Кіріспе

Күту күйі – компьютер процессоры сыртқы жадқа немесе жауап беруі баяу құрылғыға қол жеткізген кезде туындайтын кешігу. Компьютерлік микропроцессорлар әдетте компьютердің басқа ішкі жүйелерінен әлдеқайда жылдам жұмыс істейді, олар CPU оқитын және жазатын деректерді сақтайды. Тіпті ең жылдам жадтың өзі CPU өңдей алатын жылдамдықпен деректерді ұсына алмайды. Мысалы, 2011 жылы Intel Core 2 және AMD Athlon 64 X2 сияқты әдеттегі PC процессорлары бірнеше ГГц жиілікте жұмыс істейді, яғни бір сағаттық цикл 1 наносекундтан кем (қазіргі үстелдік CPU-да әдетте шамамен 0,3 нс-тан 0,5 нс-қа дейін), ал негізгі жадтың жауап беру уақыты шамамен 15–30 нс құрайды. Кейбір екінші деңгейдегі CPU кэштері процессор ядросынан баяу жұмыс істейді. Процессорға сыртқы жадқа қол жеткізу қажет болғанда, ол сұралатын ақпараттың адресін адрес шинасына жібереді. Содан кейін ол жауапты күтуі керек, ол ондаған, тіпті жүздеген циклдардан кейін келуі мүмкін. Күту кезінде өткізілген әр цикл күту күйі деп аталады. Күту күйлері – процессордың өнімділігін тиімсіз пайдалану. Қазіргі заманғы құрылымдар оларды жоюға немесе жасыруға әртүрлі техникаларды қолданады: CPU кэші, нұсқау құбырлары, нұсқау алдын ала жүктеу, тармақ болжауы, бір уақытта көп тізбекті өңдеу және тағы басқалар. Ешбір техника 100% тиімді болмаса да, олардың біріктірілуі мәселенің айтарлықтай азаюына мүмкіндік береді.

Энергияны үнемдеу

Күту күйлері процессордың энергия тұтынуын азайтуға мүмкіндік береді, егер процессорда басқа жұмыс болмаса, күту күйінде негізгі процессор сағатының жылдамдығын төмендетуге немесе уақытша тоқтатуға болады. Деректерді күту үшін пайдасыз циклда айналудың орнына, осылай сағат жылдамдығын ара-арасында төмендету процессор ядросын салқын ұстауға және портативті құрылымдардың батареясын ұзартуға көмектеседі.

IBM мейнфреймдеріндегі баламалы мағынасы

IBM мейнфреймдерінде «күту күйі» термині басқа мағынада қолданылады. Күту күйі – процессордың (CPU) тоқтатылуын білдіреді, себебі қандай да бір ауыр қателік жағдайы болуы мүмкін (мысалы, операциялық жүйе IPL-ге өткелі келе қалпына келтірілмейтін қателік). Күту күйі процессордың мән-жайы тіркегісінің (PSW) 14-биті 1-ге орнатылғанда белгілі болады, ал PSW-нің басқа биттері күту себебін көрсететін күту күйі кодын ұсынады. z/Architecture режимінде күту күйі коды 116–127 биттерінде табылады.