорытпа шұқылдарының салмағы шамамен .

Өндiру

Инготтар балқыған сұйықтықты (балқыма деп аталады) қалыпта суыту арқылы жасалады. Инготтарды өндірудің бірнеше мақсаты бар. Біріншіден, қалып материалды толық қатырып, кейін өңдеу үшін қажетті дән құрылымын қалыптастыруға арналған, себебі балқыманы суыту арқылы қалыптасқан құрылым материалдың физикалық қасиеттерін анықтайды. Екіншіден, қалыптың пішіні мен мөлшері инготтің оңай қолданылуына және келесі өңдеуге ыңғайлы болуын қамтамасыз етеді. Соңында, қалып балқыманың ысырабын азайтуға және инготтің қалыптан шығарылуына көмектеседі, өйткені балқыманың немесе инготтің жоғалуы дайын өнімдердің өндіріс шығындарын арттырады. Сұйық балқыманың және қатаю процесінің физикалық қасиеттеріне сәйкес қалыптың әртүрлі дизайндары бар. Қалыптар жоғарыдан, көлденең немесе төменнен құюға арналған болуы мүмкін, сондай-ақ қабырғалы немесе тегіс қабырғалы болуы мүмкін. Қабырғалы дизайн үлкен контактілік ауданға байланысты жылу алмасуды арттырады. Қалыптар қатты "массивті" конструкциядан, құмнан құйылған (мысалы, шойын үшін) немесе жылу алмасу қажеттіліктеріне байланысты сумен салқындатылған қабықшалардан жасалуы мүмкін. Инготтік қалыптар біркелкі емес салқындатудан жарықтардың пайда болуын болдырмау үшін конус тәрізді болып келеді. Жарық немесе қуыс пайда болуы, сұйықтан қатты күйге өту кезіндегі материалдың массасы тұрақты болғанда көлемнің өзгеруіне байланысты туындайды. Мұндай ақаулар инготтің қолдануға жарамсыз болуына және оны қайта балқытуға, қайта өңдеуге немесе кәдесіз деп тануға әкелуі мүмкін. Кристалл материалдың физикалық құрылымы негізінен балқытылған металдың салқындату және тұндыру әдісімен анықталады. Құю процесінде металл инготтің қабырғаларымен жанасқанда тез суытылады және суыту жылдамдығына және суытылатын сұйықтыққа байланысты бағана тәрізді құрылымды немесе тең осты дендриттердің "салқындау аймағын" қалыптастырады. Жоғарыдан құйылған инготта сұйық қалып ішінде салқындағанда көлемдегі айырмашылықтар сұйықтың бетінің қалыптың үстінде қисық болуына себеп болады, бұл кейіннен инготта өңдеуді қажет етуі мүмкін. Қалыпты салқындату әсері бірнеше аймақтардан тұратын алға жылжымалы қатаю фронтын жасайды. Қабырғаға жақын аймақта, балқымадан жылуды сіңіретін қатты аймақ болады. Қорытпалар үшін "қоймалжың" аймақ болуы мүмкін, ол қорытпаның фазалық диаграммасындағы қатты-сұйық тепе-теңдік аймақтарының нәтижесі, сондай-ақ сұйық аймақ та бар. Фронттың жылдамдығы дендриттердің немесе ядролардың қатаю аймағында қалыптасу уақытын анықтайды. Қорытпадағы қоймалжың аймақтың енін қалыптың жылу беру қасиеттерін реттеу немесе сұйық балқыманың қорытпа құрамын өзгерту арқылы басқаруға болады. Инготті өңдеу үшін үздіксіз құю әдістері де бар, онда суытылған қатты материалды үздіксіз алып тастау және құю процесіне балқыған сұйықтықты қосу арқылы қатаюдың тұрақты фронты қалыптасады. АҚШ-тағы алюминий инготының шамамен 70 пайызы жарылуды азайтатын тікелей суық құю процесін қолдана отырып құйылады. 5 пайызға жуық инготтағы кернеуге байланысты жарықтар мен түйреу деформациясы салдарынан сыртқы түріне қанағаттанбаушылық туындап, оларды кәдесіз деп тануға тура келеді.

Тарихи металл

Плано-конвексті қорытпалар – металлургия тарихы туралы мәлімет беру үшін зерттелетін кең таралған археологиялық артефакттар.